కవితల పందిరి – ‘అరణ్యపురాణం’ పుస్తకంపై సమీక్ష

కవిత్వమంటే పందిరి మీదకు ద్రాక్ష తీగను పాకించడం , పద్మవ్యూహంలోంచి బయటపడే ప్రయత్నం చేయడం , నీటిలోకి నిటారుగా దిగిన కత్తిలా నిశ్శబ్దంగా చీల్చుకుపోవడం , పియానో మెట్ల మీద సమ్మోహన రాగ జలపాతాలను దూకించడం అని నిర్వచించిన దేవీప్రియ . . . తాను రాసిన అక్షర శాసనాన్ని తానే అక్షరాలా పాటిస్తూ ‘అరణ్య పురాణం’రచించారు . యానిమల్ ప్లానెట్ ఛానల్లో ఓ గుడ్డి పులికూన వార్తాకధనాన్ని చూశాక కలిగిన స్పందనను ‘పుట్టు గుడ్డి అయితే / పులి అయిన లేడికి లోకువ కావల్సిందే . . ! అంటూ భావధారగా ప్రవహింపజేశారు . నడిస్తే పట్టపుటేనుగులా నడవాలి / నవ్వితే మోనాలిసాలా నవ్వాలి / రాస్తే కాళిదాసులా రాయాలి / గీస్తే పికాసోలా గీయాలి అంటూనే పుడితే మా అమ్మ కడుపున / కవిగా అచ్చంగా నాలానే పుట్టాలి’ అని ముక్తాయించారు మరో కవితను . కవిత్వాన్ని అతి సామాన్యం గానూ , అసామాన్యంగానూ చెప్పగలిగే కవి తన భావాల్ని ఎంత హృద్యంగా వ్యక్తీకరించగలరో చెప్పడానికి ఈ పుస్తకమే సాక్ష్యం .

 

-నివాస్ , ఈనాడు – ఆదివారం , 08-06-2014.

AranyaPuranam

“అరణ్య పురాణండిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది.  మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

అరణ్య పురాణం on kinige

 

Aranyapuraanam600

Related Posts:

లేలేత భావాలు! – ‘నీటిరంగుల చిత్రం’ పుస్తకం పై సమీక్ష

సూక్ష్మచిత్రకారుడు ఏ ఆవగింజమీదో అప్సరసను చిత్రించినట్టు… అతి సున్నితమైన భావాల్ని అంతకంటే సున్నితమైన భాషలో చెప్పగలగడం చిన వీరభద్రుడికే చెల్లింది. ‘అమ్మానాన్నల్లాంటి భూమ్యాకాశాలు, ఏ రహస్య/ఏకాంతంలోనో తమ కోసం నన్ను సృష్టించుకున్నాయి/నాతోపాటే కలిసి పెరుగుతూ, రోజువారీ మాటల్లోంచి/కొంత తేనె చేర్చి నాకొక భాష ఉగ్గుపోసాయి’ అనాలంటే భూమి మీద ఎంత ప్రేమ ఉండాలి, ఆకాశాన్నెంత గౌరవించాలి, అనంతసృష్టిమీదెంత అవ్యాజమైన మమకారం ఉండాలి! పుస్తకంలోని రెండొందల నీటిరంగుల చిత్రాల్ని దర్శించడానికి కళ్లొక్కటే సరిపోవు, కవిత్వాన్ని ఆస్వాదించే మనసూ ఉండాలి.

- తాత్విక్, ఈనాడు ఆదివారం అనుబంధం, 7th Sep 2014

neetiRangulaChitram

“నీటిరంగుల చిత్రం” డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. కినిగె వెబ్‌సైట్ ద్వారా ఆర్డర్ చేసి ప్రింట్ పుస్తకాన్ని తగ్గింపు ధరకి పొందవచ్చు. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

నీటిరంగుల చిత్రం on kinige

 

NeetirangulaChitram600

Related Posts:

రమణ కవిత్వంలో తాత్వికస్వరం (జడి సమీక్ష)

తాత్వికపరమైన గాఢత వున్న కవిత్వం మరల మరల చదివిస్తుంది. కవిత్వం చదివిన తాలూకూ అనుభూతి హృదయాన్ని అంటిపెట్టుకుని వుంటుంది. లోలోపలి ప్రపంచాన్ని కుదుపు కదిపి కుదుపుతుంది. ఆలోచనాస్రవంతిలో మిళితమై వెన్నంటి వుంటుంది. ఈ తరహా కవిత్వం అరుదు. దానిని గుర్తుపట్టడం అంత సులువు కాదు. కవిత్వ పాఠకుడు ఓపెన్‌గా ఉండాలి. ముందస్తు అభిప్రాయాలకు తావు ఇవ్వకుండా వాచకంలోకి ప్రయాణించాలి. అలాంటప్పుడే ఈ అరుదైన కవిత్వం తాలూకు గాఢత మనసుని ఆవరిస్తుంది.

కవిత్వమూ, వచనమూ కాక, కేవలం వాగాడంబరంతో కూడుకున్న మాటలు కవిత్వం పేరుతో పుస్తకాలుగా పొగడబడుతున్న కాలాన కె.ఎస్.రమణ రాస్తున్న కవిత్వం వైపు చూపు సారించే పాఠకులకు ఉందా అనిపించింది. కానీ, పాఠకుల్ని శంకించలేము. నిజాయితీగా, నిర్మమకారంగా రమణ కవిత్వ పుస్తకం ‘జడి‘ని ఒక రాత్రి చేతిలోకి తీసుకుని చదివితే కవి సంవేదన, అభివ్యక్తి వైచిత్రి మెల్లమెల్లగా మానసిక ప్రపంచాన్ని అలముకుంటాయి. వడ్డెర చండీదాస్‌కి ప్రేమతో అంకితమిచ్చిన పుస్తకమిది.

జీవితానికీ, సమాజానికీ ఆవల ఉన్న కవిత్వం కాదు ఇది. మన లోపలితనాన్ని, ఆ లోపల వున్న శూన్యాన్ని మనకు గుర్తు చేసే ప్రయత్నం ఈ కవిత్వంలో వుంది. మార్కెట్ ముద్ర వేసిన బతుకు నమూనాలలో కూరుకుపోయి, అదే జీవితంగా భ్రమసే వారి డొల్లతనాన్ని తేటతెల్లం చేసే తీరు ఈ కవిత్వాన్ని సాంద్రతరం చేసింది. మార్కెట్ బీభత్సం మనుషుల్ని ఏం చేస్తుందో ఆవేశంతో కాక సంయమనంతో చెప్పడం, పదునుగా చెప్పడం రమణ కవిత్వంలో చూస్తాం.

కలలు చనిపోతున్న కఠోర వాస్తవాన్ని చెబుతారు. ఒంటరిగా మరణిస్తున్న ప్రేమికుల గురించి పలవరిస్తారు. రుచించడం మానేసిన జీవితాన్ని ఎలా జీవిస్తారని ప్రశ్నిస్తారు. మార్కెట్ మూసల్లో కుదించుకుపోతున్న మనుషుల గురించి బెంగపడతారు. అప్రయత్నంగా నవ్వడం మరచిపోయిన విషాదం ఎంతటి భయానకమైనదో గుర్తు చేస్తారు.

జీవితానికి సంబంధించిన నికార్సైన స్పృహ వుంది రమణలో. ‘దర్శనం’ అనే కవిత రమణకు ఉన్న ఎరుక ఎలాంటిదో చెప్పడానికి ఓ ఉదాహరణ.
“జీవన రాస రసకీలల్లో
నన్ను పోగొట్టుకున్న ప్రతీక్షణమూ
నీలో నన్ను పొంది ధ్వనించాను” అంటూనే అక్కడే ఆగిపోకుండా ఇంకా ఇలా అంటాడు:
“లేదు ప్రియా…
నువువ్ నీ పెదిమ వొంపులో
రొమ్ము బరువు నీడలో
మధుర తన్మయంగా
యెంత తృప్తినీ కల్గించనీ
లలితగాఢంగా
యెంత శాంతిని అందించనీ
మన ప్రేమ యెంత నిజమో
మన వొంటరితనం అంతే నిజం”.

ఇక్కడ చెబుతున్న ఒంటరితనం ఏకాకితనం కాదు. మనిషి అస్తిత్వానికి సంబంధించిన సంవేదనగా చూడాలి. “నువ్వు నేను ఒకటేనని” ఎవరెన్ని పలికినా ఎవరి అస్తిత్వం వారిదే. ఎవరి అనుభూతి వారిదే. ఎవరి కలలు వారివే. ఎవరి వొంటరితనం వారిదే. ‘వొంటరితనం’ అనే మాటని ప్రతికూలమైనదిగా చూడక్కర్లేదు. మానవ అస్తిత్వానికి సంబంధించిన స్పృహ ఇది. మానవ సంబంధాలు, సామాజిక సంబంధాలు సవ్యమైన దిశగా సాగడానికి ఈ రకమైన ఎరుక తోడ్పడుతుంది.

అందుకే రమణ పలవరిస్తున్న తాత్వికాంశాలు జీవన సంఘర్షణలకు, సామాజిక సంవేదనలకూ ఎడంగా ఉన్నవి కావు. నిజానికి వాటి పట్ల మరింత స్పష్టత, సంలీనత వున్న కవి రమణ. మనిషి జీవనసారాంశాన్ని ఉన్నతీకరించే ప్రయత్నం రమణ కవిత్వంలో కనిపిస్తుంది. ‘మెరవణి’, ‘మన్నెపుబాట’, ‘మొదటి నుంచీ….’ ‘సంఘం శరణం గచ్ఛామి’, ‘అద్దంలో రెండు’, ‘నిరసన’, ‘వీలునామా’, ‘వొక నల్లటి ప్రేమగీతం’, …. మొదలైన కవితలు చదివితే రమణ కవిత్వంలోని వస్తువిస్తృతి, శైలీ వైవిధ్యం బోధపడతాయి.

ఆవేశకావేశాల వ్యక్తీకరణనే కవిత్వం అనుకుంటే పొరపాటు. అభివ్యక్తిలో సంయమనం, నింపాదితనం, కచ్చితత్వం మిళితమై వున్నప్పుడు ఆ కవిత్వం పాఠకుడ్ని కదిలిస్తుంది. ఈ స్పృహ వున్నందునే తన ఉద్వేగాల్ని వాచ్యం చేయలేదు. పదాలకు సొగసులద్దారు. వాక్యాలకు జీవశక్తిని ఇచ్చారు. సున్నితమైన స్పందనల్ని మృదువుగా చెబితే ఉండే అందం ఏమిటో తెలిసిన కవి రమణ. ఈ సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించే గ్రహణశక్తి, అభిరుచి వున్నవారికి రమణ కవిత్వం తాదాత్మ్యానికి లోను చేస్తుంది. అందుకే రమణ కవిత్వాన్ని చదవాలి.

కిరణ్‌‌కుమార్
పాలపిట్ట జులై 2012 సంచిక

* * *

“జడి” డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.
జడి On Kinige

Related Posts:

సంక్షుబ్ధ సౌందర్యం ఆశారాజు పేరాగ్రాఫు కవిత్వం – ఒగరు

పదమూడు కవితా సంపుటాలతో తెలుగు సాహిత్యాన్ని పరిపుష్ఠం చేసిన ఆశారాజు గురించి ఏ పరిచయమూ అవసరం లేదు. ‘నేపథ్యం’ కావ్యానికి ఫ్రీవర్స్‌ ఫ్రంట్‌ అవార్డును, ‘ఒక తడిగీతం’ కావ్యానికి పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం సాహిత్య పురస్కారాన్ని, సినారె కవితా పురస్కారాన్ని, కామిశెట్టి కవితా పురస్కారాన్ని, ‘సారంగి’ కావ్యానికి విశ్వకళాపీఠం స్నేహనిధి పురస్కారాన్ని అందుకొన్న ఆశారాజు పిన్న వయసులోనే రంజని – కుందుర్తి అత్యుత్తమ పురస్కారం పొందం విశేషం. ‘ఆశారాజు ఈ పదమూడో కావ్యంతో పుస్తకప్రియుల్ని ఆశ్చర్యపరుస్తున్నాడు’ అంటున్నారు సుప్రసిద్ధ విమర్శకులు థింసా (పి.సి.రాములు).

* * *

కవి కామరూపుడు కాదు. కాల స్వరూపుడు. తన కాలానికి నిబద్ధుడు. భవిష్యత్తరానికి మార్గదర్శకుడు. కవి ప్రవక్త. కవిత్వం ప్రవచనం. ప్రవచనం భాషకు లొంగదు. కవిత్వానికి భాష చాలదు. దరిమిలా కవిత ఒక భాషా శకలంగా కాక ఒక ప్రవచనంగా (discourse) మనకు ద్యోతకమవ్వాలంటే సాంప్రదాయక విమర్శనా పద్ధతులు సరిపోవు. రాజకీయార్థిక సామాజిక సాంస్కృతిక మానవ మనోవైజ్ఞానిక శాస్త్రాల పరిచయం తప్పనిసరి. అప్పుడే text వెనకున్న context కానీ context ని text చేసిన సామర్థ్యంగానీ మనకు బోధపడదు. కవిత్వం భాషా చమత్కారిక కాదు. కనిపించని గాయాలను గానం చేసే సామాజిక సంకీర్తన.

కవిత్వానికి రంగు, రుచి, వాసన, దిక్కు, దిశ, చూపు, తోలతు ఉంటాయనడనికి ఇదుగో అపురూప కవి ఆశారాజు. ఇప్పుడు పదమూడవ సంపుటిగా వెలువరిస్తున్న తన ఒగరు ప్రబల నిదర్శనం. అవును… నిజం… ఇది ఒగరు కవిత్వం… తొగరు కవిత్వం… నగర కవిత్వం… నరుడి కవిత్వం… కొండొకచో పొగరు కవిత్వం కూడ…!
వివిధ పత్రికల్లో ఆశారాజు పేరాగ్రాఫు కవితల్ని చదివినప్పుడు కొందరు విస్తుపోయి వుండొచ్చు. చాటు మాటుగానో, జనాంతికంగానో, స్వగత ప్రకాశంగానో ఈ కవిత్వం ప్రస్తావన కొచ్చి కొందరు ఉడుక్కొని ఉండొచ్చు. అద్భుతమైన ఊహా శాలిత్వంతో కవిత్వం పలికే ఆశారాజేనా, ఈ మతి తప్పిన, తలతిక్క కవిత్వాన్ని రాస్తున్నాడని నివ్వెరపి ఉండొచ్చు. ఎందుకింత అస్తవ్యస్తంగా అ(తి)ధి వాస్తవికంగా వక్రోక్తి వైచిత్రిగా నైరూప్య విరూపణగా, విరోధాభాసగా ఆశారాజు తన కవిత్వాన్ని ప్రకటిస్తున్నాడని సందేహమందేహులై ఉండొచ్చు. నిజానికి – అధివాస్తవిక ఛాయలు ఈ కవిత్వంలో కొంతమట్టుకు కనిపిస్తునప్పటికీ, వికృతాలోచనల వక్రభావనలు మాత్రం లేశమాత్రమూ కనిపించవు. సామాజిక వాస్తవిక సంక్షోభ జీవన సంక్షుభిత దృశ్యాలీ కవిత్వంలో దృగ్గోచరమవుతాయి. ధనస్వామ్య యాంత్రిక నాగరికత సృజించిన విశృంఖల విషసంస్కృతి, నగర జీవన సంక్లిష్టత, నైతిన విలువల విధ్వంసనం, పడదోసి పైకెక్కిపోవాలనే మనస్తత్వం, మనిషి పరాయీ కరణకు గురై ఈ సమాజపు టంధకార కీకారణ్యంలో ఒంటరి సామాజికుడిగా మిగులుతున్న దుర్మార్గపు సందర్భం… ఈ ‘ఒగరు‘ వ్యక్తీకరణగా ద్యోతకమవుతుంది.

హింస… హింస… క్రౌర్యం… పైశాచికం… బీభత్సం… భయానకం… ఎటుచూసినా కత్తుల భాషే… కత్తులు మింగి నిద్రపోతున్న ప్రేమికులే… ఎక్కడ చూసినా
నరికేసిన తలలే… రాలిపడ్డ కనుగుడ్లే… దొర్లుతున్న మొండలే… ఖండిత పసిదేహాలే… ఎక్కడ చూసినా కళింగయుద్ధానంతర దృశ్యాలే…! హింస… హింస…
అటుచూడు హింస… ఇటుచూడు హింస… ఎటుచూడు కటువైన చటుల హింస… ‘హింస రచన… ధ్వంస నచణ… ధ్వంస నచణ… ధ్వంస రచన… హింస నచణ… violent love… violent love… గొడ్డళ్ళతో, వేట కొడవళ్ళతో, పిడిబాకుల్తో, యాసడ్ దాడుల్తో ప్రేమస్వరూపాన్ని గాలించి కనుగొనబూనడం… దారుణాతి దారుణం. కనుకనే… హింసాయ మరణం చుట్టు ముట్టిన వేళ సంభోగేచ్ఛ కట్టలు తెంచుకుంటుంది. హింసారాజ్యం… రాజ్యహింస… నిరంతరం… రాజ్యం ఉక్కుపాదం కింద నలుగుతున్న బతుకులే… అభద్రతతో ఆవిరవుతున్న అసువులే… రాజ్యహింసకు తరతమ భేదాలు లేవనీ, ఉండవనీ మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పాల్సి రావడం విచారకరం. రాజ్యహింస ఎన్ని రకాలుగా ఎంత సూక్ష్మంగా ఉంటుందో ఆశారాజు చెప్పిన తీరు ప్రశంసనీయం. ‘రాక్షసులు… రాక్షసులు… రాక్షస రతి… ఇప్పుడొస్తున్న సినీమాలు ఒక రాజ్యహింస… సెన్సార్లు ఒక ఎన్‌కౌంటర్‌… అన్నింటికి ఆడశరీరమే కారణమా? మందులమ్ముకునేవాడు చూపించే మగకండల బొమ్మలే కారణమా? మీరు ఒప్పుకోరుగానీ ఇది రాజ్యహింసనే…’ వాచ్యంగానే అయినా ఒకానొక నిగూఢ భయంకర వాస్తవాన్ని మనముందుంచిన ఆశారాజు అభినందనీయుడు. భౌతిక అణచివేత సాధనంగా ఆధునిక రాజ్యం అవధరిస్తే బౌద్ధికంగా భావజాల పరివ్యాప్తికి దోహదపి రాజ్యహింసోపకరణాలుగా రూపెత్తుతున్న సాంస్కృతిక, మీడియా, సినిమా, విద్యాలయాలు, కుటుంబం, కార్మిక సంఘాలు, మొదలగు సామాజిక సంస్థల లోగొట్టును రట్టు చేసిన ఆశారాజు కవిగా తన ప్రత్యేకతను చాటుకుంటున్నాడని చెప్పడనికి ఈ ‘ఒగరు‘ కవిత్వమే నిలువెత్తు సాక్ష్యం.

ఉనికి కోసం ఉబలాటపడుతున్న అస్తిత్వ క్రోధనలన్నీ ఏకమై సామ్రాజ్య వాదాన్ని మట్టికరిపిస్తాయని ఆశాభావపుటల్ప సంతోషంతో సంబరప్డం తప్ప సదరు అస్తిత్వపు క్రోధనలన్నీ రాజ్యానికి అనుషంగిక ఉపకరణాలుగా మారిపోయి అంకుల్‌ శ్యామ్‌ మూతి తుడుచుకొనే టిష్యూ పేపర్లవుతాయని ప్రగతిశీలురు కూడ గ్రహించకపోవడమే అత్యంత విషాదకరం.

అంతా డంబికత్వమే…అంతా డంబాచార్యులే… అసలు ముఖం కనిపించదు. నకిలీ మెరుగుకే మార్కెట్‌ ఎక్కువ. ఫ్యూడల్‌ ఉదారగుణమే ఎదురులేని జనాకర్షక
భూషణమై మురిపిస్తున్నదా!? విప్లవస్ఫూర్తి ఏమారుతున్నదా? ప్రలోభాలే ప్రధాన ఆదర్శంగా పరిణమిస్తున్నాయా? ఎవరి స్వార్థం వారి నెట్‌వర్క్‌ను పెంచి లాబియింగే ఒక అదనపుటలంకారమవుతున్నదా? కరప్షన్‌… కరప్షన్‌… ఇంటలెక్చువల్‌ కరప్షన్‌… మేధా పతనం… పతనమేధా… ‘రాచకొండ’ ఒక రాచపుండు కాకపోవడనికీ, ‘మానాల’ రాజ్యభ్రష్టత్వానికి కొలమానంగా మారకపోవడనికీ కారణాలనేకం… కానీ కనిపిస్తున్న దొక్కటే… పోరాటం పాలుమాలుతున్నట్లుండం… సంపాదనే సర్వోత్కృష్ట కార్యం కావడం…! కానీ రాజ్య నరమేధాన్నరికట్టే సత్తా ఒక్క వర్గపోరుకే ఉందన్న నగ్నసత్యాన్ని గ్రహించం మన విధి.

కవులు స్వప్నాధిపతులు. కలలు కనడం వారి నైజం. కలని నిజం చేయడం కాదు కవిత్వం… నిజాన్ని కలగనడమే కవిత్వం గదా! ఈ ‘ఒగరు‘లో స్వప్నాంతర్గత
దృశ్యాల చిత్రిక కనిపిస్తుంది. కలని కవిత్వంలో పట్టుకునే ప్రయత్నం చేశాడు ఆశారాజు. సామాజిక వాస్తవికతే కలల్నినియంత్రిస్తాయని ప్రత్యేకించి ప్రస్తావించనక్కర్లేదు.
ఇక్కడే ఒక విషయం చెప్పాలి. ఏమంటే… సుప్తచేతనలోని గుప్త రహస్యాలకు, విఫల వాంఛల విపరీత సైకీ వ్యక్తీకరణ కాదీ కవిత్వం. హింసాత్మక జీవన విధ్వంస దృశ్యాల్ని మన కళ్ళకు కట్టే కవిత్వం. మొత్తం సమాజాన్నే ఈడ్చి జాడించిన బలమైన వ్యాఖ్యాన కవిత్వం. సర్రియలిస్టు ధోరణిలో కనిపించే ఇరోటిక్‌ భావాలీ కవిత్వంలో కన్పించక పోవడం ఈ ఒగరు కవిత్వానికబ్బిన అదనపు సుగుణం.

తీరమ్మీద ఇసుకంతా చిన్నపిల్లల కళ్ళలా కదలాడుతున్న రాత్రిగా లలితమైన ఊహ చేయగలిగిన ఆశారాజు ఒక్కోసారి ప్రబంధ కవుల వ్యక్తీకరణని తలపించే విధంగా గుసైన అభివ్యక్తితో విస్మయాద్భుతం గొల్పుతాడు.

రెండు చిలుకలు ఆమె ముక్కెరలోని కెంపు కొరుకుతున్నాయి.
వెన్నెల కురిసి నేలమీది గడ్డి కాలిపోయింది
పెదాల మీద జారిపిన చినుకుల ముత్యాలు గుండె శిఖరాల
మీద దొర్లి చిట్లిపోతున్నాయి…
లాంటివే గాక
సర్పాలు తిరిగే అధరాలు
ఈ షెహనాయిలో సర్పం దూరి బుసకొడుతోంది.

లాంటి వినూత్నాభివ్యక్తీకరణలు ఈ ఒగరులో మనల్ని ‘మంత్ర’ ముగ్ధుల్ని చేస్తాయి. సున్నితత్వంలో కర్కశత్వం, కర్కశత్వంలో సున్నితత్వం, భయంలో ఆనందం, ఆనందంలో భయం, బీభత్సంలో సౌందర్యం, సౌందర్యంలో బీభత్సం – అన్నీ ఏక క్షణంలో కలగలసి అనుభవానికొచ్చే పికాసో గుయెర్నికా చిత్ర రసన ఈ ఆశారాజు ఒగరు.
ఒకింత మనసుపెట్టి ఏకాగ్రతతో ఈ కవిత్వాన్ని పఠిస్తే… ఇందులోని గదలాడించే సౌందర్యం, గజవజ వణికించే సౌందర్యం, రవజవ లాడించే సౌందర్యం, సలమల
మసలించే సౌందర్యం… బీభత్సరస ప్రధాన వైచిత్య్రానంద సౌందర్యం… సారాంశం… సంక్షుబ్ధ సౌందర్యం మనల్ని అచ్చెరువు గొలుపుతుంది.

“There can be no beauty at all, as far as I am concerned -convulsive beauty – except at the cost of affirming the reciprocal relations linking he object seen it its motion and in its repose”

-Mad Love – Andre Breton

ఒక వస్తువు చలనంలో ఉన్న క్షణాన్ని
అదే వస్తువు సరిగా చలనం ఆగిపోయిన క్షణంతో
కలిపేటప్పుడు స్ఫురించే పరస్పర సంబంధాన్ని
ప్రదర్శించేదే సంక్షుబ్ధ సౌందర్యం

అర్థరాత్రి సంచరించే నాగిని సౌందర్యాన్ని, బతుకు తీగ మీద నడిచే రాజమణి మరణ వాంగ్మూలాన్నీ, చితి ముందు కూర్చుని పాడుతున్న ఎరుకలసాని చివరి జోస్యాన్నీ, పాములోడి ప్రియురాలి వెన్నెల బుసల్నీ, కవిత్వం విషకన్య పచ్చల పిడిబాకుల రహస్యపు చుంబనాల్నీ, తియ్యని పాముకాటునీ, బిగబట్టిన పెదాల సౌందర్యాన్నీ, బిగించిన పిడికిలి సౌందర్యాన్నీ చవిచూసేందుకు ఒగరును ఆస్వాదించండి.

థింసా (పి.సి.రాములు)
(జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక, జనవరి – మార్చి 2010 సంచిక)

* * *

ఒగరు డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‍ని అనుసరించండి.

ఒగరు On Kinige

Related Posts:

రాజా హైదరాబాదీ ”పాగల్‌ షాయర్‌”

ఇతను నిన్నమొన్నటి వరకు కవిగా ”ఆశారాజు”. ఇతని అసలు పేరు కూడ అదే. కలం పేరు వేరే లేదు కదాయని ఏదో కొంత కొరతగా భావించి ఈ మధ్య ”రాజా హైదరాబాదీ” యని కలంపేరు మార్చుకున్నాడు. ఇతని ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదివితే ఇతను ఎన్నుకున్న కలం పేరు బాగా కుదిరిందని అనిపించింది నాకు. ఒక కవి యొక్క తుది మెట్టు తనను తాను మరచి పోవడమే, అతని కవితలో ”కవిత్వం”, అంటే ”రసం” తప్ప మరొకటి ఉండకపోవడం. అదే ఒకవిధంగా ”భక్తి స్థితి” కూడ. భక్తి స్థితికి రానిదే ఒక కవి ”రసస్థితి”కి రాలేడు. దానినే కదా మనం ”ఋష్యస్థితి” యని కూడ అంటుంటాం. ఈ స్థితిలో కవి ”హేతువు”ను దాటి వెళ్తాడు. కేవలం ప్రేమికుడు అవుతాడు. అతనికి ప్రేమ తప్ప మరేదీ కనిపించదు. ”విషయం”, ”వస్తువు” అతనికొక మిష, కవిత్వమొక ”నిషా”. అతికి ప్రేమే విషయం, ప్రేమే వస్తువు, ప్రేమే భక్తి. ఈ స్థితి ”పూర్ణ విలీన స్థితి”, హేతువును దాటిన ”విశ్వాస స్థితి”. ఈ స్థితిలో ఇక ప్రశ్నలు, జవాబులు ఉండవు. ఇది ”పూర్ణ జ్ఞానోదయ స్థితి”. ఇదే రసస్థితి కూడ. అలాంటి స్థితిలో ఒక కవి కవిత్వం రాయడు, కవిత్వమే అతనిని రాయిస్తుంది. ఇదే మన ”పాగల్‌ షాయర్‌” రచించిన ‘రాజా హైదరాబాదీ’ స్థితి.

దేశాన్ని అందరూ ప్రేమిస్తారు, వారు పుట్టిన మెట్టిన భూమిని, నేలను. కాని, ఆ ప్రేమను వ్యక్తీకరించంలో ఎంత తేడా! ప్రఖ్యాత కళాకారుడు ”పికాసో” అంటాడు ”నేను చూచిందే కళగా నిర్మిస్తాను”యని. కాని, ఆ చూడడంలో ఎంత తేడా ! ఆశారాజు హైదరాబాదును ఎంతో ప్రేమించాడు. ఎంత ప్రేమించాడో తెలియాలంటే అతని ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదవండి మీకే తెలుస్తుంది. అసలు ఆశారాజు ఒక గొప్ప ప్రేమికుడు. దేనిని ప్రేమించినా అలాగే ప్రేమిస్తాడు, ఏది రాసినా అలాగే రాస్తాడు. అతను ప్రేమించకుండ రాయలేడు, ప్రేమ కొరకే రాస్తాడు కాని కేవలం విషయం కొరకు కాదు. అందుకే ఆతని కవిత ”అచ్చం కవిత” (pure poetry) అవుతుంది. వస్తువుంటుంది కాని, వస్తువును మించిన ప్రేముంటుంది, భక్తి ఉంటుంది, ప్రేమరసం, భక్తిరసముంటుంది. అతనికి సిద్ధాంతమంటూ ఏదైనా ఉంటే నా ఉద్దేశ్యంలో అది ప్రేమసిద్ధాంతమే, భక్తి సిద్ధాంతమే, మానవీయ సిద్ధాంతమే. ఈ మధ్య ”సెట్లర్స్‌” యను పదం ఒకటి వినిపిస్తోంది హైదరాబాదు నగరంలో పదే పదే. దానిని వేరు వేరు అర్థాల్లో వాడుతున్నారు వాడేవారు. ఆశారాజు ఒక సెట్లర్‌కు, ఒక అసలు వానికి ఉండే తేడా చూపిస్తారు అడుగడుగునా ”పాగల్‌ షాయర్‌”లో. నీవు ఒక కాందిశీకుని లాంటివాడివో, వలసవాది లాంటివాడివో, సెట్లర్‌ లాంటివాడివో లేక ఈ హైదరాబాద్‌లో నివసించే వారిలో నీవూ ఒక అసలు సిసలైన వాడివో తేల్చుకోవాలంటే ”పాగల్‌ షాయర్‌” చదివితే తెలుస్తుంది.

ఒక సెట్లర్‌ది కేవలం ఉద్యోగ పిచ్చే, వ్యాపార పిచ్చే, ఆస్తి పిచ్చే, ఆదాయపిచ్చే కాని, రాజా హైదరాబాదీ లాంటి మాతృపిచ్చి, పితృపిచ్చి, పుట్టిన మెట్టిన పిచ్చి కాదు, కానేరదు. అసలు సిసలైన వానిది మట్టి వాసన పిచ్చి. ఒకనాడు నోబుల్‌ ప్రైజ్‌ గ్రహీత ‘పర్ల్స్‌ ఎస్‌.బక్‌’ వ్రాసిన ‘గుడర్త్‌’లోని కర్షకుని పిచ్చి. అలాంటి వాడు ఆ భూమికి విలువ తప్ప ఖరీదు కట్టడు. అతను అతని నేలను అమ్ముకోవడం అతనిని అమ్ముకోవడం లాంటిదిగా భావిస్తాడు.
అతని నేలలో అతడు అతని అస్తిత్వాన్ని చూస్తాడు. అలాంటివాడు సెట్లర్‌ లాంటివాడు కాడు, ఈ గడ్డవాడౌతాడు, ఈ నగరం వాడౌతాడు, ఈ నేలవాడౌతాడు, ఇచటి అసలు సిసలయిన వాడవుతాడు. అలాంటివారు ఎవరైనా వారిని ఎవ్వరూ ‘సెట్లర్‌’గా, కాందిశీకునిగా, వలసవచ్చినవానిగా చూడరు. ఆశారాజు ”రాజా హైదరాబాదీ” అలాంటి అసలు సిసలైన వాడు.

డా. కొండలరావు వెల్చాల

(జయంతి త్రైమాసిక పత్రిక, జులై – సెప్టెంబరు 2010 సంచిక)

* * *

”పాగల్‌ షాయర్‌” కవితాసంకలనం డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

పాగల్ షాయర్ On Kinige

Related Posts:

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం


 

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం

 

 

 

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి

 

 

 

కవితలు

హరివంశీ పచ్రురణలు

విశాఖపట్నం.


 

Veyirangula Veluguraagam

(Collection of Poems.)

By

Aduri Satyavati Devi

First Edition: January 2006.

Cover Design : Satyam–Shivam–Sundaram

© Author

For Copies:

Aduri Satyavati Devi

50–52–2, Seetammadhara,

Visakhapatnam – 530 013, (A.P.), India.

Ph : (0891) 2536741

.

Price : Rs. 50/–


 

 

 

 

 

ఊరకే నన్నుండనీక

యిన్ని మాటలూ, పాటలూ, నేర్పి

నాకొక లోకాన్ని బహూకరించిన

ఈ పచ్చని ప్రణవ పక్రృతికి



 

విషయ వరుస

వెన్నెలవృక్షం మీద వాలిన పక్షులు:. 10

వందనాలు…. 17

జలపాతగీతం కొన్ని అభిపాయ్రాలు…. 18

పచ్చనిగీతం…… 35

అంతర్‌ స్పర్శ…. 38

హరివిల్లు…. 42

ఇదే కదా…. 44

కొత్త చిత్రం…… 46

సంచార వనాలు…. 49

నడిపించేవాడుంటే52

ఇంతని చెప్పగలమా?56

తిరిగి గెల్చుకుందాం……. 59

అప్పుడనుకోలేదు….. 62

మొలక.. 65

కలవరం….. 68

చేదుపథం మీద మెత్తని పచ్చిక.. 73

సాఫల్యత76

కలత79

ఆ కొమ్మపై నీవు… ఈ కొమ్మపై నేను…. 83

దెబ్బల దుప్పటి86

వెన్నెల మొగ్గలు…. 89

ఎన్నాళ్లని?92

రసపాళి.. 94

సింఫనీ97

మాటల జలధారలు…. 102

యాత్రా ఫలం….. 105

ఇచ్చుటే వరమని…. 107

కొత్త నడక.. 111

మనోజ113

వేయి రంగుల వెలుగు రాగం….. 115

కవిత్వాన్ని శ్వాసిస్తూ….. 119

ఒక ఋతువులో…. 121

కొత్తమనం…… 124

జీవన సౌందర్యం……. 127

నెచ్చెలి133

 


 

వెన్నెలవృక్షం మీద వాలిన పక్షులు:

ఒక చిద్రూప లక్ష్మి కవితలు

                తమిళభాషలో ఒక వినమ్రమైన పదబంధం వుంది. అది సామెతో, పొడుపుకథో, వ్యవహారిక సత్యమో, తాత్విక సత్యమో నేనెన్నడూ విచారించుకోలేదు. అది నా అనుభవ పరిధిలోకి అనేకసార్లు చొరబడి, నాశక్తికి వున్న పరిమితులేవో జబ్బమీదకొట్టి మరీ తెలియజేస్తుంటుంది. ఊమనార్‌కండకన (మూగవాడు కన్నకల) అన్నదే ఆ పదబంధం! మూగవాడికి స్వప్నంలో ఒక మహాద్భుత సుందరదృశ్యం కనిపించింది. తనను పరవశింపజేసిన మధురమైన గంధర్వగానం వినిపించింది. వాటిని అభివ్యక్తీకరించలేడే! చేతివేళ్లతోనూ, పొంగివస్తూన్న అశ్రుజలంతోనూ వ్యర్థప్రయత్నంచేసి నిస్పృహలోకి జారిపోతాడు. నిశ్శబ్దలోకంలోకి వాడి అనుభూతి అదృశ్యమైపోతుంది.

                మా పెద్దమ్మాయిలాంటి ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కొత్తకవితా సంపుటి చదివినప్పుడల్లా నేనుపడే కృత్యాదవస్థ మూగవాడు కన్నకలే. పురాణయుగాల్లో నైమిశారణ్యంలో సత్రయాగానికి తరలివస్తూన్న ఋషులు, ఎన్నేళ్లనుండో దట్టంగా పరుచుకుపోయిన ఎండుటాకుల మీద నడుస్తూగూడా ఏ శబ్దకాలుష్యాన్నీ సృష్టించేవాళ్లుకాదట. హిమాలయ ఊర్ధ్వశిఖరాల మధ్య, మానవుడెన్నడూ కాలుపెట్టని మార్మికలోయల్లో, తపస్వి అయిన ఏ కర్ణుడో, పర్వతపుత్రుల సాయంతో నిర్మించుకొన్న ఆశ్రమఛాయల్లో వేలాది వత్సరాల వయసుగల దారువృక్షాలు దాచివేసిన ఒక కుండులో ఎవరిపూజకో వికసిస్తున్న బ్రహ్మకమలం ఆమె కవితా చరణం! అంటే ఆ అస్పష్టవ్యాకులతను, ఆ నీరవ నిశ్చల నిశ్శబ్ద భావుకతను అర్థంచేసుకుంటేనే ఆమె ఖండికల అంతరార్ధం గోచరమవుతుందని అనుకొనే వాణ్ణి. అవి దూరంగా పోయేవి మొనమొన్నటి దాకా.

                అసూయాద్వేషాలు, మాత్సర్యకాలుష్యాలు, హింసాపూరిత నినాదాలు, పరస్పర నిందలు, పాకులాటలు, పైరవీల పాటలతో నిండిపోయిన సాహితీలోకంలో మాట!Her secular message comes like a fresh breath of life to a suffocating people అనిగూడా అనుకొనేవాణ్ణి. కాని కవిత్వ తత్వపరామర్శలో నాకు ఓనమాలు గూడా తెలియవు. ఇప్పుడు తప్పదు. ఒక అనుభూతి గీతం రాయాల్సిందే. అశీస్సులివ్వలేని పితృ వయస్కుడు పుట్టుకతోనే అంధవృద్ధుడు!

                ఆమె కవిత్వదర్శనం నారద, తుంబురుల నాదోపాసన. ఆ భావగంభీరతకు

వాక్చాతుర్యం పునాదికాదు. ఏ ఉపాసనా వరంతో ఆ కవిత్వ శబ్దమైత్రి అలవడిందో తెలియదు. ఎచ్చోటా శబ్దకాలుష్యం కానరాదు. ఆమెPoetic Concernsఏవో ఈ సంపుటిలోని పచ్చనిగీతం చదివాక నాకుతెలిసింది. ఆమె ప్రకృతి ఆరాధన నిసర్గంకాదు. సృష్టినుండి, సమధర్మం నుండి దూరంగా జరిగిపోతూ తన సహజ విధిఅయిన సాత్విక గుణాన్ని విసర్జించి, రజస్తమో గుణ చీకటిదారులు పట్టిన మానవుడికి హెచ్చరికగా యీ పచ్చటి గీతం. ఉపనిషత్‌ సారాంశాన్ని ఈ శతాబ్దపు యాంత్రిక మానవుడికి తల్లి ఉగ్గుపాలలాగా యీ పచ్చని గీతం.

                నేను కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వేదాంత గ్రంథాలు ట్రావెలాగులు కన్నా కవితా సంపుటాల్నే ఎక్కువ చదివే అలవాటు కలవాణ్ణి. కవిత్వం గురించి ప్రచురణ అయినంత సాహిత్యం ఏ ప్రక్రియమీదా రాలేదు. ఇంత వైవిధ్యమూ అందులో లేదు. ఇన్నివేల నిర్వచనాలు మరి దేనికీ లేవు. ఇది నిరంతర చర్చ, నిర్విరామకృషి. మేధో ప్రతీక. కవిత్వం వజ్ర సన్నిభం. కుసుమ కోమలం. దుఃఖంతో వ్రాసేదీ, ద్వేషంతో రాసేది ఏది కవిత్వంకాదు? అని ప్రశ్నిస్తాడు అరకొరజ్ఞాని. దానికొక పరిభాషవుంది. కులతత్వవాదులకు, మత దురహంకారులకూ గూడా అది వాహికే. జిజ్ఞాసువుకు, జీవన్ముక్తుడికీ, భక్తుడికీ, భిక్షువుకూ అది ఆలంబనమే.

                కన్నీరు తుడిచేదే కవిత్వం అన్నాడు ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌. పోయెట్రీ ఈజ్‌ ప్రేయర్‌ (ఒక ఆరాధనా విశేషం) అంటారు సాహితీ వేత్త శ్రీశీ వడలి మందేశ్వరరావుగారు. మొదటిది మాతృధర్మం. రెండవది శాంతి స్థాపనకు కెటాలిక్‌ ఏజెంట్‌. కవితాత్మ ఎప్పుడు సాక్షాత్కరిస్తుంది? సాంప్రదాయ అనుసరణలోనా, సాంప్రదాయ విచ్ఛేదంలోనా? చాలా సందర్భాల్లో సాంప్రదాయమే నీ వునికికి అర్థం యిచ్చేది. నీ సంస్కారానికి మూల స్థంభంగా నిలిచేది.

                ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కవితాత్మ కేవలం ఊహాశిల్పనైపుణ్యమేకాదు. సౌందర్య సునిశత్వ వ్యక్తీకరణేగాదు. ఈ మహాసృష్టి అంతరార్ధాన్ని మార్మిక పొరల్లో దాగివున్న అర్థతాత్పర్యాల్ని, సత్య ప్రియత్వాన్ని శిల్పసౌందర్యంతో, అద్వైతవేదాంతంతో మధురంగా గానం చేయటమే.

                నాకనిపిస్తుంటుంది ఇన్ని లక్షల కవితాచరణాల్లో, ఇన్నివేల కవుల్లో కవయిత్రుల్లో కాలప్రవాహంలో కొట్టుకుపోకుండా నిలిచేదెంతమంది అని. ఇంతద్వేషం, కాఠిన్యం, కాలుష్యం, ఆక్రోశం అసహనం వాఙ్మయంలో భాగంగా నిలిచిపోతే ఈ ముందుతరం ఆరోగ్యంగా జీవించగలదా? అని అనేకమంది ప్రశ్నిస్తున్నారు.

                సత్యాగ్రహం నిలుస్తుంది. సమన్వయం నిలుస్తుంది సహృదయం నిలుస్తుంది. సత్యవతీదేవి కవిత్వం తప్పక నిలుస్తుందని నా విశ్వాసం. సృష్టీ, మనిషి, మట్టి, ఆకాశం, జలపాతం, ప్రార్థనాగీతం, అగోచర శక్తి, శిశువు, నవ్వూ, పువ్వూ, వెన్నెల చలవ, ఆదిశక్తి, పరమ పురుషుడూ పేర్లు వేరుగాని అంతా ఒకటే అని చెప్పే తాత్విక భావనా ప్రపంచం ఆమె కవితాలోకం. కవిత్వపు వెన్నెల మొగ్గలని ఆమె నిర్మించిన పదచిత్రమంతా వేదశాంతి సూక్తమే. అట్టి మాతృగీతాలకు మరణం వుండదు.

                టి.యస్‌. ఇలియట్‌ కవిత్వాన్ని నిర్వచిస్తాడు.  Genuine Poetry Can Communicate before it is understood.  మొదటి చరణంతోనే కవిత్వభాష గుబాళింపు పఠితను స్పృశిస్తుంది. ఆమె కవితా ఖండిక ఆసాంతం చదివితే అర్థమూ స్ఫురిస్తుంది. అది సంగీతభాష. శిశుభాష. గోవుల కంటిభాష, మాతృభాష.

                ఆదూరి దంపతులు మైత్రేయీ, యాఙ్ఞ్యవల్క్యుల వంటివారు. మంచి సాహిత్య పఠనం, పోషణ ఆరాధనా వారి ప్రవృత్తి. ఎవరి ప్రక్రియలో వారు సిద్ధులు, సిద్ధార్ధులు. వారి సాహితీ బంధుత్వం నన్నెప్పుడూ ముగ్ధుణ్ణి చేస్తుంది. ఈ నాలుగు వాక్యాల పరిచయం నా అభిమానాన్ని ప్రకటించే యత్నమేగాని యీ కవితా సంపుటిలో విముక్త నిత్యవిహంగాల వంటి ఖండికల్ని సంపూర్ణంగా అంచనావేసేందుకు గాదు. అందుకు నేను అశక్తుణ్ణి. ఒక భావుకుడన్నాడు నువ్వు యీక్షణాన చదువుతున్నది గొప్పకవిత్వమో కాదో నాకు తెలియదు. కాని నీకు తరచుగా జ్ఞాపకం వచ్చే పంక్తులున్న కవిత్వమే నిజమైన కవిత్వం. శ్రీశీమతి సత్యవతీదేవి Prolific Creativity, Extreme Fluency చాలా అరుదైన కాంబినేషన్‌. నేను మళ్లీ మళ్లీ చదువుకొనే ఖండకావ్యాల్లో యీమెవీ వున్నాయి. కృష్ణశాస్త్రిగారు తన కవితా పంక్తుల్ని ముగిస్తూ ఇక హిమర్తువు వలదు, ఇక నిశీధము వలదుఅని వెన్నెలకు ఉదయ సంధ్యకు సిగ్నల్‌ యిస్తారు.

                ఈ పుస్తకంలో నేను చూసిందంతా వెన్నెలే. నేను చదివినదంతా ఉషఃకిరణాల చైతన్యమే. ఇది కవిత్వం మీద ప్రేమనుపెంచే ఖండకావ్యం అని నా సహపాఠకులూ గొంతుకలుపుతారని నా ప్రగాఢ విశ్వాసం.

(సంపూర్ణం)

విజయదశమి2005, సికింద్రాబాద్‌     


వందనాలు

రాయాలనిపించినప్పుడే…

రాయకుండా వుండలేననిపించినప్పుడే కవిత్వం రాస్తూ

ఇలా సాగే నా రచనావ్యాసంగానికి

అన్నివిధాలా సహకారాన్నందిస్తున్నారు మా వారు.

పరమసాత్వికులూ, తాత్వికులూ మేధావులూ గొప్పకథకులూ

శ్రీశీ మునిపల్లె రాజు గారి పితృవాత్సల్యం

నన్ను కదిలించి కన్ను చెమరింపచేసింది.

నా కవిత్వానికి అభినందనలూ, ఆశీస్సులూ అందిస్తూ

ఎందరో పెద్దలు, విజ్ఞులు, ప్రోత్సహించినందుకు వారు నాకు

స్మరణీయులు. వారందరినీ నా పుస్తకంలో నిలుపుకోవాలనే

ఆకాంక్షతో యీ అభిప్రాయాల ముద్రణ.

పొట్టిశ్రీశీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారిచ్చిన

గుర్తింపు, ప్రోత్సాహం మరువలేనిది.

వీరందరికీ నా వందనాలు

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి


జలపాతగీతం – కొన్ని అభిపాయ్రాలు

                జలపాతగీతంచదివాను. అనుభూతి, ఆలోచన కమనీయంగా సంగమించిన కవితాసంపుటి అది. రాగాన్ని వేదికే భావం, మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ, వసంతం ఒక పంచవన్నెల పాట, పద్యమయ్యేవేళ ప్రత్యేకించి పేర్కొనదగిన మంచి కవితల్లో కొన్ని. కృత్రిమ జీవితానికి కొబ్బరాకు మబ్బులకింద నవ్వు మొలకల సీమ సింగారంఅందమైన అభివ్యక్తులు. రాగాన్ని వెదికే భావంకవిత ముగింపు చాల బాగుంది.

జ్ఞానపీఠ పురస్కారగ్రహీత, పద్మభూషణ్‌, డా|| సి. నారాయణరెడ్డి (లేఖ, తే. 16.3.97)


 

                జలపాతగీతంఅందింది. అన్నీ ఇంచుమించుగా మంచి కవితలే. రోజూ చూసే దృశ్యమేఅన్న కవిత ఎంతో బాగుంది.

                దృష్టపూర్వా అపిహ్యర్థాః| కావ్యేరస పరిగ్రహాత్‌ / సర్వేనవా ఇవా భాంతి| మధుమాస ఇవద్రుమాఃఅని ప్రాచీనులననే అన్నారు. దీనికి మీ కవిత గొప్ప పునసృష్టి.

ముదిగొండ వీరభద్రయ్య (లేఖ, తే. 11.3.97)

 

                జలపాతగీతంచదివాను. ఆపాతమధురంగా ప్రవహించిన మీ కవిత్వ గానాన్ని ఆకర్ణించాను. ఈ దశాబ్దంలో మీది విలక్షణమైన గొంతు. కొన్ని కవితల్లో భావాన్ని; యింకా కొన్ని కవితల్లో శిల్పాన్ని, మరికొన్ని కవితల్లో ధ్వనిలో గుప్పెళ్లతో వెదజల్లారు….

డా|| నాగభైరవ కోటేశ్వరరావు (లేఖ, తే.10497)

               


 

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి గారి జలపాతగీతం మనోజ్ఞంగా సాగిపోయింది. అక్షరాలను పూలుగా పరచినట్లు, భావాలను అత్తర్లు పన్నీర్లుగా చల్లినట్లు, అర్థాలు ఆర్ద్రాతి ఆర్ద్రమై పరిమళించినట్లు, తమ కవితలను శిల్పీకరిచిన రసజ్ఞ కవయిత్రి యీమె. లలితమైన భావాలు వీరి స్వంతం. తనకు యీ లోకానికంతటికీ ఇష్టమైన ఏవస్తువు పైనైనా మమకారం చూపడానికి ఆ వస్తువులకు హానికలిగించే శక్తులను సుతిమెత్తగా మందలించడానికి ఆ లలిత భావాలనే ప్రయోగిస్తారు. ఏ సంఘటనను స్పృశించినా అద్భుతమైన భావనాపరంపర జలపాతంలా ఎగిసిపడుతుంది. వస్తువైవిధ్యాన్ని పాటిస్తూనే రూపవైశారద్యాన్ని సాధించారు కవయిత్రి.

ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారి (తే. 23.4.97)


 

                జలపాతగీతంఅందింది. మొదటి పుస్తకంలో కవిత్వం ఆరంభమై రెండో పుస్తకంలో మలుపు తిరిగి, మూడో పుస్తకంలో ముచ్చటైన మీ సొంత మార్గం ఏర్పడింది. మీ కవితా ప్రయాణంలో కొంత భాగానికి నేను ప్రత్యక్ష సాక్షిని కావటం నాకు సంతృప్తికరంగా సంతోషంగా వుంది.

చే.రా. (లేఖ, తే. 11.3.97)

నులివెచ్చని సంవేదన మనోనేత్రం ముద్రించిన ఆర్ద్రమైన ఛాయాచిత్రాలు:

                పొద్దుటి పూట గడ్డిపరకపై వాలిన మంచు బిందువును ముద్దుపెట్టుకున్నట్లనిపిస్తుంది ఈ సంకలనంలోని కొన్ని కవితలను చదివితే. మేఘాలై తిరిగివచ్చి గుండెలో వెచ్చని కన్నీటి జలపాతాలను వొంపినట్లు ఒక ఆనంద విషాదం. ఎందుకో ఏమిటో తెలిసీ, చాలాసార్లు తెలియక, కలిగే వేదనలోంచి పుట్టే అక్షరాలకు ఎంత మహత్తు! ఈ కంటితో అందాన్నే చూడగలగడం ఒక వరం. ఈ మనసుతో బాధనే పాడగలగడం అంతకన్నా గొప్ప వరం. ప్రేమించే తాహతును బట్టే బాధపడే అర్హత లభిస్తుందేమో!

                ఏకాంత జలపాతాల్ని నిబ్బరంగా వొంపుకుని గీతమై ధ్వనించిన ఆదూరి సత్యవతీ దేవికి ప్రకృతే తాత్త్విక భూమికను కట్టబెట్టింది. ప్రకృతిని అపారంగా ప్రేమిస్తూ, ప్రాకృతిక నియమాలతో మనిషి సహజాతి సహజంగా లయించాలని ఆమె అత్యాశపడుతున్నారు. యంత్రయుగ బీభత్సంలో అనాది సౌందర్యాల కేన్వాసు ఛిన్నాభిన్నమైపోవడం ఆమెను అమితంగా వేధిస్తోంది. మనిషి మరగా మారడం ఆమెకు దిగులుగా ఉంది. అందుకే పరాయీకరణలో అస్తిత్వాన్ని కోల్పోతున్న మనిషికి ఆమె పచ్చని వసంతాల రుచి చూపిస్తున్నారు. ఎంత నిరుపేదతనం / మనిషికీ మనిషికీ మధ్యన అని వాపోతూ. మిత్రమా మిత్రమా / రెండు స్వప్నాల మధ్య / రెండు ప్రపంచాల మధ్య / ఒక గందర్వగానం / నిరంతరం సాగనీ అని ప్రేమగా అర్థిస్తున్నారు. సత్యవతీ దేవి కవిత్వానికి లాలనగా ఆందోళన రేకెత్తించే అరుదైన సుగుణం ఉంది. మనిషి ఎన్నటికైనా ప్రేమవైపే నడవక తప్పదు కదా అన్న ఆశావాదమూ ఉంది. అంతేకాదు, చూపుల జీవన కాంక్షల్ని రెప్పల పొత్తిళ్ళలో కరిగిస్తూ, ప్రకృతి ఔన్నత్యాన్ని విడమరచి చెబుతూ మనిషితనం అంటే ఏమిటో ఈ కవిత్వం గుర్తుచేస్తుంది.

                జీవరాసుల మనుగడకై / ఆరు ఋతువుల్నీ తరగతి గదులుగా మలచుకొని / తానే ఒక పాఠశాలై చరిస్తూ / ఇచ్చిపుచ్చుకునే సందర్బాలన్నింటినీ సమతూకాలుగా చేసి / అర్పించుకొనే సంస్కారాన్ని మనిషిని / వనాల నుంచీ, గనుల నుంచీ, జీవనదుల నుంచీ / నీలాంబర జలధారల నుంచీ గ్రహించమని ప్రకృతి తన తొలిపాటగా వినిపించిందని అంటారు. కంటికి కనిపించే దృశ్యాలను చిత్రికపడుతూ, ఆ క్రమంలో తానే దృశ్యంలో లీనమై కవిత్వాన్ని వినిపిస్తారు సత్యవతీదేవి.

                మౌనంలో జీవశక్తిని, దుఃఖంలో సౌందర్యాన్ని దర్శించగలుగుతున్నారు. కనుకే, నన్ను నేను చూసుకునేదీ / తెలుసుకునేదీ / ఒక యథార్థ దుఃఖలిపిలోనే అంటారు. ఆ లిపిలోనే సౌందర్య సీమలు సాక్షాత్కరిస్తాయి. ఎవరో అన్నట్లు, తీయని పాటలన్నీ విషాద ఘడియల్లోంచి పుట్టినవే కదా!

            పసునూరు శ్రీశీధరబాబు, ఇండియాటుడే 30 ఆగష్టు 1997


 

కవిత్వ జలపాతగీతం

                అనేకానేక వాదాల వివాదాల్లో కవిత్వం గతి తప్పిపోతున్న కాలమిది. అప్పుడప్పుడు మళ్ళీ కృష్ణశాస్త్రి, తిలక్‌ లాంటి కవులు ఎక్కడో తచ్చాడుతూ మండుటెండలో జలపాతగీతాలవుతున్నారు. రెక్క ముడవని రాగంనుంచి జలపాత గీతంవరకూ ఆదూరి సత్యవతీదేవి గారి కవితాగానం, ఆమెను చదివిన సాహితీప్రియుల్ని అలా వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. ప్రకృతి స్వరాలను అక్షరాలుగా పేర్చి పచ్చటి పాటలుగా మలిచే గొప్ప శిల్పి సత్యవతీదేవి.

                జీవదానం చేసి పునర్జన్మనివ్వటం / బతుకులోని ఒక భాగాన్ని / ఎప్పటికీ కొత్తగా మెరిపించటం / ఈ అక్షరాలకి తెలుసు”– ఆమె మాటల్లోనే కాదు, మనక్కూడా ఈ కాసిన్ని అక్షరాలే చాలు తమకాన్ని తీర్చేందుకు. సత్యవతీదేవి గారు పాట నుంచి కవిత్వం వైపు మళ్ళేరు కాబట్టి సహజంగానే అస్పష్టత ఆమె జోలికి పోలేదు. ప్రకృతి పచ్చదనమంత సున్నితంగా కవిత్వమల్లగల నేర్పు ఈమె రచనల్లో కన్పిస్తుంది. ఈమెతో కవిత్వం నిజంగానే ప్రేమలో పడింది. ఎంత కవిత్వమైనా ఏ చేతులు పూచిన ఋతువులో‘! నంటూ పాట తాలూకు లయవినిపిస్తుంది.

                కవిత్వమంటే భావుకత్వమనీ, ప్రేయసీ ప్రియుల మధ్య పావురాయిపట్టుకొచ్చే ప్రేమ సందేశమనీ అర్థాలుండేవి. దాన్ని చెరిపేస్తూ కవిత్వమంటే విప్లవమనీ, సమాజాన్ని మార్చే సాధనమనీ జనం గుండె గొంతుకలో కొట్టుకునే ప్రాణధారనీ శ్రీశీశ్రీశీ లాంటి ఆధునికలు నిరూపించారు. దీన్ని కూడా కాదని… కవిత్వమంటే సామాన్యులకు అర్థం కాని అస్పష్టతనీ, గందరగోళ పదాల కూర్పనీ, అర్థాలను బద్దలుకొట్టి నిఘంటువులక్కూడా అందని కొత్తర్థాలు రాయటమని ఓ తరం పోటీపడింది. దాన్ని భూజానేస్కుని శిష్యరికం చేయటానికే మరోతరం కవిత్వం రాసింది. ఇదీ కాదని… కవిత్వమంటే దళిత, మైనారిటీ, స్త్రసీ వాదాలనీ కవిత్వం జుట్టు పట్టుకుని కులమతాల కుళ్ళు రాజకీయాల్లో ముంచి తేల్చుతున్నారు కవులు. ఈ సదర్భంలో ఎవరు రాసిన కవిత్వం వాళ్ళే చదువుకుని తృప్తి పడాల్సి వస్తుంది. ఇదంతా ఎందుకంటే ఇన్ని గందరగోళాల మధ్య నిజమైన పాఠకుడు ఎక్కడో తప్పిపోతున్నాడు. అయినా అక్కడక్కడా కొంతమంది ప్రకృతి కవులు పాఠకులని సేదతీరుస్తూనే ఉన్నారు. అలాంటిదే సత్యవదీదేవిగారి కవిత్వం. యుగాలనాటి సంగీతం / యవ్వనాల మోహవేగం / జలజల పారు గీతం / జలపాతగీతం. కృత్రిమత్వం, నటనలూ మనుషుల్లో పేరుకుపోవటం, నిజంగా మన నవ్వుల్ని మనమే నటించాల్సి రావటం పంత దారుణమో కదా! మనిషి తనను తానే వెలిగించుకుని ఒక వెన్నెల ముక్కయి బయటకు రావాలని కవి అభిలాష. కవిత్వానికి వస్తు పరిమితులు లేకపోయానా ఈ తరహా ప్రకృతి కవిత్వంలో స్పష్టమైన అనుభవాల్ని అనుభూతించటం సత్యవతీదేవిగారికి మొదట్నుంచీ అలవాటు. కొన్ని అనుభవాలు జీవితంలో చాలా చిన్న సంతోషాలని మాత్రమే కలిగించి జారిపోతుంటాయి, మళ్ళీ మనం వాటిని గుర్తుంచుకోం. కాని సత్యవతీదేవి గారు ఆ క్షణాల్ని అందంగా పట్టుకుంటారు. వాటికి అక్షరరూపమిచ్చి ఆ అనుభవాలను పునర్జీవింపజేసి ఒకే ఆనందాన్ని పదేపదే అనుభూతిస్తారు. మనకూ పంచిపెడ్తారు.

జావేద్‌, వార్త దినపత్రిక 11 ఆగష్టు 1997

 

వేదనాభరితం జలపాత గీతం

                అనాది సౌందర్యాల ప్రకృతి కాన్యాసు ఛిన్నాభిన్నమై మనిషిలోని మనిషితనం డిగ్రేడ్‌ అయిపోతున్న పరిస్థితుల పట్ల ఆవేదన,. ఆదూరి సత్యవతీదేవి గారి జలపాత గీతంలో నిదానంగా ప్రవహిస్తుంది.

                దుఃఖలిపిని తెల్సి కొత్తగా సుఖ దుఃఖాలు రెండూ సమమేనన్న తాత్విక బోధను కావిస్తారు.

                నన్ను నేను చూసుకునేదీ తెలుసుకొనేదీ ఒక యదార్థ దుఃఖ లిపిలోనే / ఒక్కొక్క దెబ్బా తగిలి జీవితం పెచ్చులూడిన గోడలా అందవిహీనమై పోతున్నదే అని / భాధ మెలిపెట్టినప్పుడల్లా దెబ్బ వెనుక సన్నివేశం నన్ను మరో ప్రక్కకు మళ్లించి /కొమ్మలు తెగినా చిగురించటం మానని చెట్టును చూపెట్టేది / ఉరిత్రాళ్ళకు వ్రేలాడిన త్యాగాల్ని చూపెట్టేది అప్పట్నించి గాయం నాకు ఆత్మీయమై పోయింది / ఓటమి నన్ను మెరిపించి గెలుపువైపు నడిపించే గురువై సాకింది. / నిజంగా ఆ కన్నీటి చెమ్మే తెలియకపోతే / జీవితం ఎంత రసాస్వాద భోజ్యాన్ని కోల్పోయేదో కదా!అంటారు కవయిత్రి!

                దుఃఖమే ఒక గురువై సుఖ పడడం నేర్పుతుంది. నరికిన చెట్టు మళ్ళీ హరితత్వాన్ని పొందిన విధంగా ఆశా జీవియై మళ్ళీ జీవించడం మొదలెడతాడు. దుఃఖాన్ని ఆస్వాదించ నేర్చుకోలేనివాడు సుఖాన్ని కూడా సరిగా ఆస్వాదించలేడనేది కవయిత్రిగా లోకానికామె ఇచ్చే సందేశం.

                21వ శతాబ్దంలో మనమెన్ని విధాల శాస్త్ర విజ్ఞానంలో అభివృద్ధిని సాధించి ముందుకు సాగుతున్నామనుకున్నా ఓమూల మనమీనాడు పర్యావరణ కాలుష్య రాక్షసి పెనుకోరల్లో చిక్కుకొని ఉన్నామన్న నిజం మనల్ని భయకంపితుల్ని చేయక మానదు. సర్వప్రకృతి సంపదే ఛిద్రమై ఓజోన్‌ పొరకు చిల్లులు పడడం మూలాన సర్వమానవాళి మనగడ ఒక తేలిక ప్రశ్నగా మిగిలిపోయింది. చెట్లు నరికివేస్తున్నాం. ప్రాణవాయువు లుప్తమై రోగాలబారిన పడుతున్నాం. ప్రకృతిలో దినదినం విడుదలయ్యే మృత్యు పొగల్లోచంద్రుడు సహితం కానరాకుండా పారిపోతున్నాడు. ఈ ప్రకృతి విధ్వంసనలో ఈ విషపు గాలుల్లో చిరునవ్వుల చిన్నారులకేదీ రక్ష? ఈ విషాద భయానక పరిస్థితుల నేపథ్యంలోనే కవయిత్రి

                విజ్ఞానం పెరిగి పెరిగి / ఈనాటి యుగవేగం కూడా / మనిషి గెల్చుకున్న విజయమే / కానీ / నీడలా వెన్నంటి పోరాడుతున్న కాలుష్య గాలులూ / నిరంతరంగా ఆకాశాన్ని చిల్లులు పొడుస్తున్న / క్లోరో ఫ్లోర్‌ కార్బన్‌లూ మిథైల్‌ బ్రోమైడ్‌లూ / ఓజోన్‌ పొరని చేదిస్తూ ఒక వికృత వేషంలో / దేశదేశాల పసిపిల్లల్నీ నమిలి మింగేయటానికి / బయలుదేరిన కంసుని దూతలల్లే భయం కొల్పుతున్నాయి.అంటారు.

                ఆధునిక విజ్ఞానం పేరుతో ఎన్నో మనం సాధించవచ్చు. ఆ శాస్త్రసీయ విజయాలన్నీ ఈ ఘోర విషకాలుష్య వాతావరణం ముందుదిగదుడిపే అవుతాయి. నేడు లెక్కల్లో తేలింది 65% శకటాలవల్ల వచ్చే కలుషితమయిన గాలి నగరాల్లో వ్యాపిస్తోందిట. దీనిని అరికట్టే నాధులేరీ? మానవులంతా కలిసికట్టుగా ఎదిరిస్తేనే ఈ విశాల వసుంధర క్షేమంగా ఉంటుంది. ఈనాటి మానవాళికిదొక సవాల్‌గా పరిణమించింది. మేధావులూ, కవులూ కదలిరండి పర్యావరణాన్ని రక్షించుకొనే మార్గాలను అన్వేషించండి. అదే కవి తపన. అదే ఆదూరి సత్యవతీదేవిగారి ఆవేదన.

                ఆదూరి సత్యవతీదేవి దుఃఖం తత్వ చింతనా కలిపి కలబోసిన కవిత్వమే జలపాత గీతంఒక ¬రు మనచెవుల్లో నినదిస్తుంది. కొన్ని కవితలయితే చక్కటి ప్రకృతి శోభను మన కళ్ళకు కట్టే పెయింటింగులు. ఆమె కలం అప్పుడప్పుడు కుంచెగా మారిపోతుంది. మరిన్ని నూతనవిలువల్ని ఆధునిక సాహిత్యంలోకి తీసుకురాడానికి ఈమె ప్రయత్నిస్తున్నారు.

ఎస్‌.ఏ. పద్మనాభ శాస్త్రి, ఆంధ్రభూమి 2 జూన్‌ 1997.


 

సౌందర్యం అనుభూతుల సమ్మేళన ప్రవాహం జలపాతగీతం

                జలపాతం స్వచ్ఛతకూ, వేగానికీ, మార్పుకూ, సౌందర్యానికీ ప్రతీక!

                ఆదూరి సత్యవతీదేవి రాసిన ఈ కవితలు మానవ జీవన జలపాతంలో ఒక్కో గీతాన్ని ఆలపిస్తున్నాయి. ఒక్కోరాగాన్ని నినదిస్తున్నయి. కవితలన్నింటి నిండా పరచుకున్న అండర్‌ కరంట్‌ మానవతే ! సృష్టినీ, మనిషినీ సౌందర్యమయంగా చూస్తూ మాయమవుతున్న మనిషితనం కోసం విలపిస్తున్న హృదయసుధ ఈ జలపాతగీతం

                చినిగిపోయిన పచ్చల కేన్వాసు; రాగాన్ని వెదికేభావం, జలపున్నమి; మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ; పలుచనయిపోతున్న పచ్చదనం; వసంతం ఒకపంచ వన్నెలపాట; పరిమళలహరి; ఒక హరితవసంతానికై; వెలుగు విహంగం; పద్యమయ్యే వేళ; జలపాతగీతం; యివన్నీ కవితల పేర్లు. ఇవి ఎంతమనోహరంగా వున్నాయో, కవితల్లోని కంటెంటు కూడా అంతే ఆలోచనా స్పోరకంగా వుంది. సౌందర్య దృష్టితో చూడడం ఒక ఎత్తైతే, ఆ సౌందర్య అనుభూతిని అక్షరబద్ధం చేసి మనోహరంగా అక్షరచిత్తరువులను మనముందు నిలపడం యింకా గొప్ప !

                మనిషితనాన్ని మరచి, త్యజించి మతం, కులం, భాష, ఆలోచన, వాదం, నమ్మకం, దేశం, యిలా చాలా రకాలుగా మనల్ని మనమే ఖండఖండాలుగా చేసుకోవడం, కోసుకోవడం స్పందించే ఎవరినైనా కలచివేస్తుంది. సత్యవతీదేవిగారు దాన్ని గొప్పగా చిత్రించి రంజింప చేశారు.

                ఏదో వివక్షతతో, విభిన్న సిద్ధాంతాలతో, సెన్సేషన్‌ ఉబలాటంతో చాలా రకాలుగా కవిత్వం చలామణి అవుతున్నవేళ ఒక్క మానవజాతేకాదు, సృష్టితో మమేకమై మానవతని సౌందర్యంతో, ఆలోచనతో రంగరించి అందరికోసం, ఆర్తితో కవిత్వం రాయడం సత్యవతీదేవిగారి ప్రత్యేకత. దాన్ని ఆదరించి, ఆస్వాదించి, అటువంటి కవిత్వం మరింత రావాలని ఆశించడం మనందరి వంతు!

                జీవదానం చేసి పుర్జన్మ నివ్వటం; బతుకులో ఒక భాగాన్ని ఎప్పటికీ కొత్తగా మెరిపించడం; ఈ అక్షరాలకి తెలుసు; (ఈ కాసిన్ని అక్షరాలే…) నేను ముందుకీ అవి వెనక్కీ పరుగుల ఆటే ఆటగా; నన్ను పసితనంలోపడవేసేవి; ప్రతి ఉదయం నాకొక మిఠాయి పొట్లాం దొరికేది; రేపటికై ఒక తీపికల మిగిలేది… (చినిగిపోయిన పచ్చల కేన్వాసు); విచ్చీ విచ్చని మొగ్గలాలిత్యాన్ని ఛిన్నాభిన్నం చేస్తాయి; వెన్నునంటి పలికేపాట గురితప్పిపోతుంది; (జలపున్నమి); తరతరాల మానవుడు; బుద్దిని అరగదీసి; చిక్కని మైత్రీ సుగంధాన్ని మనముందుంచి

                వెండి గిన్నెలోని పాల బువ్వలా / శుచి పక్వంచేసి అందించిన సారాన్ని / రుచిరార్థాలెరుగని కాకుల్లా నేల పాలుచేసి / వెన్నెలకు రక్తపు మరకలంటిస్తున్నవేళ / ఆనందం నిషేధమేఅంటారు. (మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ)

                ఇందులో ఏ కవితా ఖండికను ఆఘ్రాణించినా యింతవరకు మనం చెప్పుకున్న అంశాలు బోధపడతాయి. అందుకే ఆదూరి సత్యవతీదేవిగారి కవితలను చదవడం అంటే పశ్చిమాకాశంలోని సాంధ్యతారను ఆనందించినట్టు, నీలిమేఘాల కడ్డంగా ఎగిరే తెల్లకొంగను ఆనందించినట్టు, రసానుభూతి పొందుతానని సంజీవ్‌దేవ్‌ చెప్పుకున్నారు. అదెంతో నిజం. అందుకే ఈ కవితా దర్పణంలో మసకపోయిన మన మానవతకు నగిషీలు దిద్దుకుందాం !

                చివరగా నాకు బాగా నచ్చిన కవితాఖండిక (శాపాలా? బహూమానాలా?నుంచి)

                . . . నీడలా వెన్నంటి పోరాడుతున్న కాలుష్య గాలులూ / నిరంతరంగా ఆకాశాన్ని చిల్లులుపొడుస్తున్న క్లోరోఫ్లోరో కార్భన్‌లూ మిథైల్‌ బ్రోమైడ్‌లూ / ఓజోన్‌పొరను ఛేదిస్తూ / ఒక వికృతవేషంలో / దేశదేశాల పసిపిల్లల్ని నమిలి మింగేయటానికి బయలుదేరిన కంసుని దూతలల్లే భయం గొల్పుతున్నాయి. / చెంగల్వపూదండల్ని కబళించనున్నాయి. / భూమిమీద వనరుల్నీ వనాల్నీ ఎండగట్టి /గ్రహాంతరాళాల్నిండా పొగధూళుల్ని నింపి / మానవజీవిత భద్రతను జీరోడిగ్రీకి దింపి / గడగడలాడిస్తున్న యీ శాస్త్రసవిస్తృతి / ఎవరి సుఖస్వప్నాలకోసం? ఏ ఉజ్వల బాల్యాలకోసం?

నాగసూరి వేణుగోపాల్‌, ఆహ్వానం మాసపత్రిక, ఏప్రిల్‌ 1998


 

పచ్చనిగీతం

మనిషీ మనిషీ పలకరించుకుంటూ వుండాలి

మంచు వెన్నెల కాసినట్లు… వెలుగురేక చొరబడినట్లూ

కళ్ళలోంచి చిందే ప్రేమానురాగాలకు

కడుపులో చలివేంద్రం చేరినట్లుండాలి

పువ్వు పక్కన పువ్వు అమరినట్లు

తీగ సుతారంగా పందిరిపై వొదిగినట్లు

మొగ్గలోంచి సుగంధం పైకెగసినట్లు

ఎంతో లాలిత్య తమకంగా

మనిషీ మనిషీ అల్లుకుంటూ వుండాలి

వీడని మమకారంతో

గట్టు కటూ యిటూ

రెండు నీటిపాయలు ప్రవహించినట్లు

చెట్టాపట్టాలేసుకొని

రాగరసాన్ని కలబోసుకొని

సంగీతమొలికే స్వరతంత్రులల్లే

భావరసం చిప్పిల్లుతూ

అలా అలా నడుస్తూ వుండాలి

కాలం వెంట స్నేహ పిపాసతో

ఒక గుండెలో మ్రోగే అలారం చప్పుడుకు

మరొకరు సమయం సిద్ధం చేసి వుంచాలి

ఒక చల్లని వెన్నెల మాసం విడిది చేసినట్లు

జల్లు జల్లులుగా కవితా సుగంధం కురిసినట్లు

ఎల్లవేళలా పచ్చపచ్చగా

ఆత్మీయత పండించుకుంటూ వుండాలి

మనిషీ మనిషీ జతజతలై వికసిస్తూ వుండాలి.

ఎప్పుడూ జీవితంలోని ఒక భాగాన్ని

మనసులోని ప్రేమ జలపాతంలో తడుపుతూ

వడలని పత్ర గుచ్ఛాన్నీ

తరగని వసంత సోయగాన్నీ

సరళ సుందరంగా

తనకు తానుగా జాగ్రత్త చేసే వుంచాలి

మనిషి కోసం… మరోతరం కోసం.

మిత్రమా! మిత్రమా!

నీకైనా నాకైనా

చెమరించే గుండే కదా

అసలు సిసలు మూలధనం!

రచన మాస పత్రిక, జూన్‌ 2001


 

అంతర్‌ స్పర్శ

అనంతమైన రాగాల రసధ్యానానికి

ఒక స్వరపేటిక చాలు

స్వరంలోకి మధురసంగా హృదయాన్ని

ప్రవేశపెట్టగలిగే నేర్పుంటే

గానలోకపు జ్ఞాననిధులు దొరికినట్లే

ఎప్పటికప్పుడు లలితంగా పరవశించటానికి

ఒక కంఠాన్ని పదిలపరచి వుంచితే చాలు

ఐక్యతారాగాల రస సంగమానికీ

పండిన ఆ భావ మాధుర్యాలకీ

పరిసరాలన్నీ శుభ్రజ్యోత్స్నా పులికిత యామినులవుతాయి

దేహం నించి మనస్సుని తోడ్కొని పోయే ఆ దివ్యశక్తికి

మతంలేదు… మరే ఆచ్ఛాదనా లేదు.

శతశత తారకల ఆకాశం

నిత్యం కోటి కోటి దీప్తులతో

నిశ్శబ్దంగా శాంతి ప్రవచనాల్ని వల్లిస్తూ వుంటురది

తెల్లగా పట్టువస్త్రసం పరచినట్లున్నా

నీలంగా రంగులీనినా

సింధూర నారింజ పచ్చదనాల్లోసమ్మోహనమై

అలంకారాల్ని మార్చుకుంటున్నా

అంతరంగాన్ని మాత్రం ఒరులసేవకై సిద్ధపరచి ఉంచుతుంది

తనకి అందనంత దూరంలో వున్న ధరిత్రి కళ్యాణానికై

వెన్నెల గంగల్ని వొంపుతుంది

వర్షధారల శుభాశీస్సుల్ని పంపుతుంది.

నేలతల్లి తనువు మురిసి ఫలరసానందమైన వేళ

తరువులన్నీ కృతజ్ఞతాభారంతో

నభోరాసికి వందనాలర్పిస్తాయి

ఈ స్నేహాలకి మాటలు లేవు

ఈ బంధాలకి మతాలు తెలియవు

అన్ని విడివిడి శక్తులూ కలివిడిగా యేకమై

ఒక సూత్రంపై నడుస్తూ

మనిషికి పాఠాల్ని బోధిస్తాయి

ఒక్కోచోట అక్షరాలు అటుమొదలై ఇటు ముగుస్తాయి

అర్థాలూ వాక్యాలూ మరోచోట వెనకా ముందైనట్లు తోస్తాయి

ఒక్కోచోట అష్టదళ పద్మాలై సార్వజనీనమైన విషయాన్ని

ఒక శబ్దధారలో బంధిస్తాయి.

అవి కవిత్వమై మనుషుల్ని ఏకం చేస్తాయి.

అటువంటి సౌందర్యాల భాషా సంగమాన్ని

సారించగల చూపుంటే ఆస్వాదించగల నేర్పుంటే

ప్రపంచ సంస్కృతిని ఒక దర్పణంలో వీక్షించనూ వచ్చు

పవిత్ర సందర్భాల సారాంశాన్ని ఆచరించనూ వచ్చు

దానికి మతం మానవతే!

ఎక్కడున్నా పువ్వులు నవ్వులొలుకుతూనే వుంటాయి

ఎటువైపు ప్రయాణించినా నదులు తీపిదారులే అవుతాయి

ఎన్ని సౌందర్యాలు సొంతమైనా ఎన్ని సామ్రాజ్యాలు గెల్చుకున్నా

సహజాతి సహజమైన స్థానమే బలీయమైనది

తిరిగీ తిరిగీ ఎదిగీ ఎదిగీ చివరికి మనిషి కోరుకునేది

మరో మనిషి ఆత్మీయతానురాగపు స్పర్శనే

ఆ అనుభూతికి కొలతలు లేవు

ఆకలికి లేనట్లే… శోకానికీ ఆనందానికీ లేనట్లే !

ఆంధ్రప్రదేశ్‌, మాస పత్రిక, మార్చి 1999

End of the preview, rest of the book can be read @ http://kinige.com/kbook.php?id=214 

 

Related Posts:

శబ్బాష్‌రా శంకరా!–తనికెళ్ళ భరణి–పుస్తక పరిచయం

 

 

 

నాకా రావయ ఓనమాలు
బిల్‌కుల్ రాదు ఛందస్సు
నువ్వే యతివి… గణాలు సుట్టుముట్టూ
శబ్బాష్‌రా శంకరా!

 

————-

Buy this eBook from Kinige @ http://kinige.com/kbook.php?id=217

Related Posts:

మూలాలు మరువలేదు

మూలాలు మరువలేదు

డా|| కె. శివారెడ్డి

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత

హైదరాబాదు

ఒకనాడు హైదరాబాదు నుంచి రైల్లో, పగటిపూట తెనాలి వెడుతున్నాను ఒక్కణ్ణే. చుట్టూ ఎంతమంది వున్నా, తెలిసిన వాళ్ళు లేనప్పుడు ఏకాంతమే. నా ఏకాంతాన్ని ఏదీ భంగం చేయలేదు. భోగీలో ఎన్ని కార్యకలాపాలు జరుగు తున్నా, శబ్దాలు లేచి, జారి కిందపడుతున్నా, పడి పగులుతున్నా నా లోకంలో మునిగి వున్న నన్ను ఏదీ disturb చేయలేదు. ఈలోపుగా రైలు పలనాటి సీమలో ప్రవేశించింది. చుట్టూ పరుచుకున్న రాళ్ళూ రప్పలు, గుట్టలు, కొండలు అక్కడక్కడ చెట్లూ చాలా ఒంటరిగా. ఒక disolate scene కళ్ళముందు పర్చుకుంది. పూర్వం సున్నపురాళ్ళ బట్టీలుండేవి. బహుశా వాటి స్థానంలో సిమెంటు ఫ్యాక్టరీలు వచ్చాయి. ఎండ తీవ్రత; ఎండ నిండా కలిసిపోయిన దుమ్ము – పల్చని సిమెంటు పట్టని పరచినట్టు – నీళ్ళున్నాయా! నాగులేటి నీళ్ళు నాపరాళ్ళు అన్నాడు శ్రీనాధుడు. శ్రీనాధుడి కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతం ఏం మారింది. కొత్త దోపిడీలొచ్చాయేమో. ప్రపంచం మారుతుంది – పరిస్థితులు మారుతున్నాయి, సమాజాలు మారుతున్నాయి; తదనుగుణంగా విలువలూ, మానవ సంబంధాలు మారుతున్నాయి. పల్నాటి యుద్ధం నాయకురాలు నాగమ్మ, బ్రహ్మనాయుడు స్ఫురణలోకొచ్చారు. ఇన్నేళ్ళ నుంచి యిక్కడ నివసించే ప్రజలు దీన్ని వదలలేదు; అననుకూల పరిస్థితుల్లోనూ, ప్రకృతి వైపరీత్యాల్లో దీన్ని వదలలేదు. నా చిన్నప్పుడు ఈ ప్రాంతం నుంచి ఎండాకాలం గొర్రెల్ని తోలుకుని తెనాలి ప్రాంతానికొచ్చేవాళ్ళు. ఎండాకాలం రెండు మూడు నెలలు గడిపి, తొలకరి చినుకులు పడగానే వెనక్కి వచ్చేవాళ్ళు. సాగర్‌కి ఆనకట్ట కట్టారు. అయినా ఎక్కువ భాగం ఈ ప్రాంతం అలానే వుందేమో. HardLife – రాతినేల; భూగర్భజలాలు దొరకని రాతినేల – దొరికినా ఉప్పునీరు ఎందుకూ పనికిరాదు.

రాజస్థాన్‌ ఎడారుల్లో బతికేవాళ్ళు, అనంతపురం జిల్లాలో బతికేవాళ్ళు, చీమకుర్తి ప్రాంతంలో బతికేవాళ్ళు – మామూలు వ్యక్తులు. అపారమయిన జీవన ప్రేమ ఉన్నవాళ్ళు. పుట్టిన నేలని, పెరిగిన నేలని, అదెటువంటిదయినా, ఎడారి అయినా వదలకపోవటంలో వున్న ఆనందమేమిటి? ఆ ప్రాంతపు ప్రజల జీవనశైలి ఏమిటి? వాళ్ళు పోగుచేసుకున్న మానసిక స్థైర్యం ఏమిటి? ఏ సంస్కృతకి వీళ్ళు వారసులు?

అప్పుడు కోడిపందాలయితే, యిప్పుడు నేటి రాజకీయాలంటున్నాడు మోహనరావు. నాకు ఆశ్చర్యం, ఆనందం ఏమిటంటే వీళ్ళ ధైర్యం, తెగువ, తెంపరితనం – adverse circumstances ని ఆశతోను, అత్యంత జీవన ప్రేమతోను, ఎదుర్కోవటం. నీరు పుష్కలంగా వున్న ప్రాంతంలో బతకటం వేరు, జనజీవితం వేరు. నీరు దొరకని ఎడారి ప్రాంతపు జీవితాన్ని లాగటం మామూలు విషయం గాదు. ఇక్కడి వాళ్ళకున్న జీవన వైఖరిని, grit ని నరకంలో అయినా స్వేచ్ఛనీ, వ్యక్తిత్వాన్నీ కాపాడుకునే లక్షణం.

వీళ్ళదయిన, వీళ్ళకే చెందిన ఒక సంస్కృతి వుంది. జీవన విధానం వుంది. ఒక spirit ని బతికించుకునే సత్తువ, తెగువ – బహుశ కొన్ని వేల సంవత్సరాల నుంచి వీళ్ళకి సంక్రమించి వుంటుంది. రక్తనిష్ఠపై వుంటుంది. జీవన వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించుకుంటూ ముందుకు సాగటం – అది వారి జీవనశైలి. ఆ ప్రాంతానికే ప్రత్యేకమయిన వ్యక్తిత్వం, ఆ ప్రాంతపు భౌతిక వాస్తవికత నుంచి జన్మిస్తుంది. ఆ ప్రాంతపు ఆంతరిక జీవన సంస్కారధార, ఆ ప్రాంతపు భౌతిక భౌగోళిక వాస్తవాల నుండి దూసుకొస్తుంది. ఏ ప్రాంతానికా ప్రాంతమే ప్రత్యేకమయినది. ఆ ప్రాంతానికే చెందిన జానపదగాథలు, పురాణగాథలు, చారిత్రిక పురుషులు– ఆ సంస్కృతిలో భాగం – ఇది అనుస్యూతంగా కొనసాగుతూ వర్తమానాన్నే గాక భవిష్యత్తరాల జనుల్ని ప్రదీప్త చేస్తుంది. చరిత్ర పునరావృతమౌతుందా – పునరావృతమయినట్టు కనపడ్డా readjust అవుతుంది. పరిస్థితుల కనుగుణంగా సర్దుబాటులు చేసుకుంటూ, పనికిరానిదాన్ని వదిలించుకుంటూ ముందు కెడుతోంది. ఆ ప్రాంత ప్రజకు సామూహిక స్మృతిలో యిది భాగమవుతుంది.

ఏ ప్రాంతపు నిర్దిష్టత ఆ ప్రాంతానిదే. ఒక ప్రాంతానికి చెందిన కవీ, రచయిత వీటంటిలో భాగమవుతాడు. వీటన్నింటినీ స్వీకరించి అంతర్నివహం చేసుకుంటాడు. నిర్దిష్ట ప్రదేశం, నిర్దిష్ట పరిస్థితీ, నిర్దిష్ట వాస్తవికత వున్నా – ప్రాంతపు కవి వీటంటిని గుర్తిస్తూనే, వీటంటినీ అంతర్లీనం చేసుకుంటూనే, స్పందిస్తూ చైతన్యవంతుడవుతూనే–ఆ నిర్దిష్టతని దాటి ప్రపంచపు మానవాళితో గొంతు కలపటానికి ప్రయత్నిస్తాడనుకుంటా – అదే ఒక కవిత్వంలో జీవధార. ఒక కవి నిర్దిష్టమౌతున్నాడంటే, పరిమితమౌతున్నాడని అర్థం కాదు. ప్రత్యేక పరిస్థితిని గుర్తిస్తూనే, అనుభవిస్తూనే, దాన్ని అఖండ మానవాళి అనుభవంలో భాగం చేయటానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడని అర్థం.

ఎక్కడ్నుంచి వచ్చామో తెలుసుకోలేకపోతే

ఎక్కడికి వెళ్ళాలో కూడా తెలుసుకోలేము

మోహనరావుకి చాలా స్పష్టమైన రాజకీయ అవగాహన వుంది, సామాజిక బాధ్యత వుంది. తన మూలాలు ఎన్నడూ మర్చిపోలేదు. మార్పులు ఒక ప్రాంతానికే పరిమితంగావు. అంతటినీ ఆవరించి అన్నింటినీ కబళిస్తాయి. తను పాత్రికేయుడు. పాత్రికేయ దృష్టి వేరు; అన్నింటికీ అతి దగ్గరగా వుంచటానికీ, అన్నింటినీ అతి సమీపంలో వుండి గమనించటానికీ అవకాశం వుంది. తన వృత్తిధర్మం చేస్తూనే, సమస్యల మూలాల్ని, కారణాల్ని అన్వేషించే, విశ్లేషించే నేర్పు పాత్రికేయులకుంటుంది. కవిగాబట్టి ఆ చూపు, ఆ విశ్లేషణ అక్కడితోనే ఆగదు – సృజనలోకి ప్రవహిస్తుంది. తన విశ్లేషణలకీ, అంచనాలకీ, వ్యక్తీకరణ లకీ కవిత్వం మాధ్యమమవుతుంది.

‘ఒక నాలుక – అనేక చీలికలు’ అన్న కవితలో

వారి ఆశయాలు సమున్నత హిమవన్నగాలు

నియమ ప్రవచనాలు గంగాప్రవాహాలు

కానీ నడతలో గొంగళిపురుగులు

ఎక్కడ ఎవర్ని చూసి, ఏ రాజకీయ నాయకుణ్ణి చూసి, ఏ ప్రవక్తని చూసి, ఏ బౌద్ధికజీవిని చూసి, సృజనకారుణ్ణి చూసి – విసిరిన విసురు. సమాధానం పాఠకుడు గ్రహించగలడు.

రిజర్వేషన్లు తమకే రిజర్వు కావాలనే ఆధునిక అంబేద్కరులు

ఎవరి కూడు వారికి కూడదంటున్న

పల్నాటి బ్రహ్మన్న నయా వారసులు

సంపదను పోగేసుకునే సామ్యవాదులు –

అన్నీ విసుర్లే, దాడే. కానీ, నాకు కొత్తగా అన్పించింది ప్రజల్లో పాతుకు పోయిన ఒక విలువని, నమ్మకాన్ని యిక్కడ ధ్వంసం చేశాడు. ‘ఎవరి కూడు వారికి కూడదంటున్న’ అని బ్రహ్మనాయుడి మీద విసురు. అందర్నీ ఒకటిచేసి చాపకూడు తినిపించాడు. ఒకరకం సామ్యవాది అనుకుంటాం గదా. ఇది నాకు షాక్‌. మోహనరావు నడిగా – ఆయన నాయకురాలు నాగమ్మ పక్షపాతి. విలన్‌ బ్రహ్మనాయుడనేది ఆయన వాదన. అందేంటయ్యా అంటే ఒక పుస్తకం – ‘పలనాటి చరిత్ర’ యిచ్చాడు చదవమని. నేనింకా చదవలేదు. ఈ కవితని ప్రస్థావించి – ఈ చర్చ చేయటమెందుకంటే – మోహనరావు – పాతుకుపోయిన దాన్ని reverse చేయగల శక్తి వున్నవాడు అని చెప్పటానికే. పాత్రికేయుడు గాబట్టి లోకానికి కన్పించే దానికంటే ఎక్కువగా చూడగలడు – తన దృష్టికోణం నుంచి విశ్లేషించగలడు – కందిరీగల తుట్టెను కదపటం ఎందుకనుకున్నాడు. ఈ నాలుగు వాక్యాలు చర్చనీయాంశాలే.

వెనకబడిన ప్రాంతమయిన పలనాడునూ ప్రపంచీకరణ తాకింది. అది ప్రపంచంలో ఒక్క అంగుళం వదలదు.

ప్రతి విధ్వంసం తర్వాత ఒక శ్మశానం ఆవిష్కరణ అయినట్టు

నేనెప్పుడో చిన్నతనంలో ముద్దాడిన నిలువెత్తు మానవత్వాన్ని

ఇప్పుడు దహనాంతర అస్థికలుగా ఏరుకుంటున్నాను

బతుక్కీ చావుకీ తేడా తెలియని అవాంచిత స్థితులే

ఎక్కడ చూసినా కరెన్సీ కట్టల అభ్యంగనాలే

కనుమరుగవుతున్న మానవ సంబంధాల నేపథ్యం

దీనికి వెనుకబడిన ప్రాంతమా, ముందుబడిన ప్రాంతమా అనేది లేదు; అన్నిచోట్లా అది ప్రత్యక్షమౌతుంది. ప్రపంచీకరణ తరువాత, సామ్రాజ్యవాద సాంస్కృతిక దాడి తర్వాత – తర్వాత అంటే అయిపోయిందనుకునేరు – జరుగుతున్న క్రమంలో వచ్చే మార్పుల్ని దృశ్యమానం చేస్తున్నాడు కవి.

ఈ దశాబ్దపు తెలుగు కవిత్వంలో ప్రధాన వస్తువు ప్రపంచీకరణ. దాని ఫలితాలే – మనిషి యాంత్రిక మౌతున్నాడని గుర్తించాడు. ‘రియల్‌ రోగం’ కూడా అందులో భాగమే. ‘నేలకూ మనిషికీ బంధం ఈనాటిదా’ మనిషి పుట్టుక ముందునుండి అనాది – అది పేగుబంధం – అది అన్యాక్రాంతం అవుతుంది.

ఒకప్పుడు భూమి చేతులు మారితే – ఒక రైతు నుండి మరొక రైతుకే; వ్యవసాయం చేసే ఒక రైతు నుంచి ఆర్థిక స్థోమత కొంచెం మెరుగ్గా వున్న మరో రైతు కొనేవాడు, సాగుచేసేవాడు. సాగుచేసేవాడి చేతినుంచి, మరొక సాగుచేసేవాడి చేతికి వెడుతుంది. కానీ యిప్పుడు భూమి వ్యవసాయదారుల్నుంచి అవ్యవసాయదారుల చేతుల్లోకి, పెట్టుబడిదారీ చేతుల్లోకి మారుతుంది. ఈ మార్పు స్పందించేవాడికి శరాఘాతం.

నేలతల్లిని కబళించే ‘రియల్‌’ రోగంతో

ముక్కలు ముక్కలుగా హృదయం

గాయాల మయం

నేల ముక్కలవడమంటే

బతుకు ముక్కలవడమే

నేల ముక్కలవడమంటే

బతుకు చిధ్రమవడమే

వివిధ భిన్నాంశాల మీద రాసిన కవితల్లో అంతర్వాహినిగా సూత్రప్రాయంగా వేదనంతా యిదే. మనిషి మనిషి కాకుండా పోతున్నాడనేదే. మనిషి మనిషి కాకుండా పోవటానికెన్ని కారణాలున్నాయో అన్నింటినీ, కవిత్వీకరించటానికి ప్రయత్నించాడు.

ఇప్పుడు నీరు అందరి సొత్తూ కాదు

అది ముక్కలయిన ఉమ్మడికుటుంబం అన్నా

స్వాతంత్య్ర సాకారతకు సాక్ష్యాలుగా ఎన్నో గాయాలు

అవి చర్మం తొడగక ముందే మరెన్నో చిత్రవధలు అన్నా

గ్లోబల్‌ విశ్వంలో ఏ గోళం నుండో

రూక కోసం ఏ జెండా కిందనో వేట

ఎజెండా అంతా కరెన్సీనోట్లే

అస్పష్టంగా తెరమీద అగుపిస్తున్న సైబర్‌ రూపం” అన్నా

ఈ మహమ్మారి విశ్వరూప ప్రతిఫలనాలే.

సహనం కోల్పోతున్న స్వేదం

ఆయుధమై అవతరిస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నాడు.

‘మమకారానికి సాకారం’ గానీ, ‘కొంగు సాక్షిగా’ గానీ, ‘సుంకురాలిన కంకి’ గానీ, ‘అమ్మా! అంటే ఏమిటి మమ్మీ’ గానీ రకరకాల కోణాల్నుంచి జీవన విధ్వంసాన్ని ప్రతిఫలించేవే. రెక్కలు తెగిన భారతానికి ఉదాహరణలు.

‘నీరు’ ప్రధాన సమస్య అవుతుందని గానీ, ‘నీరే’ ప్రాంతీయ యుద్ధాల్ని సృష్టిస్తుందని గానీ, భూపోరాటాలన్నీ నీటి పోరాటాలవుతాయని గానీ ఏ రాజకీయవేత్త ఊహించి ఉండడు. రాజకీయంలో క్రాంతదర్శులు లుప్తమయి పోతున్న తరుణంలో, ‘హింస’ ప్రధాన అస్త్రమౌతున్న – భౌతిక హింస, మానసిక హింస, సాంస్కృతిక హింస పెచ్చరిల్లుతున్న సమయంలో communication gap అనే మరొక సామాజిక హింస తోడయింది. ఇది కనబడని హింసగా ప్రబలిపోతుంది. దీన్ని కళాకారులు గుర్తించినంతగా రాజకీయవాదులు గుర్తించ లేరు. స్వార్థపరులచర్మం బహు మందం. స్పందించదు – చెమరించదు.

కుప్పకూలుతున్న ఒకానొక సుందరస్వప్నం

పత్రహరితాన్ని ప్రకృతి కబళిస్తున్న భయానక స్వప్నం

కాలం కసాయిగా మారిన తర్వాత

ఆకులతో పాటు అసువులూ రాలుతాయి

‘కరువు కురిసిన మేఘం’ లో ఈ కవితాసంపుటి థీమ్‌నంతా పొందుపరి చాడు. అనేక సందర్భాల్లో అనేక విషయాల్ని కవిత్వీకరించాడు. ‘ఉప్పు ద్రవిస్తుంది’ చదవండి. సమీప గతంలో జరిగిన ఒక ఉద్యమ ఘటనని వర్తమానానికి ఎలా వాడుకున్నాడో తెలుస్తుంది. సంకలనంలోని కవిత లన్నింటిని ప్రస్తావించటం వ్యాఖ్యానమౌతుంది. ఒక పల్నాటి కవి ఎలా react అయ్యాడు. ఆయా కాలాల్లో జరిగిన ఘటనలకి, అతని అవగాహనేమిటి? perception ఏమిటి? ఎక్కడ మునిగి ఎక్కడ తేలాడు? ఈ కవితా సంపుటి చెపుతుంది.

నాకయితే, ఈ కవిని యింకా పలనాడు ఆవహించాల్సినంతగా ఆవహించ లేదేమోనని. ఆ ప్రాంతపు వేదనని సాకల్యంగా దించాల్సిందని – బహుశ చరిత్ర కోణం నుంచీ, చూసి, ఒక సుదీర్ఘ కావ్య మెత్తుకుంటే ఆ ప్రాంతపు జనజీవనాన్ని, వాళ్ళ ఘర్షణల్నీ, కష్టసుఖాల్నీ, ఆశల్నీ, ఆశయాల్నీ అన్నింటినీ పరిపూర్తిగా దించాడేమో–

మోహనరావుకి యాబై ఏళ్ళు దాటినయ్‌ అనుకుంటా – కవిత్వమంటే ఏమిటో తెలుసు; జీవితం తెల్సు – దాని సంఘర్షణ, వైరుధ్యాలూ, పోరాటాలూ తెలుసు. తెలిసి యిన్నేళ్ళ నుంచి ఈ కవితలేనా – అని అన్పిస్తుంది. తను కేటాయించాల్సినంత సమయం కేటాయించటంలేదేమో – తను పూర్తిగా మగ్నం కావటంలేదేమో – ఏది తన్ను పరిపూర్తిగా లీనం కాకుండా చేస్తుంది; ఏ సాంసారిక, సామాజిక అవరోధాలు అడ్డుకుంటున్నాయి – వీటంటినీ అధిగ మించి, ఒక సమతూకం సాధించలేడా – ఒక విస్తృతినీ, ఒక intensity, ఒక ఐక్యతని సాధించలేడా అనీ నా వేదన.

ప్రపంచీకరణ విశ్వరూపాన్ని చూస్తున్నాడు, దాని వికృత రూపాన్ని చూస్తు న్నాడు. కానీ, అది వ్యక్తుల మధ్యకే కాదు వ్యక్తి లోపలికి జొరబడుతుంది. విధ్వంసం లోపల్నుంచి జరుగుతుంది. ఇది మోహనరావు గుర్తించాడు.

ఎందుకంటే విద్య తెలిసినవాడు, అవగాహన వున్నవాడు, తన బంధనాన్ని తనే తెంచేసుకుని కేంద్రస్థానంలోకి వస్తే – పిడుగురాళ్ళ నుంచి ఒక కొత్త సాహిత్య వికాసం జరగటం మొదలవుతుంది. ఆ ప్రాంతపు కవులందరూ ఎంతో కొంత త్యాగం చేయాలి. మరోచోట కొంత పొందాలంటే, కొంత త్యాగం చేయాలి. బహుశ ఆ తరుణం వచ్చిందని నేననుకుంటున్నాను. మోహనరావు గానీ, కోనూరి రవికుమార్‌ గానీ, శర్మగారు గానీ దీని గురించి ఆలోచించాలి. మీరు కేంద్రమయితే కొత్తతరం జన్మిస్తుంది. ఒక తరం గొప్పతనం అది సాధించిన విజయాలు కాదు, అది తయారుచేసిన మలితరం. మనకి వారసుల్ని మనం తయారుచేయాలి. ఆ వాతావరణం మనం ఏర్పరచాలి. ఆలోచించండి.

ఇప్పటికైనా కవిత్వ పుస్తకం తెస్తున్నందుకు మోహనరావును మనసారా అభినందిస్తున్నా. మంచో చెడో నే రాసే నాలుగు ముక్కల కోసం ఎదురు చూసినందుకు ధన్యవాదాలు.

ప్రేమతో

శివారెడ్డి


Related Posts:

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం

 

ఒక చిద్రూప లక్ష్మి కవితలు

                తమిళభాషలో ఒక వినమ్రమైన పదబంధం వుంది. అది సామెతో, పొడుపుకథో, వ్యవహారిక సత్యమో, తాత్విక సత్యమో నేనెన్నడూ విచారించుకోలేదు. అది నా అనుభవ పరిధిలోకి అనేకసార్లు చొరబడి, నాశక్తికి వున్న పరిమితులేవో జబ్బమీదకొట్టి మరీ తెలియజేస్తుంటుంది. ఊమనార్‌కండకన (మూగవాడు కన్నకల) అన్నదే ఆ పదబంధం! మూగవాడికి స్వప్నంలో ఒక మహాద్భుత సుందరదృశ్యం కనిపించింది. తనను పరవశింపజేసిన మధురమైన గంధర్వగానం వినిపించింది. వాటిని అభివ్యక్తీకరించలేడే! చేతివేళ్లతోనూ, పొంగివస్తూన్న అశ్రుజలంతోనూ వ్యర్థప్రయత్నంచేసి నిస్పృహలోకి జారిపోతాడు. నిశ్శబ్దలోకంలోకి వాడి అనుభూతి అదృశ్యమైపోతుంది.

                మా పెద్దమ్మాయిలాంటి ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కొత్తకవితా సంపుటి చదివినప్పుడల్లా నేనుపడే కృత్యాదవస్థ మూగవాడు కన్నకలే. పురాణయుగాల్లో నైమిశారణ్యంలో సత్రయాగానికి తరలివస్తూన్న ఋషులు, ఎన్నేళ్లనుండో దట్టంగా పరుచుకుపోయిన ఎండుటాకుల మీద నడుస్తూగూడా ఏ శబ్దకాలుష్యాన్నీ సృష్టించేవాళ్లుకాదట. హిమాలయ ఊర్ధ్వశిఖరాల మధ్య, మానవుడెన్నడూ కాలుపెట్టని మార్మికలోయల్లో, తపస్వి అయిన ఏ కర్ణుడో, పర్వతపుత్రుల సాయంతో నిర్మించుకొన్న ఆశ్రమఛాయల్లో వేలాది వత్సరాల వయసుగల దారువృక్షాలు దాచివేసిన ఒక కుండులో ఎవరిపూజకో వికసిస్తున్న బ్రహ్మకమలం ఆమె కవితా చరణం! అంటే ఆ అస్పష్టవ్యాకులతను, ఆ నీరవ నిశ్చల నిశ్శబ్ద భావుకతను అర్థంచేసుకుంటేనే ఆమె ఖండికల అంతరార్ధం గోచరమవుతుందని అనుకొనే వాణ్ణి. అవి దూరంగా పోయేవి మొనమొన్నటి దాకా.

                అసూయాద్వేషాలు, మాత్సర్యకాలుష్యాలు, హింసాపూరిత నినాదాలు, పరస్పర నిందలు, పాకులాటలు, పైరవీల పాటలతో నిండిపోయిన సాహితీలోకంలో మాట!Her secular message comes like a fresh breath of life to a suffocating people అనిగూడా అనుకొనేవాణ్ణి. కాని కవిత్వ తత్వపరామర్శలో నాకు ఓనమాలు గూడా తెలియవు. ఇప్పుడు తప్పదు. ఒక అనుభూతి గీతం రాయాల్సిందే. అశీస్సులివ్వలేని పితృ వయస్కుడు పుట్టుకతోనే అంధవృద్ధుడు!

                ఆమె కవిత్వదర్శనం నారద, తుంబురుల నాదోపాసన. ఆ భావగంభీరతకు

వాక్చాతుర్యం పునాదికాదు. ఏ ఉపాసనా వరంతో ఆ కవిత్వ శబ్దమైత్రి అలవడిందో తెలియదు. ఎచ్చోటా శబ్దకాలుష్యం కానరాదు. ఆమెPoetic Concernsఏవో ఈ సంపుటిలోని పచ్చనిగీతం చదివాక నాకుతెలిసింది. ఆమె ప్రకృతి ఆరాధన నిసర్గంకాదు. సృష్టినుండి, సమధర్మం నుండి దూరంగా జరిగిపోతూ తన సహజ విధిఅయిన సాత్విక గుణాన్ని విసర్జించి, రజస్తమో గుణ చీకటిదారులు పట్టిన మానవుడికి హెచ్చరికగా యీ పచ్చటి గీతం. ఉపనిషత్‌ సారాంశాన్ని ఈ శతాబ్దపు యాంత్రిక మానవుడికి తల్లి ఉగ్గుపాలలాగా యీ పచ్చని గీతం.

                నేను కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వేదాంత గ్రంథాలు ట్రావెలాగులు కన్నా కవితా సంపుటాల్నే ఎక్కువ చదివే అలవాటు కలవాణ్ణి. కవిత్వం గురించి ప్రచురణ అయినంత సాహిత్యం ఏ ప్రక్రియమీదా రాలేదు. ఇంత వైవిధ్యమూ అందులో లేదు. ఇన్నివేల నిర్వచనాలు మరి దేనికీ లేవు. ఇది నిరంతర చర్చ, నిర్విరామకృషి. మేధో ప్రతీక. కవిత్వం వజ్ర సన్నిభం. కుసుమ కోమలం. దుఃఖంతో వ్రాసేదీ, ద్వేషంతో రాసేది ఏది కవిత్వంకాదు? అని ప్రశ్నిస్తాడు అరకొరజ్ఞాని. దానికొక పరిభాషవుంది. కులతత్వవాదులకు, మత దురహంకారులకూ గూడా అది వాహికే. జిజ్ఞాసువుకు, జీవన్ముక్తుడికీ, భక్తుడికీ, భిక్షువుకూ అది ఆలంబనమే.

                కన్నీరు తుడిచేదే కవిత్వం అన్నాడు ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌. పోయెట్రీ ఈజ్‌ ప్రేయర్‌ (ఒక ఆరాధనా విశేషం) అంటారు సాహితీ వేత్త శ్రీశీ వడలి మందేశ్వరరావుగారు. మొదటిది మాతృధర్మం. రెండవది శాంతి స్థాపనకు కెటాలిక్‌ ఏజెంట్‌. కవితాత్మ ఎప్పుడు సాక్షాత్కరిస్తుంది? సాంప్రదాయ అనుసరణలోనా, సాంప్రదాయ విచ్ఛేదంలోనా? చాలా సందర్భాల్లో సాంప్రదాయమే నీ వునికికి అర్థం యిచ్చేది. నీ సంస్కారానికి మూల స్థంభంగా నిలిచేది.

                ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కవితాత్మ కేవలం ఊహాశిల్పనైపుణ్యమేకాదు. సౌందర్య సునిశత్వ వ్యక్తీకరణేగాదు. ఈ మహాసృష్టి అంతరార్ధాన్ని మార్మిక పొరల్లో దాగివున్న అర్థతాత్పర్యాల్ని, సత్య ప్రియత్వాన్ని శిల్పసౌందర్యంతో, అద్వైతవేదాంతంతో మధురంగా గానం చేయటమే.

                నాకనిపిస్తుంటుంది ఇన్ని లక్షల కవితాచరణాల్లో, ఇన్నివేల కవుల్లో కవయిత్రుల్లో కాలప్రవాహంలో కొట్టుకుపోకుండా నిలిచేదెంతమంది అని. ఇంతద్వేషం, కాఠిన్యం, కాలుష్యం, ఆక్రోశం అసహనం వాఙ్మయంలో భాగంగా నిలిచిపోతే ఈ ముందుతరం ఆరోగ్యంగా జీవించగలదా? అని అనేకమంది ప్రశ్నిస్తున్నారు.

                సత్యాగ్రహం నిలుస్తుంది. సమన్వయం నిలుస్తుంది సహృదయం నిలుస్తుంది. సత్యవతీదేవి కవిత్వం తప్పక నిలుస్తుందని నా విశ్వాసం. సృష్టీ, మనిషి, మట్టి, ఆకాశం, జలపాతం, ప్రార్థనాగీతం, అగోచర శక్తి, శిశువు, నవ్వూ, పువ్వూ, వెన్నెల చలవ, ఆదిశక్తి, పరమ పురుషుడూ పేర్లు వేరుగాని అంతా ఒకటే అని చెప్పే తాత్విక భావనా ప్రపంచం ఆమె కవితాలోకం. కవిత్వపు వెన్నెల మొగ్గలని ఆమె నిర్మించిన పదచిత్రమంతా వేదశాంతి సూక్తమే. అట్టి మాతృగీతాలకు మరణం వుండదు.

                టి.యస్‌. ఇలియట్‌ కవిత్వాన్ని నిర్వచిస్తాడు.  Genuine Poetry Can Communicate before it is understood.  మొదటి చరణంతోనే కవిత్వభాష గుబాళింపు పఠితను స్పృశిస్తుంది. ఆమె కవితా ఖండిక ఆసాంతం చదివితే అర్థమూ స్ఫురిస్తుంది. అది సంగీతభాష. శిశుభాష. గోవుల కంటిభాష, మాతృభాష.

                ఆదూరి దంపతులు మైత్రేయీ, యాఙ్ఞ్యవల్క్యుల వంటివారు. మంచి సాహిత్య పఠనం, పోషణ ఆరాధనా వారి ప్రవృత్తి. ఎవరి ప్రక్రియలో వారు సిద్ధులు, సిద్ధార్ధులు. వారి సాహితీ బంధుత్వం నన్నెప్పుడూ ముగ్ధుణ్ణి చేస్తుంది. ఈ నాలుగు వాక్యాల పరిచయం నా అభిమానాన్ని ప్రకటించే యత్నమేగాని యీ కవితా సంపుటిలో విముక్త నిత్యవిహంగాల వంటి ఖండికల్ని సంపూర్ణంగా అంచనావేసేందుకు గాదు. అందుకు నేను అశక్తుణ్ణి. ఒక భావుకుడన్నాడు నువ్వు యీక్షణాన చదువుతున్నది గొప్పకవిత్వమో కాదో నాకు తెలియదు. కాని నీకు తరచుగా జ్ఞాపకం వచ్చే పంక్తులున్న కవిత్వమే నిజమైన కవిత్వం. శ్రీశీమతి సత్యవతీదేవి Prolific Creativity, Extreme Fluency చాలా అరుదైన కాంబినేషన్‌. నేను మళ్లీ మళ్లీ చదువుకొనే ఖండకావ్యాల్లో యీమెవీ వున్నాయి. కృష్ణశాస్త్రిగారు తన కవితా పంక్తుల్ని ముగిస్తూ ఇక హిమర్తువు వలదు, ఇక నిశీధము వలదుఅని వెన్నెలకు ఉదయ సంధ్యకు సిగ్నల్‌ యిస్తారు.

                ఈ పుస్తకంలో నేను చూసిందంతా వెన్నెలే. నేను చదివినదంతా ఉషఃకిరణాల చైతన్యమే. ఇది కవిత్వం మీద ప్రేమనుపెంచే ఖండకావ్యం అని నా సహపాఠకులూ గొంతుకలుపుతారని నా ప్రగాఢ విశ్వాసం.

(సంపూర్ణం)

విజయదశమి2005, సికింద్రాబాద్‌     

Introduction to వేయిరంగుల వెలుగు రాగాలు పుస్తకం Total book can be read @ http://kinige.com/kbook.php?id=214 

 

Related Posts:

ఉగాది మహత్వ కవిత్వ సంపద

ఉగాది మహత్వ కవిత్వ సంపద On Kinige

ఉగాది అంటేనే కవిత్వం. ఉగాది కోయిలకు, మామిడి చిగురులకు, కవులకు, కవి సమ్మేళనాలకు ప్రసిద్ధి. ఈ ఉగాది పర్వదినాన మీరు ఇప్పుడు మహత్వ కవిత్వ సంపదల్లో ఓలలాడవచ్చు. నలబై శాతం పైబడి డిస్కౌంట్ తో తొమ్మిత అపురూప కవితా పుస్తకాలను మీకు ఈ ఉగాది కానుకగా కినిగె సమర్పిస్తుంది. ఈ అవకాశం కేవలం కొద్ది రోజులు మాత్రమే. ఆలసించిన ఆశాభంగం! ఒక్క నొక్కుతో తొమ్మిది కవిత్వ పుస్తకాలు కొనండి, లేదా మీ కవి మితృలకు గిఫ్ట్‌గా ఇవ్వండి.

Related Posts: