నా యెఱుక – శ్రీ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు స్వీయ చరిత్ర పై సమీక్ష

‘కథ’ యెఱుక గలిగినవాడి కథ – అనే శీర్షికతో ఆంధ్రభూమి దినపత్రికలో ప్రచురితమైన సమీక్ష ఇది.
హరికథ అనగానే మనకందరికీ జ్ఞప్తికి వచ్చేది ఆదిభట్ల నారాయణదాసుగారి పేరే. పూర్తి పేరు అజ్జాడ ఆదిభట్ట(ట్ల) నారాయణదాసు (1864-1945). దాసుగారు నవరస భరితమైన నవ హరికథా ప్రక్రియకు ఆద్యులు. దాసుగారి కన్నా ముందు ఎందరో హరికథలు చెప్పారు. కానీ, అపర శారదాదేవిగా పేరొందిన దాసుగారితో హరికథకే గొప్ప గుర్తింపు వచ్చిందనడంలో సందేహం లేదు. నా యెఱుక అనేది దాసుగారి స్వీయ చరిత్ర. ఇది లోగడ పుస్తక రూపం దాల్చి ప్రచురించబడినా, నేడు అందుబాటులో లేని కారణంగా గుంటూరు మిత్రమండలి వారు ఎంతో సాహసం చేసి మళ్లీ వెలుగులోకి తెచ్చారు. దాసుగారు రచించిన వారి యెఱుక 7 అధ్యాయాలు కాగా, పానుగంటివారు, చెళ్లపిళ్లవారు, దువ్వూరి శాస్ర్తీగారు, శంకర రామారావుగారు, పాతూరిగారు దాసుగారిపై వ్రాసిన వ్యాసాలూ పాఠకులకు ఎంతో విలువైన సమాచారాన్నిస్తాయి.
‘సుందర రూపము దృష్టికి, సంగీతమూ చెవికి, సువాసన ఘ్రాణమునకు, సుస్పర్శము శరీరమునకూ, మంచి చవి జిహ్వకు నభీష్టములు కదా!’ అన్నారు దాసుగారు. ఇవన్నీ వేర్వేరుగా అనుభవించే సుఖాలు. ఐతే, దాసుగారి సమక్షంలో అన్నీ ఒకేసారి అనుభవంలోకి వచ్చేవట. వారి జీవితంలో లోక సామాన్యమైన తీరూ, అలౌకికమైన అద్భుత శక్తీ మిళితమై ఉండేది కాబట్టే, గాంధర్వ గానామృతపేయంగా హరికథలు చెప్పగలిగారు. దాసుగారిలో అసాధారణ శక్తులుండేవి. అవన్నీ స్వభావసిద్ధంగా వచ్చినవే. దానికోసం ఆయన గురుశిక్షణ ఏదీ పొందలేదు. ఆట, పాట, ఆశుధార, అసాధారణ పాండిత్యం- వీటన్నిటినీ మించిన ధైర్యం దాసుగారి ఖ్యాతికి కారణాలు. సంగీత సాహిత్యాలూ, వేదమూ వారి కుల విద్యలు. మిగిలినవన్నీ ఆయన అశ్రమంగా నేర్చుకున్నవే. దేశీ సంగీతంతోబాటు ఆయనకు మార్గ సంగీతమూ కొట్టిన పిండే. హిందూస్థానీ సంగీతాన్ని సైతం అలవోకగా పాడేవారాయన. ఈ స్వీయ చరిత్రను గ్రాంథికంలోనే వ్రాసినా ఇప్పటికీ చదవడానికి ఇబ్బందిగా లేకపోవడం గమనార్హం.
అసలు హరికథలు ఎందుకు చెప్పాలని దాసుగారికి అనిపించిందో తెలియాలంటే 27, 93 పేజీల్లో దాసుగారే చెప్పడాన్ని మనం చదివి తెలుసుకోవచ్చు. అంబరీషోపాఖ్యానం ఏకబిగిన రచించి, గానం చేసిన రీతి దాసుగారి ప్రతిభకొక ఉదాహరణ మాత్రమే (పేజీ 101). దాసుగారు ఒకసారి విక్రమోర్వశీయం నాటకంలో రాజు పాత్ర వేసి అందరినీ ఆకట్టుకున్నారట (పేజీ 122). దాసుగారి కవితాశక్తి పరీక్ష, విజయం పొందిన రీతి గురించి చదివితే పాఠకులకు ఆశ్చర్యం కలగక మానదు (పేజీ 123). అలాగే, దాసుగారి క్లాస్‌మేట్స్ గురించి, విద్యాభ్యాసం గురించి వ్రాసిన అంశాలు పాఠకులను అలరిస్తాయి.
దాసుగారికి వ్యవహారిక భాష అన్నా, వితంతు వివాహాలన్నా గిట్టేది కాదు. తెలుగులో ఏమి వ్రాసినా గ్రాంథికంలోనే ఉండాలన్నది దాసుగారి అభిప్రాయం. బహుశా దీనివల్లనే దాసుగారికి వీరేశలింగం పంతులుకి వైషమ్యమేర్పడిందిలా ఉంది. దాసుగారు నా యెఱుక పేరుతో స్వీయ చరిత్ర వ్రాస్తున్నారని తెలుసుకొన్న వీరేశలింగం, ఆయనకన్నా ముందుండాలని తన స్వీయచరిత్ర వ్రాసి ప్రచురించారట. ఈ స్వీయ చరిత్రలో వీరేశలింగంతో జరిగిన మరో సంఘటనను దాసుగారు వ్రాసుకున్నారు. దానికి వీరేశలింగం పేరును ప్రస్తావించకుండా విచిత్ర వివాహకర్త విచిత్ర రచన అని చెప్పారు. ఈసప్ ఫేబిల్స్ (ఈసప్ కథలు) లో కొన్నిటిని తెలుగు చేయమని దాసుగారిని భీముడు అనే ఆయన బావగారు కోరగా, దాసుగారు 100 కథలను తెనిగించి, చివరన 4 పాదాలలో కథనీ, నీతిని ఇమిడ్చి గీతాలను నూఱుంగంటి అనే పేరుతో వ్రాశారు దాసుగారు. దానిని భీముడు వీరేశలింగం ప్రెస్‌లో ముద్రణకు ఇవ్వగా ఆయన ఆ పుస్తకాన్ని వెలుగులోకి రానీకుండా అదే తీరులో తాను వ్రాసి ఈసప్ కథలను ప్రచురించుకొన్నాడట (పేజీ 144- గొప్పవాళ్లుగా చెలామణి కావాలంటే ఆ మాత్రం చేయాలేమో?). మరో సందర్భంలో ఆయన హరికథలను చిన్నబుచ్చి మాట్లాడగా, దాసుగారు సరైన రీతిలో సమాధానాన్నివ్వడం కూడా మనం చదవొచ్చు (పేజీ 161).
మహారాజుల సమక్షంలో ఎన్నో హరికథలు చెప్పినా ఎవరికీ చేతులు జోడించడం గానీ, వారిని ‘యువర్ హైనెస్స్’అని గానీ ఎరుగని ధైర్యశాలి ఆయన. ఆ ఆత్మవిశ్వాసమే ఆయన్ని నడిపించింది. దేశ విదేశాల్లో విస్తృతంగా పర్యటించి హరికథలు చెప్పి మెప్పించిన దాసుగారు అవసరమైనపుడు ఇంగ్లీషు వివరణలనీ ఇచ్చేవారు. అంతేకాదు. టికెట్టు పెట్టి అష్టావధానం జరిపిన ఘనత దాసుగారిది (పేజీ 134). అన్నట్టు, దాసుగారి ఇంగ్లీష్, తెలుగు సంతకాలనూ ఈ పుస్తకంలో చూడొచ్చు (పేజీ 170). ఇక అనుబంధంలో హరికథ గురించి దాసుగారు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసం అందరూ చదవాల్సిందే. వారు 70 ఏళ్ల వయస్సులో సంక్షిప్తంగా నామాట అనే శీర్షికన వ్రాసిన స్వీయచరిత్ర ద్విపద కూడా ఈ పుస్తకంలో చోటుచేసుకుంది (పేజీ 207). దాసుగారి పాండితీ వైభవాన్ని తెలిసిన రాజుగారు దాసుగారు పాడగా గ్రామఫోను రికార్డుచేశారు (పేజీ 188), కానీ అది మనకు దక్కకపోవడం నిజంగా విషాదకరం.
ఇంతకీ దాసుగారి నా యెఱుక ఎందుకు చదవాలి అని అడిగేవారికి జవాబు ఒక్కటే. ఆ కాలంలో చేతిలో పావలా లేకపోతే పెద్ద చదువులు చదవలేక ఎలాటి బాధపడాల్సి వచ్చేదో తెల్సుకోవాలన్నా వారి బాల్య యవ్వన దశల సంధికాలంలో అధ్యయన రీతుల్లోనూ, సంప్రదాయ నిరతిలోనూ వచ్చిన పెను మార్పులేమిటో తెల్సుకోవాలన్నా నా యెఱుక చదవాలి. అంతేకాదు. లోకంలో అనుకూల శత్రువులు, కృత్రిమ స్వభావులు మోసాలకెలా పాల్పడతారో తెల్సుకోవాలన్నా నా యెఱుక చదవాలి. అలనాటి అచ్చతెనుగు పద ప్రయోగాలను ఆస్వాదించాలన్నా కూడా నా యెఱుకను తప్పక చదవాలి. ఒకటి కాదు, రెండు కాదు. ముప్ఫైఏళ్ళ దక్షిణాపథ చారిత్రక, సాంస్కృతిక విషయాలనన్నిటినో నా యెఱుక చెబుతుంది. అంతేకాదు. దాసుగారి జీవనశైలిని తెలుసుకోవడానికి ఈ పుస్తకం ఇతోధికంగా ఉపకరిస్తుంది.
చక్కని ముద్రణ, సందర్భోచితంగా దొరికిన మేరకు ఛాయాచిత్రాలు, ఈ తరం వారికి ఇబ్బందిలేకుండా వివరణనిస్తూ ఫుట్‌నోట్స్- అన్నీ ఈ పుస్తకానికి సంపాదకులైన రవికృష్ణగారెంత శ్రమించారో చెప్పకనే చెబుతాయి. అలాగే గిరిధర్‌గౌడ్‌గారు వేసిన దాసుగారి ముఖచిత్రం పుస్తకానికి నిండుదనాన్నిచ్చింది. అట్టవెనక, కరుణశ్రీ పద్యం దాసుగారి గొప్పదనాన్ని గురించి చెప్పకనే చెబుతుంది. డిటిపి కాలంలో కూడా తప్పొప్పుల పట్టిక ఇవ్వడం విచిత్రంగా తోచినా, అది సంపాదకుల చిత్తశుద్ధిని తెలియజేస్తోంది.
నా యెఱుక- తొలి ముద్రణ ఎపుడు వచ్చింది, ఆ పుస్తకం తాలూకు ముందుమాట, కవర్ పేజీ వంటి వాటికి కూడా ఈ పుస్తకంలో కాస్త చోటు ఇచ్చివుంటే బాగుండేది. అలాగే, దాసుగారి పూర్తి బయోడేటాను తొలి పుటల్లో ఇచ్చి ఉండాల్సింది. వారి కుటుంబం గురించిన ప్రస్తావన ఎక్కడా రాలేదు. అటు దాసుగారూ ప్రస్తావించలేదు. సంపాదకులవారూ ఏమీ చెప్పలేదు. దాసుగారు దాదాపు డజను హరికథలను రచించి, గానం చేశారు. అవి ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవనే చెప్పాలి. ఈ పుస్తకం మనవి మాటల్లో చెప్పినట్లు, దాసుగారి హరికథలను కొద్దిపాటి వ్యాఖ్యానంతోనైనా సరే తిరిగి అన్నిటినీ ఒక సంకలనంగా వెలుగులోకి తేవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

వీక్యూబ్ రమణ
అక్షర, ఆదివారం ఆంధ్రభూమి, 23 సెప్టెంబర్ 2012

* * *

“నా యెఱుక” డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. కినిగె వెబ్‌సైట్ ద్వారా తక్కువ ధరకి ప్రింట్ పుస్తకాన్ని తెప్పించుకోవచ్చు. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.
నా యెఱుక On Kinige

Related Posts: