రాజా హైదరాబాదీ ”పాగల్‌ షాయర్‌”

ఇతను నిన్నమొన్నటి వరకు కవిగా ”ఆశారాజు”. ఇతని అసలు పేరు కూడ అదే. కలం పేరు వేరే లేదు కదాయని ఏదో కొంత కొరతగా భావించి ఈ మధ్య ”రాజా హైదరాబాదీ” యని కలంపేరు మార్చుకున్నాడు. ఇతని ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదివితే ఇతను ఎన్నుకున్న కలం పేరు బాగా కుదిరిందని అనిపించింది నాకు. ఒక కవి యొక్క తుది మెట్టు తనను తాను మరచి పోవడమే, అతని కవితలో ”కవిత్వం”, అంటే ”రసం” తప్ప మరొకటి ఉండకపోవడం. అదే ఒకవిధంగా ”భక్తి స్థితి” కూడ. భక్తి స్థితికి రానిదే ఒక కవి ”రసస్థితి”కి రాలేడు. దానినే కదా మనం ”ఋష్యస్థితి” యని కూడ అంటుంటాం. ఈ స్థితిలో కవి ”హేతువు”ను దాటి వెళ్తాడు. కేవలం ప్రేమికుడు అవుతాడు. అతనికి ప్రేమ తప్ప మరేదీ కనిపించదు. ”విషయం”, ”వస్తువు” అతనికొక మిష, కవిత్వమొక ”నిషా”. అతికి ప్రేమే విషయం, ప్రేమే వస్తువు, ప్రేమే భక్తి. ఈ స్థితి ”పూర్ణ విలీన స్థితి”, హేతువును దాటిన ”విశ్వాస స్థితి”. ఈ స్థితిలో ఇక ప్రశ్నలు, జవాబులు ఉండవు. ఇది ”పూర్ణ జ్ఞానోదయ స్థితి”. ఇదే రసస్థితి కూడ. అలాంటి స్థితిలో ఒక కవి కవిత్వం రాయడు, కవిత్వమే అతనిని రాయిస్తుంది. ఇదే మన ”పాగల్‌ షాయర్‌” రచించిన ‘రాజా హైదరాబాదీ’ స్థితి.

దేశాన్ని అందరూ ప్రేమిస్తారు, వారు పుట్టిన మెట్టిన భూమిని, నేలను. కాని, ఆ ప్రేమను వ్యక్తీకరించంలో ఎంత తేడా! ప్రఖ్యాత కళాకారుడు ”పికాసో” అంటాడు ”నేను చూచిందే కళగా నిర్మిస్తాను”యని. కాని, ఆ చూడడంలో ఎంత తేడా ! ఆశారాజు హైదరాబాదును ఎంతో ప్రేమించాడు. ఎంత ప్రేమించాడో తెలియాలంటే అతని ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదవండి మీకే తెలుస్తుంది. అసలు ఆశారాజు ఒక గొప్ప ప్రేమికుడు. దేనిని ప్రేమించినా అలాగే ప్రేమిస్తాడు, ఏది రాసినా అలాగే రాస్తాడు. అతను ప్రేమించకుండ రాయలేడు, ప్రేమ కొరకే రాస్తాడు కాని కేవలం విషయం కొరకు కాదు. అందుకే ఆతని కవిత ”అచ్చం కవిత” (pure poetry) అవుతుంది. వస్తువుంటుంది కాని, వస్తువును మించిన ప్రేముంటుంది, భక్తి ఉంటుంది, ప్రేమరసం, భక్తిరసముంటుంది. అతనికి సిద్ధాంతమంటూ ఏదైనా ఉంటే నా ఉద్దేశ్యంలో అది ప్రేమసిద్ధాంతమే, భక్తి సిద్ధాంతమే, మానవీయ సిద్ధాంతమే. ఈ మధ్య ”సెట్లర్స్‌” యను పదం ఒకటి వినిపిస్తోంది హైదరాబాదు నగరంలో పదే పదే. దానిని వేరు వేరు అర్థాల్లో వాడుతున్నారు వాడేవారు. ఆశారాజు ఒక సెట్లర్‌కు, ఒక అసలు వానికి ఉండే తేడా చూపిస్తారు అడుగడుగునా ”పాగల్‌ షాయర్‌”లో. నీవు ఒక కాందిశీకుని లాంటివాడివో, వలసవాది లాంటివాడివో, సెట్లర్‌ లాంటివాడివో లేక ఈ హైదరాబాద్‌లో నివసించే వారిలో నీవూ ఒక అసలు సిసలైన వాడివో తేల్చుకోవాలంటే ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదివితే తెలుస్తుంది.

ఒక సెట్లర్‌ది కేవలం ఉద్యోగ పిచ్చే, వ్యాపార పిచ్చే, ఆస్తి పిచ్చే, ఆదాయపిచ్చే కాని, రాజా హైదరాబాదీ లాంటి మాతృపిచ్చి, పితృపిచ్చి, పుట్టిన మెట్టిన పిచ్చి కాదు, కానేరదు. అసలు సిసలైన వానిది మట్టి వాసన పిచ్చి. ఒకనాడు నోబుల్‌ ప్రైజ్‌ గ్రహీత ‘పర్ల్స్‌ ఎస్‌.బక్‌’ వ్రాసిన ‘గుడర్త్‌’లోని కర్షకుని పిచ్చి. అలాంటి వాడు ఆ భూమికి విలువ తప్ప ఖరీదు కట్టడు. అతను అతని నేలను అమ్ముకోవడం అతనిని అమ్ముకోవడం లాంటిదిగా భావిస్తాడు.
అతని నేలలో అతడు అతని అస్తిత్వాన్ని చూస్తాడు. అలాంటివాడు సెట్లర్‌ లాంటివాడు కాడు, ఈ గడ్డవాడౌతాడు, ఈ నగరం వాడౌతాడు, ఈ నేలవాడౌతాడు, ఇచటి అసలు సిసలయిన వాడవుతాడు. అలాంటివారు ఎవరైనా వారిని ఎవ్వరూ ‘సెట్లర్‌’గా, కాందిశీకునిగా, వలసవచ్చినవానిగా చూడరు. ఆశారాజు ”రాజా హైదరాబాదీ” అలాంటి అసలు సిసలైన వాడు.

డా. కొండలరావు వెల్చాల

(జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక, జులై – సెప్టెంబరు 2010 సంచిక)

* * *

”పాగల్‌ షాయర్‌” కవితాసంకలనం డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

పాగల్ షాయర్ On Kinige

Related Posts:

కినిగె న్యూస్ లెటర్ 28 ఏప్రియల్ 2012

కినిగె న్యూస్ లెటర్ 2.8 సంచికకు స్వాగతం
ఈ వారం ఎక్కువ అమ్మడుపొయిన పుస్తకాలు :
** EvaritO Ela Matladali Thumb Image ** ఎవరితో ఎలా మాట్లాడాలి?
‘రామాయణంలో హనుమంతుడు’ ఆధారంగా రూపొందిన పుస్తకం.
** Prkaruti Varalu1 Thumb Image **ప్రకృతి వరాలు 1
గృహవైద్యం మీద శాస్త్రీయమూ, సమగ్రమూ అయిన పుస్తకం
** A Minute in Hell Thumb Image **ఎ మినిట్ ఇన్ హెల్
మధుబాబు – షాడో స్పై థ్రిల్లర్
** Angaraka Yatra Thumb Image **ఆనందరావు అంగారక యాత్ర
మన్నె సత్యనారాయణ హాస్యనవల
** Ramayana Vishavruksham Thumb Image ** రామాయణ విషవృక్షం
రంగనాయకమ్మ విశ్లేషణాత్మక రచన.
** Shabbash raa Shankara Thumb Image ** శబ్బాష్‌రా శంకరా!
తనికెళ్ళ భరణి – శివతత్వాలు


** Chivari Gudise Thumb Image **చివరి గుడిసె
డా. కేశవరెడ్డి
నవల
** Telangana Astitva Poratam Thumb Image **తెలంగాణా అస్తిత్వ పోరాటం
తెలంగాణా సంస్కృతి, సాహిత్యం, రాష్ట్ర ఉద్యమంపై వ్యాసాలు
** Muripala Mucchatlu 1 Thumb Image **మురిపాల ముచ్చట్లు 1
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి విశేషాలు
** Bhalepata Thumb Image **భలే పాట
బుందేల్‌ఖండ్ జానపద కథ
** Jhalkaribai Thumb Image **వీరనారి ఘాన్సీ ఝల్‌కారీబాయి
ఝల్‌కారీబాయి జీవిత గాథ
** Pather Panchali Thumb Image **పథేర్ పాంచాలి
బిభూతిభూషన్ బంధోపాధ్యాయ నవల

సిటీ బ్యూటిఫుల్ మతతత్వంపై బాలగోపాల్ జమీల్యా 2009 ఎన్నికలు ప్రాంతీయ, బడుగు పార్టీలకు హెచ్చరిక
మూగవాని పిల్లనగ్రోవి నేల నాగలి మూడెద్దులు సామాజిక విప్లవకారిణి సావిత్రీబాయి ఇన్‌క్రెడిబుల్ గాడెస్
పథేర్ పాంచాలి తొలి ఉపాధ్యాయుడు సూర్యుడి ఏడో గుర్రం స్మశానం దున్నేరు
ప్రాంతీయ అసమానతలు ప్రత్యేక తెలంగాణ వీరనారి ఘాన్సీ ఝల్‌కారీబాయి అతడు అడవిని జయించాడు యాభై ఏళ్ళ ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ సంక్షోభం
జంటలు 1 The Night The Nectar Rained మురిపాల ముచ్చట్లు 1 Poems to Note
ముద్దు వడ్డన్లు 2 ముద్దు వడ్డన్లు 3 ముద్దు వడ్డన్లు 4 ఊరు వాడ బతుకు
మనుషులు చేసిన దేవుళ్ళు నేనే బలాన్ని అజేయుడు ఘంటారావం
సాహిత్యధార Seshendra Sharma – A Poetic Legend Wit and Wisdom Poetry Pattabhic

మా బ్లాగుల నుండి:
** Misses Understanding Thumb Image ** మిసెస్ అండర్‌స్టాండింగ్
పుస్తక పరిచయం
** PS April 2012 Thumb Image ** బండచాకిరీ, బట్టీ చదువుల బందీగా బాల్యం!
‘ప్రజాసాహితి’ ఏప్రిల్ 2012 సంచిక సంపాదకీయం
** Run for the Highlands Thumb Image ** Run for the Highlands
మధుబాబు నవల సంక్షిప్త పరిచయం – ఆంగ్లంలో

Related Posts:

మిసెస్ అండర్‌స్టాండింగ్

భార్యాభర్తల మధ్య ఉండాల్సిన అవగాహన గురించి, ఆ అవగాహన ఉంటే సంసారం ఎంత అన్యోన్యంగా ఉంటుందో చెబుతారు బ్నిం ఈ పుస్తకంలో.

“చాలామంది… ఆయన్లకి…. ఆవిళ్ళంటే ఇష్టమేగానీ… ఆవిడ ఇష్టాలే అంత ఇష్టం వుండడు… చాలా మంది మొగుళ్ళు తమ భార్యల ఆంతరంగిక ఇష్టాలని, అంతర్గత సంతోషాలని చెడగొట్టేస్తారు. దానికి బదులుగా భార్యలు ఎలా ప్రతిస్పందిస్తారో చెబుతారు “మీరెప్పుడు ఇంతే”లో. ఆ మాట అంటున్నప్పుడు ఆవిడ మొహంలో కనపడే కోపం… బాధ… చికాకు… అసమర్థత… అసహ్యం… హృదయనేత్రంతో చూడగలిగితే, మనోకర్ణంతో వినగలిగితే… మగవాళ్ళెప్పుడూ అలా ప్రవర్తించరు” అని అంటారు రచయిత.

అయినదానికి కానిదానికి కన్నీళ్ళు పెట్టే స్త్రీల గురించి చెబుతారు “కన్నీటి మాటలు”లో. చుక్క కన్నీరెట్టకుండా తన భార్య తన చేత సిగరెట్లు ఎన్నిసార్లు మానిపించగలిగిందో చెబుతారు.

పెళ్ళయ్యాక, “ప్రేమించే హృదయం”కు నో వెకెన్సీ బోర్డు పెట్టిన వైనాన్ని హాస్యంగా వివరిస్తారు రచయిత. చదువుతున్నంత సేపు చిరునవ్వు కదలాడుతుంది పెదాలపై.

భార్య పుట్టిల్లు అదే ఊర్లో ఉండడంలోని కష్టనష్టాలు; వేరే ఊర్లో ఉంటే ఎదురయ్యే ఈతిబాధల గురించి చెబుతారు రచయిత “పుట్టిల్లు”లో. ఆ ఇంటి మీద కాకులు ఈ ఇంటి మీద వాలడం తగ్గాలంటే ఏం చేయాలో సరదాగా చెబుతారు.

భార్యల సెంటిమెంట్లను కనీసం పర్వదినాలలోనైనా మన్నించాలని చెబుతారు రచయిత “కార్తీక పౌర్ణమి”లో.

భార్యాభర్తల మధ్య అసలు గొడవలు ఎందుకు మొదలవుతాయో, రెండు వాక్యాలలో చెబుతారు రచయిత “దుర్ విధి”లో. “భార్య యొకటి యోచించిన భర్త వేరొకటి యాలోచించును – భర్య యొకటి ఆశించిన భార్య వేరొకటి చేయును -” అంటూ సూక్ష్మం వివరించారు.

భర్త గర్ల్ ఫ్రెండ్‌తో భార్య, భార్య బోయ్ ఫ్రెండ్‌తో భర్త ఎలా ప్రవర్తిస్తారో రచయిత చెప్పిన విధం నవ్వు తెప్పిస్తుంది. ” ఆమె గారి బాయ్ ఫ్రెండ్, ఈన గారి గాల్ ఫ్రెండ్” హాయిగా చదివిస్తుంది.

“అందరి మొగుళ్ళూ వాళ్ళంతట వాళ్ళే వెళ్లి పెళ్ళానికి చీర కొనుక్కుని తెస్తారు – కొందరు మొగుళ్ళు పెళ్ళాన్ని తీసుకెళ్లి నచ్చిన చీర కొనిపెడతారు…. ఒక్క మనింట్లోనే పక్కింటి వాళ్ళతో వెళ్ళి కొనుక్కోవాల్సిన దౌర్భాగ్యం” అంటూ సతి గారు పతిదేవుని దుమ్ము దులిపేస్తుంది “దసరా చీర”లో. ఒక్కో చీరకి ఒక్కో ఫ్లాష్ బాక్ ఉంటుందని, – దాన్ని కదపద్దని హెచ్చరిస్తారు రచయిత.

స్త్రీజనోద్ధరణ కోసం రేడియోలో/టివిలో టాక్ వచ్చినప్పుడల్లా మాలాంటి వాళ్ళిళ్ళల్లో… చిన్నపాటి తుఫాన్ చెలరేగుతుంది… అంటూ వాపోతారు రచయిత “ఛానెళ్ళు చెడగొడతాయి”లో.

దాంపత్య కాలంలో భార్య పేరు పలకకుండా… నిండు నూరేళ్లు పబ్బం గడిపేసుకున్న మగవాళ్ల గురించి చెబుతారు “భామ నామాలు”లో.

మర్చిపోకపోతే, భార్య హాయిగా పులిహోరా పాయసం వండి పెట్టే రోజూ, మర్చిపోతే కారాలు మిరియాలు నూరే రోజూ ఏదో చెబుతారు “పెళ్ళిరోజు”లో. పెళ్ళి రోజుని మర్చిపోతే మీ భార్యకి మీరు పరాయి మగాడుగా కనిపించే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తారు.

ఎదురుగా ఉండి ఎంత ప్రేమ ప్రకటించినా క్షణంలో గాల్లో కలిసిపోతుంది గానీ… ఉత్తరాల్లో చెక్కిన ప్రేమాక్షరాలు చక్కిలిగిలి పెట్టి… చక్కని లోకాలు చూపిస్తాయి… ఉక్కిరి బిక్కిరి చేసి కట్టిపడేస్తాయి… అంటారు “ఇంటి (తి) పోరు”లో.

“పెళ్లెందుకు చేసుకున్నారు” లో భార్యభార్తల విధుల గురించి చెబుతారు రచయిత. ఆవిడకి తెల్సు… పెళ్లంటే భర్త ఇంటిని చక్కదిద్దు ఉద్యోగమని, ఆయనకి తెల్సు… అచ్చటా ముచ్చటా తీరుస్తూ జీవితాంతం స్నేహంగా మెలగాల్సిన వ్యక్తి భార్యేనని – అయితే ఈ విధులు ఒకరివి ఒకరు గుర్తు చేసుకోడంతోనే అసలు పేచీ మొదలవుతుందని అంటారు. అడక్కుండా… అవసరాలు; కోరకుండా…. మురిపాలు తీర్చుకునే అదృష్టవంతులే… మేడ్ ఫర్ ఈచ్ అదర్ గాళ్ళు…” కాదంటారా?

’సారీ’ అన్న రెండక్షరాలతో ప్రాబ్లం సాల్వ్ అయిపోతుంది – కానీ ఎవరు అనాలో తేలక… తెలీక…. అపార్థాలు పెరిగి, అలక ముదిరి… మంచం మీద ఎడమొహం పెడమొహంగా పడుకుని నిద్రరాని “కాళ రాత్రి”ని గడుపుతారు. అప్పుడెలా నడుచుకోవాలో చెబుతారు “కాళరాత్రుళ్ళు”లో.

భార్యభర్తలిద్దరూ “నీయమ్మ నాయత్తో… నాయమ్మ నీ యత్తా..” అని డ్యూయట్ పాడుకోగలగాలంటే ఏం చేయాలో చెబుతారు రచయిత “అత్తలొచ్చిన వేళ”లో. ఏడాదికో ఏణ్నర్థానికో చుట్టపు చూపుగా వచ్చిన కన్నతల్లుల గురించి చాటుగానైనా కస్సుబుస్సులాడుకోడం, సణుక్కోడం బావుండదని, – ఇంటికెవరైనా ఇలా పెద్దాళ్ళు వచ్చినప్పుడు వాళ్ళున్న రెణ్నాళ్ళూ (పోనీ, వారం రోజులు) వంతులేసుకుని గౌరవించేస్తే మనసుకు హాయిగా ఉంటుందని అంటారు.

స్వీట్ హోమ్‌కి కొత్త అర్థం చెబుతారు రచయిత “సెకండ్ హీరోయిన్”లో. ‘దాపరికం – అసత్యం’ కలిస్తేనే దాంపత్యమని అంటారు.

“పెళ్ళికావల్సిన వాళ్ళూ… కొత్తగా పెళ్ళయిన వాళ్ళూ… ప్రేమలో పడ్డ వాళ్ళూ… పడిపోదామని సరదా పడుతున్నవాళ్ళూ… అంతెందుకు… ఆడాళ్ళూ మగాళ్ళూ . కలివిడిగా… విడివిడిగా చదవాల్సిన పుస్తకం ఓ రకంగా…. పెళ్ళి పుస్తకం…. ఇంకో రకంగా ప్రేమ పుస్తకం….” అంటారు రచయిత.

మిసెస్ అండర్‍స్టాండింగ్ డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. ప్రింట్ పుస్తకాన్ని మీరు కినిగె వెబ్ సైట్ ద్వారా ఆర్డర్ చేయచ్చు. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ను అనుసరించండి.

మిసెస్ అండర్‌స్టాండింగ్ On Kinige

కొల్లూరి సోమ శంకర్

Related Posts:

  • No Related Posts

బండచాకిరీ, బట్టీ చదువుల బందీగా బాల్యం!

పొద్దు పొడిచిన దగ్గరనుండి
పొద్దుగూకిన ఆనక కూడా
చాకిరీ పళ్ళచక్రాలకింద
నుజ్జునుజ్జయ్యే పనివాళ్ళకూ కలలుంటాయి!

* * *

కళ్ళు తెరిచిన నుండి
రెప్పవాల్చే వరకూ
పుస్తకాల బట్టీలో
ఈసడింపు ఈటెల్లో
కుమిలిపోయే చిన్నారులకూ కలలుంటాయి!

* * *

“శాంతములేక ఏకాంతముగా
దిగ్భ్రాంతిలో మునిగి గుటకలువేస్తూ
మెటికవిరుస్తూ ఇటకూర్చుండిన
ననుచూస్తుంటే నవ్వొస్తోందా?!”

– అని శ్రీశ్రీ అంతటి ప్రజాకవితాతేజం కలం కూడా ఈ దేశం పిల్లల్ని చూసి సిగ్గుతో చివికిపోయింది!

నేటి భారతదేశంలో బాలకార్మికులు 115 మిలియన్లున్నారు. పేద కుటుంబాల ఆదాయంలో దాదాపు 37 శాతం బాలకార్మికుల చాకిరీనుంచే వస్తోందని ఒక అంచనా.
రాజస్థాన్ రంగురాళ్ళలో, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ బొమికల వ్యాపారపు సమాధుల్లో, పాకిస్థాన్ తివాచీ పరిశ్రమలో, మార్కాపురం పలకల్లో, శివకాశీ బాణసంచా కర్మాగారాల్లో, ఇప్పుడిప్పుడే ఫ్రాంక్ పాల్సన్ డాక్యుమెంటరీతో (ఈ సంచికలోనే ‘బ్లడ్ ఇన్ ద మొబైల్’ డాక్యుమెంటరీ పరిచయ వ్యాసం చూడండి) బయట సభ ఆర్డీ కాంగో గనుల్లోని నికృష్ట జీవన, బాలకార్మిక బానిసత్వంలో ఈ వ్యవస్థ ఎంత కుళ్ళి, పురుగులు పట్టిపోయిందో ఋజువు పరుస్తున్నాయి!

పదవతరగతి తెలుగుపరీక్షలో “బాలకార్మిక వ్యవస్థ- నిర్మూలన” గురించి ఎన్ని వందలసార్లు వ్యాసరూప ప్రశ్న ఎదురైనా- ఆ బాలకార్మికుల బండచాకిరీ కష్టాలనుండి వారు గానీ ఈ సృజన రాహిత్యపు గొట్టు మార్కుల చదువులనుండి వీరుగానీ పసిలోకం ఇప్పటికీ విముక్తి కానేలేదు!

తల్లీతండ్రీ ఆదరణ కరువై, పేదరికం బరువై, చాకిరీ తప్పనిసరై, బడికి వెలియై, పసితనం గాయమై బాలకార్మికులైన స్థితి ఒకటి ఉందని అందరూ అంగీకరిస్తూనే వున్నారు!

ఈ విషాదానికి తోడు-

“సీతాకోకచిలుకవై వికసించాల్సిన బాల్యం
పుస్తకాల వత్తిళ్ళలో చితికిపోయింది
సృజన గువ్వలు కావాల్సి బాల్యం
పరీక్ష ప్రశ్నలుగా మిగిలిపోయింది
గమ్యంకోసం వెతకాల్సిన బాల్యం
బడి పశువులై గిరికీలు కొట్టాల్సి వచ్చింది”
అంటూ పదవ తరగతి విద్యార్థులు పి.భీమశంకర్, అనిల్ కుమార్ పండా ఉద్వేగపూరితంగా ఒక కవిత (‘ప్రజాసాహితి’ మార్చి 2012- బాలసాహితి) లో వ్యక్తమయ్యారంటే- తల్లితండ్రులూ, పోషణా, చదువుసంజలూ, తిండీబట్టా ఇన్నున్నా జీవితాన్ని వెలిగించలేని, సంతోష చంద్రశాల కాకుండచేసే విషకోరలేవో మెత్తగా దిగబడుతున్నాయన్నమాట!

“నకనక ఆకలి
నమలిన పేగుల
పెయ్యికాలి నువు పడుకున్నా
అయ్యో! పాపం అనుకోడు
పోనీ పసివాడనుకోడూ
కనికరించడూ యజమానీ”
(భూపాల్- కవితనుండి- ‘ప్రజాసాహితి’ ఏప్రిల్ 2008)
ఇలాంటి బాలకార్మికవ్యవస్థగానీ,
“పక్షుల రెక్కలనిండా
స్కూలు పుస్తకాలు
ఇక ఎగరవు – ఇక పాడవు”
(బి.వి.వి. ప్రసాద్ హైకూ) అనే చదువుల రాపిడిలోని కొత్త రకం బాలకార్మిక వ్యవస్థగానీ విషాదరాగాలే వినిపిస్తున్నాయి.

ఈ సిగ్గూ ఎగ్గూలేని పదవీవ్యాపారుల అవినీతిపాలన కారణంగా అన్నింటితోపాటు ‘రేపటి పౌరులు’ ఎలా మసిబారి, కునారిల్లుతున్నారో- తలచుకుంటే ‘నవభారత నందనం’ చీడపట్టి పోతోందని అర్థమై హృదయం బరువెక్కి పోతుంది.

ఒక బాల్యానిది గుండెల్ని కాల్చే ఆకలిమంట! ఇంకో బాల్యానిది సృజనాత్మకంగా ఎదగనివ్వని వ్యవస్థీకృత అణచివేత!

బతుకుల్లో చిచ్చుపెట్టి చలికాచుకునే దళారీ ఆర్థిక, రాజకీయ విధానాలు మధ్యాహ్న భోజనాన్ని అధ్వాన్న భోజనాలు చేసాయొక పక్క. అనాథ బాల్యం అభద్ర జీవితాన్ని అలగాసైన్యంగా రూపాంతరీకరిస్తోంది మరోపక్క.

ఎన్నికల ఎత్తుగడగానో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ వ్యూహంలో భాగంగానో బ్రిడ్జ్ స్కూళ్ళలాంటి బాలకార్మిక పాఠశాలలు పెట్టినా, చిత్తుశుద్ధిలేని ఈ ఏర్పాట్లు కంటితుడుపు చర్యలుగానూ, మొక్కుబడులుగానూ, కొందరి ‘బొర్రలు’ నింపేవిగానూ మిగులుతున్నాయి.

“గ్రాసమింత లేక కడు కష్ట పడుచున్న
విద్యయేల నిలుచు వెడలుగాక
పచ్చి కుండనీరు పట్టిన నిల్చునా”
అన్న 17 వ శతాబ్దినాటి వేమనంత ఇంగితాన్ని పరిశీలించే సాంస్కృతిక స్థాయి మన పాలకుల్లో లేదు కనుకనే- “పిల్లల చదువు – తల్లితండ్రుల బాధ్యత” అని చేతులు దులుపుకొని తేలికగా ఊపిరి పీల్చుకుంటున్నారు.

పులులు జీవకారుణ్య సభ పెట్టినట్లు – బాలలహక్కుల అంతర్జాతీయ విలువల్ని వ్రీరు ప్రపంచ వేదికల మీద ప్రదర్శనలకు పెడుతున్నారు!

“పాలుతాగే ప్రాయంలో – పాలపేకట్ల వేటలో”… పడి వేసట చెందే బాల్యంగానీ.
“అమ్మా!మేం బతికే వున్నాం! యుద్ధరంగంలో శత్రువు పర్యవేక్షణలో
తమ్ముడూ” నాకు భయంవేస్తోందిరా! ఇక్కడ అంతా నిశ్శబ్దం! స్మశాన నిశ్శబ్దం! శవాలు పుస్తకాలు పట్టుకొని తిరుగుతున్నట్లు శవాలు మాట్లాడుతున్నట్లు”(హాస్టల్ నుంచి వుత్తరం’ కవిత-కెరటం’ రచన-‘ప్రజాసాహితి’ జూన్ 2001)

అనే అక్షరాలా ఆక్రోశపు బాల్యంగానీ, బిక్కు బిక్కుమంటున్న చీకటి పొలిమేరల్లో “రెప్ప కాటేసిన పాపల” కథలు గానీ-ఏవీ ఈ పాలనావ్యవస్థ గుండెల్ని కదిలించలేవు!

“అయ్యవారికి చాలట అమ్మాయిల మానాలు
ఆడపిల్లల కిపుడు కొత్త పాఠాలు
భారతదేశం మన పితృభూమి
భారతీయులందరూ మన బావమరుదులు గారు
బ్రహ్మకైనా తప్పదు రిమ్మ తెగులు” (పాటిబండ్ల ..)

శ్రీకాకుళం జిల్లా కిల్లోయిలోగానీ, విజయనగరంజిల్లా బొబ్బిలిలోగానీ, ఇటీవల విశాఖజిల్లా చోడవరం మండలం, కోనాంలో గానీ, ఇక్కడ-అక్కడ అని కాదు-ఎక్కడ బాలికల హాస్టళ్ళున్నాసరే అవన్నీ లైంగిక దోపిడీకేంద్రాలే!

సాంస్కృతిక పతన విలువలకు మురుగ్గుంటగా స్థావరమైన ఈ విద్యారంగం సామాజిక జవాబుదారీతనాన్ని భ్రష్టు పట్టిస్తోంది!

“పరలోకంలోని నరకానికి మనవాళ్ళు ఈ లోకంలోనే బ్రాంచీలు తెరిచారు. అవే-పాఠశాలలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు” అని చెలంగారు ఏనాడో అన్నారంటే ఉలిక్కి పడనవసరం లేదు. నగ్నంగా ఋజువులు కనిపిస్తూనే వున్నాయి. అందుకే దేశంలో వివిధ రూపాలలో “బాలకార్మిక వ్యవస్థలు” అతి జుగుప్సాకరంగా కొనసాగిపోతున్నాయి.
ఎనిమిదిన్నర కోట్ల తెలుగువాళ్ళలో ఆరేళ్ళలోపు పిల్లలు 86,42,686 మంది వున్నారంటే ఈ శైశవ ప్రపంచాన్ని ఇంకా ఇదే ఆర్థిక, సాంఘిక నిచ్చెనమెట్ల గమ్యాలకే చేర్చాలనుకుంటున్నారని ప్రజాస్వామిక స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలకిక్కడ ఇంకా హామీ లేదని మన పాలనా వ్యవస్థ విధానాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

హైదరాబాద లోని బడిపిల్లల్లో 70 శాతం మందికి పోషకాహార లోపం వుంది. డయేరియా వల్ల మరణించేవారిలో 61 శాతం బాలలు, పోషకాహార లోపం కలవారే.
సంపన్నవర్గాల పిల్లలు కూడా సమతుల్యంలేని ఆహార వినియోగం వలన గుండె సంబంధిత వ్యాధులు, క్యాన్సర్, టైప్-2 డయాబెటీస్ బారిన పడుతున్నారు. పేదలు సన్నిపాతం, క్షయ మొ. వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారు.

ఇన్ని వాస్తవాల్ని పక్కన బెట్టి కార్పోరేట్ షైలాకులకు విద్యారంగాన్ని ఎరగా పెట్టాలన్ని చూస్తున్నారు. పేదల్ని దిక్కు మొక్కు లేనివారుగా, సంపన్నుల బిడ్డల్ని అరాచక జీవులుగా మిగులుస్తున్నారు. అటు సర్కారీ విధానాలూ, ఇటు రవిశంకర్ లాంటి – జీవితాన్ని ‘కళ’ పెళ మరిగించే కుహనా సామాజిక వేత్తలూ, ప్రపంచీకరణ శక్తులకు ఊడిగం చేయడానికి పోటీ పడుతున్న జగన్ లాంటి దుందుడుకు స్వార్థశక్తులూ మాతృభాషల సమాధి కడుతున్నారు. ఆంగ్లీకరణ పేరుతో వ్యాపారుల ప్రైవేటీకరణను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
చీకటిని కాలుస్తూ నిరంతరం చలిస్తున్న ఈ భూగోళం మీద నిలబడిన వాళ్ళంగా “నాకు కనంబడు నానా తారికలనేక వర్గాలనంత రోచులు-దిక్కు దిక్కులా దివ్యగీతములు” (శ్రీశ్రీ) అంటూ పిల్లల్ని క్రాంతి శీకులుగా మలిచే ప్రత్యామ్నాయ విద్యా, సాంస్కృతిక కార్యాచరణని రూపొందించుకోవాలి.

20వ శతాబ్దపు ప్రజా ఉద్యమస్ఫూర్తికీ, 21వ శతాబ్దపు విద్యార్థి యువతరానికీ నడుమ సామ్రాజ్యవాద ప్రపంచీకరణ సుమారు 26 సం.లు ఉక్కు గోడను కట్టగలిగింది. ఇప్పుడు “గోడల్ని బద్దలు కొట్టడమే మన పని”(శ్రీశ్రీ)

శాస్త్రీయ, ప్రజాతంత్ర విలువల పునాది మీద నిలబడి ఈ దివాలాకోరు బానిస విద్యావిధానాలతో నిజమైన పిల్లల ప్రేమికులైన తల్లిదండ్రులూ, ఉపాధ్యాయులూ, సాహిత్య, సాంస్కృతిక రంగాలూ, సామాజిక ప్రజాతంత్ర, విద్యార్థి యువజన కార్యకర్తలూ మహిళలూ, ఒక రాజీలేని సంఘర్షణ పడాల్సిందే. శ్రమ జీవన క్రియాశీల సృజనాత్మక విద్య కోసం స్వార్థ మూర్ఖశక్తులతో తలపడాల్సిందే! సర్దార్ అలీ జాఫ్రీ అన్నట్లు “నిరంతర కార్యచరణమే జీవిత లక్ష్యం” కావాలి.

(ఏప్రిల్ 30- శ్రీ శ్రీ జయంతి; బాలకార్మిక వ్యవస్థ వ్యతిరేక దినోత్సవం:)

-సంపాదకులు
ప్రజాసాహితి, ఏప్రిల్ 2012

* * *

ప్రజాసాహితి ఏప్రిల్ 2012 సంచిక డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్ అనుసరించండి.

ప్రజాసాహితి ఏప్రిల్ 2012 On Kinige

Related Posts:

  • No Related Posts

మిసిమి ఏప్రిల్ 2012 సంచిక సంపాదకీయం

గత దశాబ్ద కాలంలో తెలుగు సాహిత్య ధోరణుల మూల్యాంకనం చేసిన వ్యాసాలు పరిశీలిస్తే పరిస్థితి చాలా నిరాశాజనకంగా వుంది. ఇలా ఎందుకుంటుందో అనేది ఇప్పటి ప్రశ్న. అస్తిత్వ వేదనల నుంచి, మాండలికపు మలుపులలో నుంచి తెలుగు వాఙ్మయాన్ని బైటకు తెచ్చి కొత్తపుంత తొక్కించ వలసిన అవసరం ఎంతైనా వుందనేది నిర్వివాదం. ఇందుకు పూర్తి బాధ్యత పురస్కారాల కోసం పరుగులెత్తే రచయితలు – విశ్వ విద్యాలయాలలోని ఆచార్యులు తలకెత్తు కోవలసి వుంది.

ఇటీవల కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం పొందిన సామల సదాశివతో ఇష్టాగోష్టి జరిపి వీడియో తీశాము. అప్పటికింకా పురస్కార ప్రకటన జరగలేదు. ఆయన మాటలలో మాండలిక ధోరణులుగాని, ప్రాంతీయ దురభిమానంగాని మాకెక్కడా వినిపించలేదు-బడిపంతులుగా జీవితాన్ని గడిపిన నిరాడంబర జీవి. హిందూస్థానీ సంగీత ధోరణులేగాక ఎన్నో విషయాలపై మిసిమికి వ్యాసాలు గత రెండు దశాబ్దాలుగా రాస్తూనే ఉన్నారు. వారి సహకారానికి కృతజ్ఞతలు – వారి పురస్కారానికి అభినందనలు!

ఊట్ల కొండయ్య -స్వయం శిక్షణతో జీవితంలో ఎన్నో ప్రయాణాలు చేసి ఎన్నో మజిలీలు చేరిన కొండయ్య ఏ కొండా ఎక్కక పోయినా తెలుగుకు కొండంత సేవ చేశారు.

మనం ఎవరిని దేశం వదిలి పొమ్మని ఆందోళనలు – ఉద్యమాలు నడిపామో, ఆ తెల్లవారిలో కొందరు తెలుగులో ఎన్నో అపురూపమైన తాళపత్ర గ్రంథాలను పరిష్కరింపజేసి ప్రచురించారు. వాటి వివరాలు కొన్ని ఇస్తున్నాం.

ఎనిమిది జ్ఞానపీఠ పురస్కారాలు పొందిన కన్నడ సాహిత్యకారులలో ముఖ్యులు భైరప్ప. వారి ‘దాటు’ సమీక్షలో కులాలకూడలిలో నిలబడి నేటి సాంఘిక పరిస్థితిని పరిశీలించుకోవలసిన అవసరం ఎంతైనా వుంది.

‘గూడవల్లి రామబ్రహ్మం’ జీవితం – ఆదర్శం – ఆయన మర్త్యప్రపంచాన్ని వదిలి దశాబ్దాలైనా – ఇప్పటికీ చూడగలిగిన వారికి వెలుగు చూపుతూనేవుందని పాఠకులు రాసిన ఉత్తరాలే మాకు ప్రమాణాలు – అలాగే ‘బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ,’ ‘రావిచెట్టు రంగారావు’. ‘బద్దిరాజు సోదరులు’ వ్యాసాలు కూడ ఎంతో స్పందనను తెచ్చాయి.

-సంపాదకులు

* * *

మిసిమి ఏప్రిల్ 2012 సంచిక డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్ అనుసరించండి.

మిసిమి ఏప్రిల్ 2012 On Kinige

Related Posts:

జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక జనవరి –మార్చి 2012 సంచిక సంపాదకీయం

సాంఘిక మానవీయ సంబంధాలు మెరుగు పడాలంటే విద్యాలయాలలో సాంఘిక మానవీయ శాస్త్రాల అధ్యయనాల ప్రాధాన్యత పెరగాలి.

* * *

మనుషుల్లో సాంఘిక మానవీయ దృక్పధాలు కొరవడుతూ, అతి స్వార్థ దృక్పధాలు పెంపొందుతుండటం అందరమూ చూస్తోన్న, అందరికి అనుభవంలోకి వస్తోన్న విషయమే. అటు కుటుంబంలో, ఇటు సంఘంలో విచ్చలవిడి ధోరణులు పెంపొందడం కూడా అందరమూ గమనిస్తోన్న విషయమే.

ఒకప్పటి కుటుంబ వ్యవస్థలు స్వేచ్ఛ తక్కువుండడం వలన పిల్లలు అభివృద్ధి కాకుండా పోతున్నారని, ఆత్మ విశ్వాసాలు కోల్పోతున్నారని అందరము అంగీకరించేవారమే. ఇప్పుడు అతి స్వేచ్ఛల వలన పిల్లలు ప్రక్కతోవలు పడుతున్నారని, చెడిపోతున్నారని కూడా అంగీకరిస్తున్నాం.

ఈనాటి కుటుంబ స్వేచ్ఛ, సాంఘిక స్వేచ్ఛ, స్వేచ్ఛ పేరిట యధేచ్ఛలాంటిదవుతోందని, ఎలాంటి బాధ్యత లేనిదవుతోందని అందరము అనుకుంటూనే ఉన్నాము. లేకపోతే ఇంత అవినీతి పెరగదు, ఇన్ని దుర్మార్గాలు, దుష్ట చర్యలు పెరగవు, సమాజం, కుటుంబం ఇంత ఎవరికి వారే యమునాతీరే లాంటిది కాదు.

కుటుంబం కుటుంబం కాక పోవడానికి కుటుంబ పెద్దలు కుటుంబ పెద్దల్లా వ్యవహరించకపోవడం, సంఘం సంఘం కాకపోవడానికి సంఘ పెద్దలు, దేశం దేశం కాకపోవడానికి దేశ పెద్దలు పెద్దల్లా వ్యవహరించకపోవడమేనని ప్రత్యేకంగా చెప్పవలసిన అవసరం లేదేమో!

ఈనాటి యువతకు ఆదర్శాలు కల కుటుంబాలు, ఆదర్శాలు కల సంఘాలు కరువైపోతున్నాయి. వారికి రోల్ మోడల్స్ లాంటి వారు లేకుండా పోతున్నారు, వారి లాగా నడుచుకోవడానికి. వీటికన్నింటికీ కారణం విద్యాలయాలలో, మరీ విశ్వవిద్యాలయాలలో సాంఘిక సామాజిక మానవీయ శాస్త్రాల అధ్యయనాల ప్రాధాన్యత తగ్గిపోవడమేనని అనక తప్పదు. వాటి ప్రాధాన్యత పెరగనిదే కుటుంబంలో, సంఘంలో, దేశంలో ఆదర్శనీయులైన పెద్దలను మనము సృష్టించుకోజాలమని కూడా అనక తప్పదు.

సాంఘిక సామాజిక మానవీయ శాస్త్రాల అధ్యయనాల గిరాకీ పెరగాలంటే దానికొరకు ఆ శాస్త్రాలకు చెందినవారు వాటి ప్రాముఖ్యత గురించి తగినంత మేరకు పనికట్టుకుని ఉధృతంగా ప్రచారాలు చేపట్టవలసి ఉంటుంది. అలాంటి ప్రచారాన్ని ఒకఉద్యమంలా కూడా చేపట్టవలసి ఉంటుంది.

ప్రత్యేకంగా విశ్వవిద్యాలయాలు ఈ పనికి పూనుకోవాలి, పూనుకునేవారికి తగినంత చేయూత నివ్వాలి, చేదోడువాదోడుగా నిలవాలి. ఈ శాస్త్రాలు నిలవాలంటే, నిలదొక్కుకోవాలంటే మరి వేరే మార్గం లేదు. ఇలాంటి ప్రచారాలు లేనందువలననే వీటిని చదివేవారు దినదినం తగ్గుతున్నారు.

వీటికి చెందిన అధ్యయనాలు ఇలాగే సాగుతే ఇవన్నీ రానురాను మూతపడే రోజులు సమీపిస్తాయి. ఇంతవరకే ఎన్నో విద్యాలయాలలో, విశ్వవిద్యాలయాలలో వీటిని కోరేవారు చాలా తగ్గిపోయారు. అసలు విద్యార్ధులకు వీటిగురించి సదవగాహన కల్పించడంతో పాటు, ఇవి చదవడం వలన అనేకానేక ఉద్యోగ అవకాశాలు కూడా ఉంటాయని నచ్చజెప్పడం, వాటి గురించిన సమాచారం అందించడం ఒక ఉద్యమం లాంటి పని. ఈ పని చేపట్టాలని ప్రత్యేకంగా సాంఘిక సామాజిక మానవీయ శాస్త్రాలకు చెందిన వారిని, విశ్వవిద్యాలయాలను కోరుతూ ఈ కోరికను కొత్త మా కొత్త సంవత్సర కోరికగా జయంతి వైపునుండి అందజేస్తున్నాం.

డా. వెలిచాల కొండలరావు

* * *

సిస్టర్ నివేదిత ఫౌండేషన్ వారి విశ్వనాథ సాహిత్యపీఠం వారు ప్రచురిస్తున్న “జయంతి” విద్య – సాహిత్య – సాంస్కృతిక త్రైమాసిక పత్రిక. తెలుగు ఆంగ్ల భాషలలో వెలువడుతున్న ఈ పత్రిక మహామహుల రచనలతో సాహిత్యానికి విశేష సేవలందిస్తోంది.

జయంతి పత్రిక డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది.

Related Posts:

త్రిపుర రచనలు

తెలుగు సాహిత్యంలోకి ఓ గుప్పెడు కథలు, కవితలు గెరిల్లాలా విసిరేసి అదృశ్యమైన రచయిత త్రిపుర. 2012-13 నాటికి త్రిపుర సాహితీసృజనకి యాభై సంవత్సరాలు పూర్తవుతాయి. కేవలం 15 కథలతోనే తెలుగు సాహితీరంగంలో తనకంటూ ఓ స్థానం సంపాదించుకుని, తనదైన ముద్ర వేసిన రచయిత త్రిపుర.

సెప్టెంబరు 2, 1928 నాడు జన్మించిన రాయసం వెంకట త్రిపురాంతకేశ్వర రావు (ఆర్.వి. టి. కె. రావు) ఉరఫ్ త్రిపుర, తన మొదటి కథ 31-5-1963 నాటి ఆంధ్రపత్రికలో ప్రచురించారు. ఆ తరువాత 7 కథలు భారతిలో ప్రచురితమయ్యాయి. రాసి కన్నా వాసి మిన్న అని విశ్వసించి 1963 – 1973 మధ్య కాలంలో 13, 1990-91 మధ్యలో 2 కథలు… మొత్తం 15 కథలు వ్రాసారు. వీటిలోని విషయం, శైలి, గాఢత విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్నాయి, పలువురిని త్రిపుర అభిమానులుగా మార్చాయి.

మొదటే అర్థం కాలేదని పుస్తకం పక్కన పడేస్తే మాత్రం కొన్ని అద్భుతమైన కథలని కోల్పోయిన వారవుతారు. మొదట అర్థం కానట్టు అనిపించినా, చదివే కొద్దీ కొత్త భావాలేవో అనుభవంలోకి వస్తున్నట్లు, మళ్ళీ మళ్లీ చదవాలనుకుంటారు పాఠకులు. కథలు సంక్లిష్టంగా అనిపిస్తాయి, వాటి పరిథి పెద్దది – ఫ్లోరిడా, వారణాశి, కేరళ, రంగూన్, థాయిలాండ్, సరిహద్దు ప్రాంతాలు – ఎన్నో చుట్టి వస్తాయి యీ కథలు. జెన్ బౌద్ధం మొదలు నక్సలిజం దాకా అనేక శ్రేణుల్లో తత్త్వచింతన ఈ కథల్లో ఉంది. చదివేకొద్దీ, మరింతగా చదివించే గుణం ఉన్న కథలివి.

“ఇవి కథలా?కవితలా? కథల్లాంటి కవితలా? కవితల్లాంటి కథలా?లేక లాక్షణికంగా రెండు ప్రక్రియల మధ్యగా ఉండే మరో కొత్త ప్రక్రియా?” అనే తర్జనభర్జనలు పాఠకులకి తప్పవని పాలగుమ్మి పద్మరాజు గారు అన్నారు.

ఈ కథల్లో సర్రియలిజం, ట్రాన్స్‌పరెంట్ చీకటీ ఉండి అంతర్ముఖీనమైపోయే ఒక కన్ఫెషనల్ ఎలిమెంట్ కనపడుతుందని సుధామ అంటారు. త్రిపుర కథలని డిసెంబరు 2011లో పర్‌స్పెక్టివ్ ప్రచురణలు వారు పున్మర్ముద్రించారు.

త్రిపుర కథలే కాకుండా కవితలూ అద్భుతంగా ఉంటాయి. తన 47వ పుట్టిన రోజు సందర్భంగా “సెగ్మెంట్స్” అనే ఆత్మకథాత్మక దీర్ఘకవితని రాసారు. దీన్ని మరో ప్రముఖ కవి వేగుంట మోహన్ ప్రసాద్ త్రిపుర స్వశకలాలు పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు. ఈ పుస్తకాన్ని త్రిపుర శిష్యుడు ప్రదీప్ చౌదరి ప్రచురించారు. ప్రముఖ జర్మన్ రచయిత ఫ్రాంజ్ కాఫ్కాకి వీరాభిమాని అయిన త్రిపుర ఆయన ప్రేరణతో, “త్రిపుర కాఫ్కా కవితలు” రాసారు. కాఫ్కా రచనల్లోని నిగూఢత్వం ఈ కవితల్లోనూ గోచరిస్తుంది. ఈ పుస్తకాన్ని “సాహితీమిత్రులు” ప్రచురించారు. 1980 – 1988 మధ్యలో త్రిపుర రాసిన 16 కవితలని “కవిత్వం ప్రచురణలు” వారు “బాధలూ -సందర్భాలూ” అనే శీర్షికతో నవంబరు 1990లో ప్రచురించారు.

“త్రిపుర కథలు, కవితలు, సంభాషణలు, మౌనం ఇవి వేరు వేరు కావు. అవన్నీ కలిసి అల్లే దారులు ఎంతో విస్తారము, సాధారణమైన అనుభవాల కంటె లోతు, అపరిచితమైన సృజనావరణానికి దిక్సూచికల వంటివి” అని అంటారు కనకప్రసాద్.

త్రిపుర కథలని ఆంగ్లంలోకి తర్జుమా చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని అభిప్రాయపడ్డారు ప్రముఖ విశ్లేషకులు రామతీర్థ.

త్రిపుర సాహిత్యం గురించిన వివరాలు సరే, ఆయన వ్యక్తిగత జీవితం మాటేమిటి? ఆయన బాల్యం ఎక్కడెక్కడ గడిచింది? ఆయన ఏం చదువుకున్నారు? బెనారస్ ఎందుకు వెళ్ళారు? ఎక్కడెక్కడ ఉద్యోగాలు చేసారు? ఆయన భార్యాపిల్లల వివరాలేంటి? ఏ మాత్రం నిలకడ లేని ఆయనను త్రిపుర రాష్ట్రం ఎలా కట్టి పడేసింది? ఈ వివరాలన్నీ తెలుసుకోవాలనుందా? అయితే, “త్రిపుర జ్ఞాపకాలు” అనే పేరుతో ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ గొరుసు జగదీశ్వర రెడ్డి త్రిపుర గారితో చేసిన ఇంటర్వ్యూ చదవండి.

త్రిపుర సాహిత్యం వైపు మళ్ళడానికి ప్రేరణ ఎవరు? కథలని ఆయన ఎందుకు రొటీన్‌గా రాయలేకపోయారు? భారతికి పంపిన కథ ఆంధ్రపత్రికలోను, ఆంధ్రపత్రికకి పంపిన కథ భారతిలోను ఎలా అచ్చయ్యాయి? ఆయన రాసిన రెండు కథలకి స్ఫూర్తి ఎక్కడిది? ఆయనకున్న సాహితీమిత్రులు ఎవరెవరు? కవితల్ని ఏ సందర్భంలో రాసారు? ఈ ప్రశ్నలన్నింటికీ సమాధానాలు పై ఇంటర్వ్యూలో లభిస్తాయి.

చక్కని సాహిత్యం ఆస్వాదించాలనే తెలుగు పాఠకులకు ఒయాసిస్సు లాంటివి ఈ త్రిపుర రచనలు. త్రిపుర కథలు, కవితలను డిజిటల్ రూపంలో పాఠకులకు అందుబాటులోకి తెచ్చింది కినిగె. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

త్రిపుర రచనలు

కొల్లూరి సోమ శంకర్

Related Posts:

సాహిత్యాభిరుచి ప్రదాత కోవెల సంపత్కుమారాచార్య

ఒకప్పటి భాషాధ్యాపకులు, సాహిత్యాధ్యాపకులు వారి బోధనంతా భాషాభిరుచి, సాహిత్యాభిరుచి పుట్టించుటకు, పాఠాలు చెప్పేవారు కాని కేవలం ఎలాగో ఒకలాగు పాఠ్యాంశాలు పూర్తిచేసి విద్యార్థులను పరీక్షలకు, పట్టాలకు తయారు చేయడానికి పాఠాలు చెప్పేవారు కారు.

సంపత్కుమారగారు కేవలం అధ్యాపక పాత్ర మాత్రమే నిర్వహించేవారు కాదు, వాటితో పాటు సాహిత్య ప్రచార పాత్ర కూడా నిర్వహించేవారు. వారి భాషా సాహిత్య బోధన, మత, తాత్త్విక, దార్శనిక బోధకుల బోధనలా ఉండేది. వారికి భాషాభివృద్ధి, సాహిత్యాభివృద్ధి పట్ల అలాంటి లక్ష్యం, పట్టుదల ఉండేది. వారు వక్తల్లా కాక ప్రవక్తల్లా బోధించేవారు. అలాంటి భాషా సాహిత్యాల ప్రచారకుల్లాంటివారు అరుదే కాదు, అత్యరుదు.

స్వతహాగా వారు భాషా సాహిత్యాలను ఎప్పుడేకాని ఎంతో రుచితో, అభిరుచితో, శుచితో అధ్యయనం చేసేవారు. అలాగే ఇతరులకు కూడా బోధించారు. అందుకే వారికి అంతటా వారినారాధించే, అభిమానించే ఎంతోమంది శిష్యులున్నారు.

భాషా సాహిత్యాభివృద్ధియెడ వారికొక తపన వుండేది. వాటితోపాటు విమర్శనాత్మక దృష్టి, పరిశోధనాత్మక దృక్పథం వారికొక జీవ వేదనలాగుండేది. వాటి కొరకు వారి తుదిశ్వాస వరకు శ్రమించారు.

వారికి నాలుగు తరహాల ప్రేమలు ఉండేవి. ఒకటి -భాషా సాహిత్యాల యెడ ప్రేమ, రెండవది – విశ్వనాథ యెడ ప్రేమ, మూడవది – లక్ష్మణ యతీంద్రులయెడ ప్రేమ, నాలుగవది జువ్వాడి గౌతమరావుగారి యెడ ప్రేమ. తక్కిన ప్రేమలన్నీ వారికి అటుతదుపరి ప్రేమలే.

వారు పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు కనుక వారికి పాండిత్యం పుట్టుకతో, ఉగ్గుపాలతోపాటే అబ్బింది. అటు వారిని ‘బాబాయ్’ అని సంబోధించే సుప్రసన్న ఇటు సంపత్కుమార ఇరువురూ సాహిత్య కోవెలల్లాంటి వారే. ఇరువురూ మేటి వక్తలు, విమర్శకులు, అధ్యాపకులు, రచయితలు, వ్యాఖ్యానకర్తలు, పరిశోధకులు,నిత్య భాషా సాహిత్య కృషీవలులు, నిత్య విశ్వనాధారాధకులు. ఇరువురికీ సాహిత్యమే దైవం, సాహిత్యమే సత్యం, సాహిత్యమే శివం, సాహిత్యమే సుందరం.

సంపత్కుమార చాలానాళ్ళు వివిధ పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసి జగిత్యాల కళాశాలలో నేను ప్రిన్సిపాలుగా పనిచేస్తుండే రోజుల్లో (45 ఏళ్ళ క్రితం) ఏ సిఫారసూ లేకుండా లెక్చరర్ గా ఎంపికయ్యారు. వారి పాండిత్యం వలన ఆనాటి అధ్యాపకుల్లో అగ్రగణ్యులుగా భావింపబడేవారు. విద్యార్థులతో, సహఅధ్యాపకులతోనే కాదు, ఊళ్ళోవాళ్ళందరితో ఎంతో గౌరవభావంతో చూడబడేవారు. “అధ్యాపకుడంటే ఇలా ఉండాలి” అని అతనిని వారందరూ అంటూ ఉండగా నేనెన్నోసార్లు నా చెవులారా విని ఆనందించాను.

అందుకే వారు నిన్న మొన్న ‘స్టేట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్’ ఛైర్మన్‌గా ఎంపిక చేయబడిన డాక్టర్ జయప్రకాష్ రావు, అంతకుపూర్వం తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉపకులపతిగా ఎంపిక చేయబడిన ఆచార్య అనుమాండ్ల భూమయ్య, న్యాయాధిపతిగా ఇపుడు వికారాబాద్‌లో కొనసాగుతున్న రాజేందర్ జింబో, డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు లాంటివారి నెందరినో పెంపొందించగలిగారు. ఎంతోమంది విద్యార్థుల్లో భాషా సాహిత్యాల యెడ శ్రద్ధ, రుచి, అభిరుచి కలిగించగలిగారు.

జగిత్యాలలో వారి అధ్యాపక వృత్తి కేవలం క్లాస్ రూమ్‌లకే పరిమితం కాక, క్లాస్ రూమ్ బయటికి కూడా విస్తరించేది. ఆ రోజుల్లో వారెన్నో సాహిత్య సభలు, సదస్సులు, గోష్ఠులు వగైరా నిర్వహించి కళాశాలనొక సాహిత్య సాంస్కృతిక నిలయంగా, కాదు కాదు ఆలయంగా తీర్చిదిద్దేవారు. కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, ధూళిపాళ శ్రీరామమూర్తి, తుమ్మపూడి కోటేశ్వరరావు, జువ్వాడి గౌతమరావు, సంగీత విద్వాంసులు నారాయణరావు మున్నగు వారినెందరినో ఆహ్వానించి వారిచే ఉపన్యాసాలిప్పించేవారు. అలా వారచట ఉన్నన్నాళ్ళు ఆ కళాశాల సాహిత్య సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలతో పండగలాంటి సందడితో నిండుగా ఉండేది.

ఎందరో విద్యార్థులే కాదు, పౌరులు కూడా సాయంకాలం కళాశాల గ్రౌండ్స్‌కు వచ్చి సంపత్కుమారతో చర్చాగోష్ఠులు జరిపేవారు. అలా వారినుండి తెలుసుకున్న వాటిని వారిప్పటికీ నెమరువేసుకుంటుంటారు. అలా సంపత్కుమారకు వారెచట పనిచేసినా విస్తృతమైన శిష్యకోటే కాక, అనేకానేక అభిమానులుండేవారు. వారిలో నేనూ ఒకడిని.
ఈ సందర్భంగా వారికి చెందిన దేశాభిమానం, భారతీయ సంస్కృతీ సాంప్రదాయాలలో వారి ప్రగాఢ విశ్వాసం, సామాజిక సాంఘిక స్పృహకు చెందిన వారి అవగాహన గురించి కూడా చెప్పాలి.

నా అభిప్రాయంలో వారికి వారి బలీయమైన భాషాభిరుచి సాహిత్యాభిరుచి, వారి జాతీయాభిమానం వలన, భారతీయ సంస్కృతీ సాంప్రదాయాల పట్ల వారికున్న దృఢ విశ్వాసం వలన, వారికి వాటి ద్వారా ప్రాప్తించిన సాంఘిక, సామాజిక దృక్పథం వలన అబ్బింది. అది వారితో సాంఘిక సామాజిక రాజకీయ ఆర్థిక విషయాల గురించి చర్చిస్తే తెలిసేది. వారికి వారి భాషా సాహిత్యాలకు చెందిన పునాదులు వారి దేశభక్తి వలన, సామాజిక సాంఘిక స్పృహ వలన లభించినవేనని నా దృఢ నమ్మకం.

ఒక దేశానికి చెందిన భాషా సాహిత్యాల, కళల యెడ ఒకరికి అభిమానం, ఆరాధనాభావం ఏర్పడాలంటే నా అభిప్రాయంలో అతనికి మొదట ఆ దేశ సంప్రదాయాలయెడ, సంస్కార సంస్కృతుల, విలువలయెడ అభిమానం, ఆరాధనాభావం ఏర్పడాలి. అతనికి అతని జన్మభూమిపై తల్లిప్రేమలాంటి ప్రేమ ఏర్పడాలి. అతడాతని జన్మస్థలాన్ని తన తల్లిని, తండ్రిని, గురువును ప్రేమించినట్లు ప్రేమించగలగాలి. అలాంటివానికే ఆ దేశభాషపట్ల, దాని సాహిత్యం, కళలపట్ల సహజమైన ఆసక్తే కాదు అనురక్తి ఏర్పడుతుంది. తద్వారా సహజమైన అనుభూతి, అభివ్యక్తి ప్రాప్తిస్తాయి.

సంపత్కుమార అసలు సిసలైన దేశీయుడు. ఈ నేలను, దాని సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను, పరంపరను, చరిత్రను అమితంగా ప్రేమించినవాడు. అతనికి ఆ ప్రేమ ద్వారా అబ్బింది అతని భాషా సాహిత్యాలకు చెందిన ప్రేమ. ఇదే నా అభిప్రాయంలో అతని అసలు సిసలైన పాండిత్య రహస్యం, పరిశోధనా రహస్యం, ఆచార్య రహస్యం.
ఎచటుంది సంపత్కుమారాచార్య పాండిత్య పునాది అంటే మనం అచటికి పోయి పట్టుకోవలసి వస్తుంది. అదే విశ్వనాథ వారి సాహిత్య సంప్రదాయం. అలాంటిది సాధారణంగా ప్రాచ్య సంప్రదాయ పద్ధతిలో భాషా సాహిత్యాలు, తదితర విద్యలు నేర్చుకుంటే వస్తుంది, చదువుకుంటే వస్తుంది. అలా నేర్చుకున్నవారు సంపత్కుమారాచార్య.

జాతిని ప్రేమించేవాడే సకల విద్యలను, సాహిత్య సారస్వతాలను, భాషా భావాలను మేధతో కాక మనసుతో ప్రేమించగలడు. విశ్వనాథలా సంపత్కుమార కూడా ఈ దేశ మట్టిని దాని గట్టిని అమితంగా ప్రేమించాడు. అందువలననే అతడు అంత ఎదిగాడు, ఇతరుల ఎదుగుదలకు అంత పాటుపడ్డాడు. ఆ పాటు అతని పాండిత్య ప్రకర్ష కొరకు పడింది కాదు దేశంకొరకు, సమాజం కొరకు పడిన పాటు.

అతనికి కొన్ని సాహిత్య విలువలలో, సిద్ధాంతాలలో, క్రమశిక్షణలలో, నియమ నిబంధనలలో దృఢమైన విశ్వాసముండేది. ఆ విశ్వాసం చెట్టు శాఖలకు చెందిన విశ్వాసం లాంటిది కాదు, చెట్టు వేర్లకు చెందిన విశ్వాసం లాంటిది. దానినే ఇంగ్లీషులో ‘కన్విక్షన్’, తెలుగులో హేతుబద్ధ విశ్వాసమంటారు, సాన, జల్లెడబట్టిన లాంటిది. వాటి ఆధారంగా వారు అనేకానేక సాహిత్య గోష్ఠులు జరిపేవారు. తాను నొవ్వక, ఇతరులను నొప్పించక మెప్పించే ప్రయత్నం చేసేవారు. వారి భావాలతో, విలువలతో ఎవరైనా ఏకీభవించకపోతే విభేదించేవారే కాని విరోధించేవారు కాదు. ఒక భావం కొరకు ఒక స్నేహితున్ని విరోధించి పోడగొట్టుకునే వారు కాదు. ఇష్టం కాకపోతే మౌనం వహించేవారు, లేక ఒక చిరునవ్వు చింది ‘సరే మీ దారి మీది నాదారి నాది’ అని వదిలేసేవారు. వాదంలో ఇష్టం కాకపోతే తప్పుకునేవారే కాని ఒప్పుకొనేవారు కాదు. అతనికి అతనిపై, అతని భాషా సాహిత్యాల అవగాహనపై అంత విశ్వాసం, దృఢ నమ్మకముండేది.

సంపత్కుమార వ్యక్తిగా చాలా ‘సింపుల్’గా వుండేవారు. వారి కోరికలు మితమే కాదు, అతి మితం. వారికి తానొక పెద్ద పండితున్ని, విమర్శకున్ని, అధ్యాపకున్ని, రచయితనను అహంకారం ఎప్పుడూ ఏమాత్రం ఉండేది కాదు. చూడడానికి ఎంతో నిగర్వంగా, నిరాడంబరంగా ఋషిగా ఉండేవాడు కాని సన్యాసిగా కాదు. ఈ ప్రపంచంలో ఉంటూ కూడా దానికి అతీతంగా ఉంటున్న వారిలా అనిపించేవాడు, కనిపించేవాడు.

సంపత్కుమారాచార్యకు కొన్ని చిన్న చిన్న ఐహిక రుచులు, అభిరుచులుండేవి. అరుదైన ఆ సమయాలలో వారొక పండితునిగా కాక, సాధారణ మనుషుల్లోని మనిషిగా సాధారణ మనుషుల్లోని మనిషిగా సాధారణ ఇష్టాగోష్టిగా, తనకిష్టమైన వారితో కబుర్లు చెప్పుకుంటూ కాలక్షేపం చేసేవారు. అలా వారు పెద్ద ఆనందాలతో ఎంత తృప్తిపడేవారో చిన్న ఆనందాలతో కూడా అంత తృప్తిపడేవారు.

నావరకు నాకు సంపత్కుమారలో ఎంతో నచ్చిన విషయం వారి భాషా సాహిత్యాల ప్రచారం, వాటిని అత్యధికుల్లోకి తీసుకు పోవడానికి వారు చేసిన ప్రయత్నం. వారు ఎంత ‘సాహిత్య కామియో’ అంత ‘సాహిత్య ప్రచార కామి’. వారికి భాషా సాహిత్య ప్రచార భావంతో ఇసుమంతయినా స్వభావం, స్వభావం, స్వార్థభావం ఉండేది కాదు. భాషలు, సాహిత్యాలు, కళలు బ్రతకాలంటే వారివలె అలా నిష్కామంగా వాటి అభివృద్ధికి పాటుపడేవారే కావాలి. అలాంటి వారు మనకు ఎంత మంది లభిస్తే జాతి అంత బాగుపడుతుంది, భాషా సాహిత్యాలు అంత బాగుపడుతాయి. కాని ఏరీ అలాంటివారు? ఉన్నా ఎంతమంది?

ఈ రోజుల్లో వారి స్వంత సాహిత్య ప్రచారం చేసుకునే వారే తప్ప సదరు సాహిత్య ప్రచారం చేసేవారు అరుదే కాదు అతి అరుదు. అందుకే మన భాషలు, సాహిత్యాలు వెనుకబడుతున్నాయి. వాటిని అధ్యయనం చేసేవారు తగ్గుతున్నారు. మన సాహిత్య అధ్యయన అభ్యాస సభలకు పట్టుమని పదిమంది రారు. వచ్చేవారిలో కూడా చాలావరకు వారి బంధుమిత్రులు, కుటుంబీకులు, నిర్వాహకుల వలన ఏదో ఒక విధంగా లాభపడినవారే కాని నిజమైన సాహిత్యాభిమానులు, సాహిత్యప్రియులు చాలా తక్కువే. వారు కూడా ఎంతోమంది అవి ముగియకపూర్వమే వెళ్ళిపోతూ వుంటారు. ఏదో మొక్కుబడిగా వచ్చినట్లు పెళ్ళిళ్ళకు అక్షింతలు వేయడానికి వచ్చినట్లు. మన సాహిత్య సభలను, సదస్సులను చూస్తేనే తెలుస్తుంది మన భాషాసాహిత్యాభివృద్ధికి మనం చేస్తోన్న ప్రయత్నం, ప్రచారం ఎంతపాటిదో.

సంపత్కుమారాచార్య చనిపోవడం సాహిత్యానికి తీరని లోటు. సాహిత్యాభిమానులకు, సాహిత్యాభిలాషులకు, పరిశోధకులకు సందేహాలు తీర్చుకొనుటకు వారొక ‘ఎన్ సైక్లోపీడియా’గా, ‘రిఫరెన్స్ పాయింట్’గా, పెద్ద దిక్కుగా ఉండేవారు. ‘జయంతి’ త్రైమాసిక పత్రికకు వారు సంయుక్త సంపాదకులుగా ఉంటూ ఎన్నో విలువగల సూచనలు అందిస్తూ ఉండేవారు. వారికి జయంతి సంపాదక మండలి తరఫున శ్రద్ధాంజలులు. వారి కుటుంబానికి మా ప్రగాఢ సంతాపాలు, సానుభూతులు.

డా. వెలిచాల కొండలరావు
జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక కోవెల సంపత్కుమారాచార్య స్మారక ప్రత్యేక సంచిక
సంపాదకీయం

* * *

సిస్టర్ నివేదిత ఫౌండేషన్ వారి విశ్వనాథ సాహిత్యపీఠం వారు ప్రచురిస్తున్న “జయంతి” విద్య – సాహిత్య – సాంస్కృతిక త్రైమాసిక పత్రిక. తెలుగు ఆంగ్ల భాషలలో వెలువడుతున్న ఈ పత్రిక మహామహుల రచనలతో సాహిత్యానికి విశేష సేవలందిస్తోంది.

జయంతి పత్రిక డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది.

Related Posts:

కినిగె న్యూస్ లెటర్ 14 ఎప్రియల్ 2012

 
ఈ వారం పాపులర్ పుస్తకాలు:
** Ramayana Vishavruksham Thumb Image ** రామాయణ విషవృక్షం
రంగనాయకమ్మ విశ్లేషణాత్మక రచన.
** Tripura Kathalu Thumb Image ** త్రిపుర కథలు
చక్కని తెలుగు సాహిత్యం ఆస్వాదించాలనుకునే
వారికి ఒయాసిస్సు లాంటి కథలు
** Shadow Spy King Thumb Image **షాడో ది స్పై కింగ్
మధుబాబు – షాడో స్పై థ్రిల్లర్
** Ramaneeyam Thumb Image **రమణీయం
అనామకుడి కథలు
** Rangutaddala Kitiki Thumb Image ** రంగుటద్దాల కిటికీ
ఎస్. నారాయణస్వామి కథలు
** Angaraka Yatra Thumb Image **ఆనందరావు అంగారక యాత్ర
మన్నె సత్యనారాయణ హాస్యనవల

ఈ వారం కొత్త పుస్తకాలు:


** Sammohamu Thumb Image **సమ్మోహము
దుర్గాప్రసాద్ అవధానం కవితలు
** Nomul sir Thumb Image **నోముల సార్ అన్‌టోల్డ్ లెసన్స్
నోముల సార్ అనుభవాలు
** DeathofLastIndian Thumb Image ** ది డెత్ ఆఫ్ లాస్ట్ ఇండియన్
జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్ర మూర్తి కథలు
** Kalpavruksham Thumb Image **శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్ష అంతర్దర్శనం
కావ్య విశ్లేషణ
** Katha Saritsagaram Thumb Image **కథా సరిత్సాగరం
ఎ. ఎన్. జగన్నాధ శర్మ కథలు
** DarshanamApr2012 Thumb Image ** దర్శనమ్ ఏప్రిల్ 2012
కావ్యేతిహాస పురాణాలు
సరళమైన భాషలో
** Channel18 Thumb Image **ఛానెల్ 18
ఎ. ఎన్. జగన్నాధ
శర్మ నవల
** Rachaitri Thumb Image **రచయిత్రి
ముప్పాళ్ళ రంగనాయకమ్మ నవల.
** Badhalu Samdarbhaalu Thumb Image **బాధలూ, సందర్భాలూ
త్రిపుర కవితలు

ఈ వారం కొత్త ప్రింట్ పుస్తకాలు:
కథా సరిత్సాగరం ముందే మేలుకో పర్యావరణ కథలు కృష్ణారెడ్డి గారి ఏనుగు
కొత్త బంగారులోకం దృష్టి (రెక్కలు) Political Stories నేనూ… సావిత్రీ బాయిని
రాజకీయ కథలు అమ్మ అథోజగత్ సహోదరి విముక్త
కుటుంబ వ్యవస్థ కన్నీటి కెరటాల వెన్నెల ఆకాశంలో సగం మాఁ హసన్‌బీ తెలుగు వాచకము
సమ్మోహము నోముల సార్ అన్‌టోల్డ్ లెసన్స్ ఎల్లమ్మ రంగాపురం గ్రామ చరిత్ర

మా బ్లాగుల నుండి:
** NCApril2012 Thumb Image ** ప్రత్యామ్నాయ సంస్కృతికి తల్లినుడే కీలకం
నడుస్తున్న చరిత్ర ఏప్రిల్ 2012 సంచిక సంపాదకీయం
** Jayanthi Oct-Dec 2011 Thumb Image ** ‘బతుకమ్మ’గా మారిన ‘బ్రతుకమ్మ’
జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక అక్టోబర్ – డిసెంబర్ 2011 సంచిక సంపాదకీయం
** Run for the Highlnads Thumb Image ** రన్ ఫర్ ది హైలాండ్స్
మధుబాబు నవల సంక్షిప్త పరిచయం

Related Posts:

‘బతుకమ్మ’గా మారిన ‘బ్రతుకమ్మ’

‘బతుకమ్మ’ అంటే బ్రతుకుదెరువును మెరుగు పరచే అమ్మయని అర్థం. దేవీదేవతల్లో బతకమ్మను మనం లక్ష్మీదేవిగా, గౌరీదేవిగా, ఉభయంగా ఊహించుకోవచ్చు. ‘బ్రతుకమ్మ’ తెలంగాణ గ్రామీణ భాషలో ‘బతుకమ్మ’గా మారిందని అనుకోవచ్చు.

ప్రతి బతుకమ్మ పాటను తుదకు ‘ఉయ్యాలో’ అను పదంతో ముగిస్తారు. పాడేవారందరూ ఉయ్యాలలా క్రిందికీ మీదికీ ఊగుతూ లేస్తూ పాడుతారు కనుక. జీవితం బతుకమ్మలా రంగుల సువాసనల పూల వలె అందంగా సువాసనగా ఉండాలని వివిధ రంగుల, వివిధ సువాసనల పూలతో బతకమ్మలను పేరుస్తారు, కూరుస్తారు.
ప్రధానంగా ఈ పండగ పల్లెటూరి వారి పండగ. పట్నాలలో నివసించేవారు కూడా చాలావరకు ఎన్నో ఏళ్ళనుండి పల్లెలనుండి తరలివచ్చి స్థిరపడ్డవారే, కనుక వారు కూడా బతకమ్మ పండగ జరుపుకుంటున్నారు.

ఈ పండగ తెలంగాణా ప్రాంతానికే పరిమితమైన పండగ, పండగ తుదిరోజున బతుకమ్మలన్నిటినీ దగ్గరి చెరువులోనో, కుంటలోనో, నదిలోనో ‘సాగనంపు’ గా వేయడం ఆనవాయితీ. నదులు చాలా తక్కువే కాక చాలా ప్రాంతాలకు సమీపంలో ఉండవు కనుక బతుకమ్మలను చెర్లల్లో, కుంటల్లోనే వేస్తారు ఎక్కవగా.

కాస్త తీవ్రంగా ఆలోచిస్తే ఈ పండగ సీమాంధ్రలో లేక తెలంగాణాలోనే ఉండడానికి కారణం సీమాంధ్ర భూములు చాలావరకు సమానమైన భూములు, ఎక్కువ నదీజలాలతో సాగుబాటయే భూములు కావడం తెలంగాణావి నీటి కొరత గల భూములు కావడం. వర్షంపై ఆధారపడే భూములు కావడమని అనిపిస్తుంది. అందువలన తెలంగాణావారు ‘బతుకమ్మ’ను దేవతగా సృష్టించుకొని ఆ దేవతను వారి చెరువులు, కుంటలు సమృద్ధిగా వర్షాపాతం ద్వారా నింపుమని మ్రొక్కుతూ ఆడుతూ పాడుతూ ప్రార్థిస్తూ తుది రోజున బతుకమ్మలను నీటిలో నివేదనగా అర్పిస్తారేమోనని అనిపిస్తుంది. లేకపోతే నీటిలో వేయడానికి అట్టే అర్థం వేరే కన్పించడం లేదు.

అలాగే ఈ పండగ. అన్ని సంపదలతో పాటు వాన సంపదకు కూడా కూడలి అయిన లక్ష్మీ గౌరీదేవిల ద్వారా వానదేవుడ్ని ప్రార్థించే పండగయని అనిపిస్తోంది. బతకమ్మను లక్ష్మీదేవిగా, గౌరీదేవిగా పూజిస్తారు కనుక. అది ప్రత్యేకంగా ఆడవారి పండుగ కనుక.

అలా బతుకమ్మ పండుగకు తెలంగాణా చెరువు, కుంటల నీటికి ఒక అనుబంధం ఏర్పడిందని అనిపిస్తుంది.

అలా తెలంగాణా బతకమ్మ, తెలంగాణా వారి బ్రతుకులకు బ్రతుకు దెరువులకు అమ్మ లాంటిదయింది.

ఈ బతుకమ్మ పాటల్లో ప్రేమ, బంధుత్వం, స్నేహం, భక్తి మున్నగు వాటికి చెందిన వాక్యాలు, పంక్తులుంటాయి. వీటి అర్థాలన్నీ అందరూ కలిసి కలెగలుపుగా కలిసిమెలిసి ఉండాలని, వారి వారి స్నేహాలు, ప్రేమలు, బాంధవ్యాలు, సంబంధ అనుబంధాలు బాగుండాలని. భక్తికి, ముక్తికి, రక్తికి చెందినవి. సామాజిక సంబంధాలు మెరుగు పరచేవి వాటి సాహిత్యాల్లోకి, భావాల్లోకి చొచ్చుకుపోయి చూస్తే మనకు అది తెలుస్తుంది.

అందుకే ఈ పండగను అందరూ కలసి కలుపుగోలుగా జరుపుకుంటారు. ఏ కుల మతభేదాలు ఆర్థిక భేదాలు లేకుండా. మరొక విధంగా చూస్తే ఈ పండగ కూడా దసరాలాగా ‘శక్తి’కి చెందిన పండుగలా అనిపిస్తుంది. ఒకటి పురుష శక్తికి, రెండవది స్త్రీ శక్తికి. అందుకేనేమో ఈ పండుగలు రెండూ వరుసగా వస్తాయి. ‘విజయ దశిమి’ని స్త్రీలు పురుషులు ఉమ్మడిగా జరుపుకునే పండగల్లా.

ఏది పురుషుల విజయమో అది స్త్రీల విజయం. ఏది స్త్రీల విజయమో అది పురుషుల విజయం కూడా కదా మరి. అందుకని ఇరువురూ విజయాలలో భాగస్వాములేనని చాటుటకు కాబోలు ‘దసరా’ ‘బతుకమ్మ’ పండుగలు జంటగా వస్తాయి.

‘బతుకమ్మ’ పండగ జరుపుకున్నట్లే తెలంగాణాలో అన్ని కులాలవారు అన్ని ఆర్థిక స్థోమతల వారూ ‘దసరా’ పండుగ కూడా జరుపుకుంటూ ఆడుతారు, పాడుతారు, తింటారు, త్రాగుతారు, కేరింతలు కొడతారు. ఈ రెండు పండుగలు తెలంగాణా పండుగలలోని అన్ని పండుగల కంటే అతి ముఖ్యమైన పండుగలని చెప్పుకోవచ్చు.

డా. వెలిచాల కొండలరావు

జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక అక్టోబర్ – డిసెంబర్ 2011 సంచిక సంపాదకీయం

* * *

సిస్టర్ నివేదిత ఫౌండేషన్ వారి విశ్వనాథ సాహిత్యపీఠం వారు ప్రచురిస్తున్న “జయంతి” విద్య – సాహిత్య – సాంస్కృతిక త్రైమాసిక పత్రిక. తెలుగు ఆంగ్ల భాషలలో వెలువడుతున్న ఈ పత్రిక మహామహుల రచనలతో సాహిత్యానికి విశేష సేవలందిస్తోంది.

జయంతి పత్రిక డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది.

Related Posts: