నక్షత్ర దర్శనం

ప్రముఖ నటుడు, రచయిత తనికెళ్ళ భరణి రచించిన పుస్తకం – నక్షత్ర దర్శనం. ఇందులో పాత, కొత్త సినీతారల గురించి, వివిధ రంగాలలో లబ్దప్రతిష్టుల గురించి కవితలు రాసారు భరణి. తన జీవితంలో తనకు నచ్చిన వ్యక్తులను, తనపై ప్రభావం చూపిన వ్యక్తులను కవితాత్మకంగా తలచుకున్నారు భరణి ఈ పుస్తకంలో.

ఎన్టీయార్ గురించి రాస్తూ, “తనే ముందు లేచి, భాస్కరుడిని లేపుతాడు శశిని చూడకనే పడుకునే పసిమనస్సువాడు!” అని అంటూ ఎన్టీయార్ క్రమశిక్షణని ప్రస్తావించారు.

“ఆయన అనర్ఘళ వచోధార ధవళేశ్వరం దాటిన గోదర్లా ఆయన అసమాన నటనా వైదుష్యం హిందూ మహాసముద్రంలా” అంటూ ఎస్వీఆర్ గళాన్ని, నటనని ప్రశంసించారు.

మహానటి సావిత్రి గురించి చెబుతూ”త్రికాలాలకి అతీతమైన త్రివిక్రమ స్వరూపం నటరాజుకి స్త్రీ రూపం” అని అంటారు.

“నువ్వు భద్రకాళిలా కనిపించే భారతివి నువ్వు పులితోలు కప్పుకున్న గంగిగోవువి, నువ్వు ఆడ హీరోవి” అని భానుమతి గురించి చెబుతారు భరణి.

ప్రముఖ గాయని ఎం. ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి గురించి రాస్తూ, “ఎమ్ ఎస్ అంటే మంగళ స్వరం, ఎమ్ ఎస్ అంటే మెస్మరిజం” అని రాయడంలో ఏ మాత్రం అతిశయోక్తి లేదనిపిస్తుంది.

విశ్వనాధ వారిని, శ్రీశ్రీని పోలూస్తూ, ఇద్దరు ఇద్దరేనని, ఇద్దరికీ రెండు చేతులు కలిపి పాదాభివందనం అంటారు భరణి. ఇద్దరివీ భిన్న దృక్పథాలైనా, సాహితీవేత్తలు ఇరువురినీ సమానంగా గౌరవించారు భరణి.

“ఆయన వాయులీనం వాయిస్తూ మైమరిచిపోతాడు, మనం వాయులీనంలో విలీనం అయిపోతాం” అంటారు ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడి గురించి రాస్తూ.

శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు శ్రీశ్రీ అయితే, గుడిపాటి వెంకటచలం స్త్రీస్త్రీ అంటారు భరణి చమత్కారంగా.

దాశరథి గురించి రాస్తూ ఆయన కలం లలితమైన గీతాలనే కాదు, నిప్పులను సైతం కురిపించగలదని అంటారు. దాశరథికి జ్ఞానపీఠ లభించనందుకు బాధపడతారు.

“శ్రమించిన కొద్దీ పైకొస్తారు, శ్రమించకపోతే పైకెళతారు” అంటూ అక్కినేని సినీరంగంలో కష్టపడి ఎదిగిన తీరుని వివరిస్తారు.

చిరంజీవి , బ్రహ్మానందం, రేఖ, చార్లీచాప్లిన్, గురుదత్, రేలంగి, అల్లు రామలింగయ్య, సూర్యకాంతం, రమణారెడ్డి, రాఘవేంద్రరావు, జంధ్యాల, ఘంటసాల , పి. సుశీల, జేసుదాసు, ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఇంకా ఎందరో సినీ ప్రముఖుల గురించి చిన్న చిన్న పదాలతో అందమైన కవితలు రాసారు.

భరణి ఈ పుస్తకంలో ఓ గమ్మత్తైన ప్రయోగం చేసారు. బాపూజీకి, బాపుకి మధ్య పోలికలు చూపారు.

ఇంకా మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, తబలా విద్వాంసుడు జాకీర్ హుస్సేన్, ఉస్తాద్ హరిప్రసాద్ చౌరాసియా, పండిట్ రవిశంకర్, వయొలిన్ విద్వాంసుడు కన్నకుడి వైద్యనాథన్ గురించి చక్కని కవితలు రాసి వారి వైదుష్యానికి నమస్సులు తెలిపారు.

దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, శ్రీశ్రీ, ఆరుద్ర, వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి, జాలాది, సినారె, పరుచూరి బ్రదర్స్ వంటి రచయితలపైన అద్భుతమైన కవితలు రాసారు.

ఆయా రంగాలలో తమ కృషితో విఖ్యాతులైన వీరందరి గురించి చదువుతుంటే వారి పట్ల గౌరవభావం కలిగి, ఏదైనా సాధించేందుకు ప్రేరణ లభిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.

నక్షత్ర దర్శనం కినిగెలో డిజిటల్ రూపంలో లభిస్తుంది. మరిన్ని వివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.

నక్షత్ర దర్శనమ్ On Kinige

కొల్లూరి సోమ శంకర్

Related Posts:

కుండీలో మర్రిచెట్టు

విన్నకోట రవిశంకర్ రాసిన ఈ కవితాసంకలనంలో 29 కవితలున్నాయి. “మానవత్వపు సారాంశాలైన జీవితానుభవాలతో స్పందించే కవితలు ఈ పుస్తకం నిండా వున్నాయని, జీవితానుభవమూ, హృదయానుభూతీ – ఈ రెండు ధృవాల్నీ కలిపి కవిత్వ విద్యుచ్చక్తిని సృష్టించాడు కవీ, విద్యుత్ ఇంజనీరూ ఐన రవిశంకర్” అని ముందుమాటలో ఇస్మాయిల్ గారు చెప్పిన మాటలు ఎంతో నిజం అనిపిస్తుంది ఈ కవితలు చదివితే.

ఇందులోని కొన్ని కవితలను పరిచయం చేసుకుందాం.

హోళీ: వసంతోత్సవం పండుగ సందర్భంగా రంగులతో ఆడుకుంటూ తనలోని భేషజాలని వదిలించుకుని, మనిషి తనని తాను చేరుకోడాన్ని; ఆకులు రాల్చిన చెట్టు మళ్ళీ చిగురించి పూలు పూచడంతో పోల్చారు ఈ కవితలో.

ఉదయాలు: చిన్న చిన్న పదాలలో ఎంతో చక్కని భావల్ని నింపిన కవిత ఇది. ఆశనిరాశల మధ్య జరిగే దోబూచులాటని ఈ కవిత వర్ణిస్తుంది. కల అందమైన భ్రమ కాగా, జీవితం కఠినమైన వాస్తవం అని ఈ కవిత చెబుతుంది.

కుండీలో మర్రిచెట్టు: విశాలంగా, ఊడలు దాల్చి పెరిగే మర్రిచెట్టుని, కుండీలో పట్టేడట్టుగా బోన్సయ్‌గా మార్చేసారని బాధ పడుతూ, నిండైన దాని జీవితాన్ని ఎవరో అపహరించారని వాపోతారు కవి. మనిషి తన స్వార్థం కోసం ఏమైనా చేస్తాడని, అది ఎదుటివారికే ప్రయోజనకరమని వారిని నమ్మిస్తాడని అనే అర్థం గోచరిస్తుంది ఈ కవితలో.

స్త్రీ పాత్ర: తనున్నచోట తన చుట్టూ ఆర్ద్రత ప్రవేశపెడుతుంది స్త్రీ. మహిళలు లేని పరిసరాలని ఊహించడం కష్టం. “హఠాత్తుగా అసంగతంగా మారిన/అక్కడి వాతావరణానికి/ఆమె అర్థం కల్పిస్తుంది” ఎంతో లోతైన అర్థం ఉందీ కవితలో.

నిద్రానుభవం: రాత్రుళ్ళు నిద్ర పట్టకుండా బాధపడేవారికి, అతి తేలికగా నిద్ర పట్టేసే వాళ్ళకి మధ్య తేడాని ఈ కవిత చూపుతుంది. అతి తేలికైన పదాలతో అలవోకగా సాగిన కవిత ఇది.

రామప్ప సరస్సు: తమకి దూరమైన మిత్రుడి స్మృతిలో ఈ కవిత రాసారు రవిశంకర్. ఎంత అందమైన, క్రూరమైన సరస్సో అని బాధ పడతారు.

జ్ఞాపకం: తరచూ విస్మరించే సన్నిహితులను తలచుకుంటూ రాసిన కవిత ఇది. అమ్మని ఉద్దేశించి రాసినా, దీన్ని మనం విస్మరించే వ్యక్తులకు అన్వయించుకోవచ్చు. బంధాలను పునర్దర్శించేందుకు ఉపకరిస్తుంది ఈ కవిత.

ట్రాన్సిషన్: ఈ కవిత మానవ జీవితానికి అద్దం పడుతుంది. జీవితమంటేనే కొన్నింటిన్ పోగొట్టుకోడం, మరికొన్నింటిని పొందడం. కొన్ని బంధాలను తెంచుకోడం, కొన్నింటిని అల్లుకోడం. మనిషి జీవితమంటా ట్రాన్సిషన్ అని చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తుందీ కవిత.

గాయం: మానవత్వాన్ని మార్పిడి చేసి, అమర్చుకున్న అలసత్వానికి విరుగుడు లేదంటారు కవి. వైద్యవృత్తిలోని లోపాలను అంతర్లీనంగా ప్రశ్నిస్తుంది ఈ కవిత.

భోపాల్: యూనియన్ కార్బైడ్ ఫాక్టరీ ప్రమాదం ఈ కవితకి నేపధ్యం. తన బిడ్డని రక్షించుకోలేని ఓ తల్లి ఆవేదనని ఈ కవిత చిత్రించింది. ఇది చదివాక మనసు మొద్దుబారిపోతుంది.

శివకాశి: ఇతరుల జీవితాలలో పండగ వెలుగులు నింపేందుంకు, తమ బ్రతుకులని మసి చేసుకునే బాల కార్మికులపై రాసిన కవిత ఇది. ” అతని జీవితంలో/అల్లరిలేదు; ఆటల్లేవు;/తప్పటడుగుల్లేవు;/ తడబడే మాటల్లేవు/” చిన్న చిన్న పదాలలో అక్కడి దృశ్యాన్ని కళ్ళముందుంచారు కవి.

గ్లాస్‌నోస్త్: ఒక్కప్పటి సోవియట్ యూనియన్ సంస్కరణల గురించి రాసిన కవిత ఇది. రష్యా గురించి ప్రజలు ఊహించుకున్న ఘనతంతా నిజం కాదని కవి అంటారు.
“ఇప్పుడు తెర తీసేశారు/ ఇక యే దాపరికమూ లేదు! /ఈ రహస్యం/ ఇంత వికృతంగా ఉంటుందని/ నేననుకోలేదు./ నేనిన్నాళ్ళూ కొలిచిన వేలుపు/ అసలు రూపం ఇదని /నేనూహించను కూడా లేదు” అని అంటారు.

మోళీ: ఇళ్ళలో ఆడవాళ్లపై జరిగే గృహహింసని ప్రస్తావిస్తుంది ఈ కవిత. కాపురం మగాడికి మోళీ ఆటలాంటిదని, అది అద్భుతంగా సాగుతోందని జనాలని నమ్మించడానికి కుటుంబ హింసని ఆయుధంగా వాడుకుంటారని అంటారు కవి.

దూరం: ఈ కవిత స్నేహితుల మధ్య దూరాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది. కాలక్రమంలో గాఢమైన స్నేహమైనా బీటలు వారుతుందని, స్నేహితులు పునఃపరిచయం చేసుకోవాల్సిరావచ్చని చెబుతుందీ కవిత. అయినా పాత జ్ఞాపకాలు వాడిపోవని అంటుంది.

చలనచిత్రం: అతి వేగంగా సాగిపోయే జీవితాన్ని కాప్చర్ చేయడం సాధ్యమేనా? జీవితపు కనిపించని ప్రవాహపు కదలికలో ఉన్న అందాన్ని, దేనితో కేప్చర్ చెయ్యమంటావని కవి ప్రశ్నిస్తారు.

ఇంకా ఎన్నో చక్కని కవితలున్న ఈ పుస్తకం డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. వెల రూ. 30/- మార్మికమైన అనుభూతులను ఆస్వాదించడానికి ఈ పుస్తకాన్ని సొంతం చేసుకోండి.

కుండీలో మర్రిచెట్టు On Kinige

కొల్లూరి సోమ శంకర్

Related Posts:

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం


 

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం

 

 

 

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి

 

 

 

కవితలు

హరివంశీ పచ్రురణలు

విశాఖపట్నం.


 

Veyirangula Veluguraagam

(Collection of Poems.)

By

Aduri Satyavati Devi

First Edition: January 2006.

Cover Design : Satyam–Shivam–Sundaram

© Author

For Copies:

Aduri Satyavati Devi

50–52–2, Seetammadhara,

Visakhapatnam – 530 013, (A.P.), India.

Ph : (0891) 2536741

.

Price : Rs. 50/–


 

 

 

 

 

ఊరకే నన్నుండనీక

యిన్ని మాటలూ, పాటలూ, నేర్పి

నాకొక లోకాన్ని బహూకరించిన

ఈ పచ్చని ప్రణవ పక్రృతికి



 

విషయ వరుస

వెన్నెలవృక్షం మీద వాలిన పక్షులు:. 10

వందనాలు…. 17

జలపాతగీతం కొన్ని అభిపాయ్రాలు…. 18

పచ్చనిగీతం…… 35

అంతర్‌ స్పర్శ…. 38

హరివిల్లు…. 42

ఇదే కదా…. 44

కొత్త చిత్రం…… 46

సంచార వనాలు…. 49

నడిపించేవాడుంటే52

ఇంతని చెప్పగలమా?56

తిరిగి గెల్చుకుందాం……. 59

అప్పుడనుకోలేదు….. 62

మొలక.. 65

కలవరం….. 68

చేదుపథం మీద మెత్తని పచ్చిక.. 73

సాఫల్యత76

కలత79

ఆ కొమ్మపై నీవు… ఈ కొమ్మపై నేను…. 83

దెబ్బల దుప్పటి86

వెన్నెల మొగ్గలు…. 89

ఎన్నాళ్లని?92

రసపాళి.. 94

సింఫనీ97

మాటల జలధారలు…. 102

యాత్రా ఫలం….. 105

ఇచ్చుటే వరమని…. 107

కొత్త నడక.. 111

మనోజ113

వేయి రంగుల వెలుగు రాగం….. 115

కవిత్వాన్ని శ్వాసిస్తూ….. 119

ఒక ఋతువులో…. 121

కొత్తమనం…… 124

జీవన సౌందర్యం……. 127

నెచ్చెలి133

 


 

వెన్నెలవృక్షం మీద వాలిన పక్షులు:

ఒక చిద్రూప లక్ష్మి కవితలు

                తమిళభాషలో ఒక వినమ్రమైన పదబంధం వుంది. అది సామెతో, పొడుపుకథో, వ్యవహారిక సత్యమో, తాత్విక సత్యమో నేనెన్నడూ విచారించుకోలేదు. అది నా అనుభవ పరిధిలోకి అనేకసార్లు చొరబడి, నాశక్తికి వున్న పరిమితులేవో జబ్బమీదకొట్టి మరీ తెలియజేస్తుంటుంది. ఊమనార్‌కండకన (మూగవాడు కన్నకల) అన్నదే ఆ పదబంధం! మూగవాడికి స్వప్నంలో ఒక మహాద్భుత సుందరదృశ్యం కనిపించింది. తనను పరవశింపజేసిన మధురమైన గంధర్వగానం వినిపించింది. వాటిని అభివ్యక్తీకరించలేడే! చేతివేళ్లతోనూ, పొంగివస్తూన్న అశ్రుజలంతోనూ వ్యర్థప్రయత్నంచేసి నిస్పృహలోకి జారిపోతాడు. నిశ్శబ్దలోకంలోకి వాడి అనుభూతి అదృశ్యమైపోతుంది.

                మా పెద్దమ్మాయిలాంటి ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కొత్తకవితా సంపుటి చదివినప్పుడల్లా నేనుపడే కృత్యాదవస్థ మూగవాడు కన్నకలే. పురాణయుగాల్లో నైమిశారణ్యంలో సత్రయాగానికి తరలివస్తూన్న ఋషులు, ఎన్నేళ్లనుండో దట్టంగా పరుచుకుపోయిన ఎండుటాకుల మీద నడుస్తూగూడా ఏ శబ్దకాలుష్యాన్నీ సృష్టించేవాళ్లుకాదట. హిమాలయ ఊర్ధ్వశిఖరాల మధ్య, మానవుడెన్నడూ కాలుపెట్టని మార్మికలోయల్లో, తపస్వి అయిన ఏ కర్ణుడో, పర్వతపుత్రుల సాయంతో నిర్మించుకొన్న ఆశ్రమఛాయల్లో వేలాది వత్సరాల వయసుగల దారువృక్షాలు దాచివేసిన ఒక కుండులో ఎవరిపూజకో వికసిస్తున్న బ్రహ్మకమలం ఆమె కవితా చరణం! అంటే ఆ అస్పష్టవ్యాకులతను, ఆ నీరవ నిశ్చల నిశ్శబ్ద భావుకతను అర్థంచేసుకుంటేనే ఆమె ఖండికల అంతరార్ధం గోచరమవుతుందని అనుకొనే వాణ్ణి. అవి దూరంగా పోయేవి మొనమొన్నటి దాకా.

                అసూయాద్వేషాలు, మాత్సర్యకాలుష్యాలు, హింసాపూరిత నినాదాలు, పరస్పర నిందలు, పాకులాటలు, పైరవీల పాటలతో నిండిపోయిన సాహితీలోకంలో మాట!Her secular message comes like a fresh breath of life to a suffocating people అనిగూడా అనుకొనేవాణ్ణి. కాని కవిత్వ తత్వపరామర్శలో నాకు ఓనమాలు గూడా తెలియవు. ఇప్పుడు తప్పదు. ఒక అనుభూతి గీతం రాయాల్సిందే. అశీస్సులివ్వలేని పితృ వయస్కుడు పుట్టుకతోనే అంధవృద్ధుడు!

                ఆమె కవిత్వదర్శనం నారద, తుంబురుల నాదోపాసన. ఆ భావగంభీరతకు

వాక్చాతుర్యం పునాదికాదు. ఏ ఉపాసనా వరంతో ఆ కవిత్వ శబ్దమైత్రి అలవడిందో తెలియదు. ఎచ్చోటా శబ్దకాలుష్యం కానరాదు. ఆమెPoetic Concernsఏవో ఈ సంపుటిలోని పచ్చనిగీతం చదివాక నాకుతెలిసింది. ఆమె ప్రకృతి ఆరాధన నిసర్గంకాదు. సృష్టినుండి, సమధర్మం నుండి దూరంగా జరిగిపోతూ తన సహజ విధిఅయిన సాత్విక గుణాన్ని విసర్జించి, రజస్తమో గుణ చీకటిదారులు పట్టిన మానవుడికి హెచ్చరికగా యీ పచ్చటి గీతం. ఉపనిషత్‌ సారాంశాన్ని ఈ శతాబ్దపు యాంత్రిక మానవుడికి తల్లి ఉగ్గుపాలలాగా యీ పచ్చని గీతం.

                నేను కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వేదాంత గ్రంథాలు ట్రావెలాగులు కన్నా కవితా సంపుటాల్నే ఎక్కువ చదివే అలవాటు కలవాణ్ణి. కవిత్వం గురించి ప్రచురణ అయినంత సాహిత్యం ఏ ప్రక్రియమీదా రాలేదు. ఇంత వైవిధ్యమూ అందులో లేదు. ఇన్నివేల నిర్వచనాలు మరి దేనికీ లేవు. ఇది నిరంతర చర్చ, నిర్విరామకృషి. మేధో ప్రతీక. కవిత్వం వజ్ర సన్నిభం. కుసుమ కోమలం. దుఃఖంతో వ్రాసేదీ, ద్వేషంతో రాసేది ఏది కవిత్వంకాదు? అని ప్రశ్నిస్తాడు అరకొరజ్ఞాని. దానికొక పరిభాషవుంది. కులతత్వవాదులకు, మత దురహంకారులకూ గూడా అది వాహికే. జిజ్ఞాసువుకు, జీవన్ముక్తుడికీ, భక్తుడికీ, భిక్షువుకూ అది ఆలంబనమే.

                కన్నీరు తుడిచేదే కవిత్వం అన్నాడు ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌. పోయెట్రీ ఈజ్‌ ప్రేయర్‌ (ఒక ఆరాధనా విశేషం) అంటారు సాహితీ వేత్త శ్రీశీ వడలి మందేశ్వరరావుగారు. మొదటిది మాతృధర్మం. రెండవది శాంతి స్థాపనకు కెటాలిక్‌ ఏజెంట్‌. కవితాత్మ ఎప్పుడు సాక్షాత్కరిస్తుంది? సాంప్రదాయ అనుసరణలోనా, సాంప్రదాయ విచ్ఛేదంలోనా? చాలా సందర్భాల్లో సాంప్రదాయమే నీ వునికికి అర్థం యిచ్చేది. నీ సంస్కారానికి మూల స్థంభంగా నిలిచేది.

                ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కవితాత్మ కేవలం ఊహాశిల్పనైపుణ్యమేకాదు. సౌందర్య సునిశత్వ వ్యక్తీకరణేగాదు. ఈ మహాసృష్టి అంతరార్ధాన్ని మార్మిక పొరల్లో దాగివున్న అర్థతాత్పర్యాల్ని, సత్య ప్రియత్వాన్ని శిల్పసౌందర్యంతో, అద్వైతవేదాంతంతో మధురంగా గానం చేయటమే.

                నాకనిపిస్తుంటుంది ఇన్ని లక్షల కవితాచరణాల్లో, ఇన్నివేల కవుల్లో కవయిత్రుల్లో కాలప్రవాహంలో కొట్టుకుపోకుండా నిలిచేదెంతమంది అని. ఇంతద్వేషం, కాఠిన్యం, కాలుష్యం, ఆక్రోశం అసహనం వాఙ్మయంలో భాగంగా నిలిచిపోతే ఈ ముందుతరం ఆరోగ్యంగా జీవించగలదా? అని అనేకమంది ప్రశ్నిస్తున్నారు.

                సత్యాగ్రహం నిలుస్తుంది. సమన్వయం నిలుస్తుంది సహృదయం నిలుస్తుంది. సత్యవతీదేవి కవిత్వం తప్పక నిలుస్తుందని నా విశ్వాసం. సృష్టీ, మనిషి, మట్టి, ఆకాశం, జలపాతం, ప్రార్థనాగీతం, అగోచర శక్తి, శిశువు, నవ్వూ, పువ్వూ, వెన్నెల చలవ, ఆదిశక్తి, పరమ పురుషుడూ పేర్లు వేరుగాని అంతా ఒకటే అని చెప్పే తాత్విక భావనా ప్రపంచం ఆమె కవితాలోకం. కవిత్వపు వెన్నెల మొగ్గలని ఆమె నిర్మించిన పదచిత్రమంతా వేదశాంతి సూక్తమే. అట్టి మాతృగీతాలకు మరణం వుండదు.

                టి.యస్‌. ఇలియట్‌ కవిత్వాన్ని నిర్వచిస్తాడు.  Genuine Poetry Can Communicate before it is understood.  మొదటి చరణంతోనే కవిత్వభాష గుబాళింపు పఠితను స్పృశిస్తుంది. ఆమె కవితా ఖండిక ఆసాంతం చదివితే అర్థమూ స్ఫురిస్తుంది. అది సంగీతభాష. శిశుభాష. గోవుల కంటిభాష, మాతృభాష.

                ఆదూరి దంపతులు మైత్రేయీ, యాఙ్ఞ్యవల్క్యుల వంటివారు. మంచి సాహిత్య పఠనం, పోషణ ఆరాధనా వారి ప్రవృత్తి. ఎవరి ప్రక్రియలో వారు సిద్ధులు, సిద్ధార్ధులు. వారి సాహితీ బంధుత్వం నన్నెప్పుడూ ముగ్ధుణ్ణి చేస్తుంది. ఈ నాలుగు వాక్యాల పరిచయం నా అభిమానాన్ని ప్రకటించే యత్నమేగాని యీ కవితా సంపుటిలో విముక్త నిత్యవిహంగాల వంటి ఖండికల్ని సంపూర్ణంగా అంచనావేసేందుకు గాదు. అందుకు నేను అశక్తుణ్ణి. ఒక భావుకుడన్నాడు నువ్వు యీక్షణాన చదువుతున్నది గొప్పకవిత్వమో కాదో నాకు తెలియదు. కాని నీకు తరచుగా జ్ఞాపకం వచ్చే పంక్తులున్న కవిత్వమే నిజమైన కవిత్వం. శ్రీశీమతి సత్యవతీదేవి Prolific Creativity, Extreme Fluency చాలా అరుదైన కాంబినేషన్‌. నేను మళ్లీ మళ్లీ చదువుకొనే ఖండకావ్యాల్లో యీమెవీ వున్నాయి. కృష్ణశాస్త్రిగారు తన కవితా పంక్తుల్ని ముగిస్తూ ఇక హిమర్తువు వలదు, ఇక నిశీధము వలదుఅని వెన్నెలకు ఉదయ సంధ్యకు సిగ్నల్‌ యిస్తారు.

                ఈ పుస్తకంలో నేను చూసిందంతా వెన్నెలే. నేను చదివినదంతా ఉషఃకిరణాల చైతన్యమే. ఇది కవిత్వం మీద ప్రేమనుపెంచే ఖండకావ్యం అని నా సహపాఠకులూ గొంతుకలుపుతారని నా ప్రగాఢ విశ్వాసం.

(సంపూర్ణం)

విజయదశమి2005, సికింద్రాబాద్‌     


వందనాలు

రాయాలనిపించినప్పుడే…

రాయకుండా వుండలేననిపించినప్పుడే కవిత్వం రాస్తూ

ఇలా సాగే నా రచనావ్యాసంగానికి

అన్నివిధాలా సహకారాన్నందిస్తున్నారు మా వారు.

పరమసాత్వికులూ, తాత్వికులూ మేధావులూ గొప్పకథకులూ

శ్రీశీ మునిపల్లె రాజు గారి పితృవాత్సల్యం

నన్ను కదిలించి కన్ను చెమరింపచేసింది.

నా కవిత్వానికి అభినందనలూ, ఆశీస్సులూ అందిస్తూ

ఎందరో పెద్దలు, విజ్ఞులు, ప్రోత్సహించినందుకు వారు నాకు

స్మరణీయులు. వారందరినీ నా పుస్తకంలో నిలుపుకోవాలనే

ఆకాంక్షతో యీ అభిప్రాయాల ముద్రణ.

పొట్టిశ్రీశీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారిచ్చిన

గుర్తింపు, ప్రోత్సాహం మరువలేనిది.

వీరందరికీ నా వందనాలు

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి


జలపాతగీతం – కొన్ని అభిపాయ్రాలు

                జలపాతగీతంచదివాను. అనుభూతి, ఆలోచన కమనీయంగా సంగమించిన కవితాసంపుటి అది. రాగాన్ని వేదికే భావం, మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ, వసంతం ఒక పంచవన్నెల పాట, పద్యమయ్యేవేళ ప్రత్యేకించి పేర్కొనదగిన మంచి కవితల్లో కొన్ని. కృత్రిమ జీవితానికి కొబ్బరాకు మబ్బులకింద నవ్వు మొలకల సీమ సింగారంఅందమైన అభివ్యక్తులు. రాగాన్ని వెదికే భావంకవిత ముగింపు చాల బాగుంది.

జ్ఞానపీఠ పురస్కారగ్రహీత, పద్మభూషణ్‌, డా|| సి. నారాయణరెడ్డి (లేఖ, తే. 16.3.97)


 

                జలపాతగీతంఅందింది. అన్నీ ఇంచుమించుగా మంచి కవితలే. రోజూ చూసే దృశ్యమేఅన్న కవిత ఎంతో బాగుంది.

                దృష్టపూర్వా అపిహ్యర్థాః| కావ్యేరస పరిగ్రహాత్‌ / సర్వేనవా ఇవా భాంతి| మధుమాస ఇవద్రుమాఃఅని ప్రాచీనులననే అన్నారు. దీనికి మీ కవిత గొప్ప పునసృష్టి.

ముదిగొండ వీరభద్రయ్య (లేఖ, తే. 11.3.97)

 

                జలపాతగీతంచదివాను. ఆపాతమధురంగా ప్రవహించిన మీ కవిత్వ గానాన్ని ఆకర్ణించాను. ఈ దశాబ్దంలో మీది విలక్షణమైన గొంతు. కొన్ని కవితల్లో భావాన్ని; యింకా కొన్ని కవితల్లో శిల్పాన్ని, మరికొన్ని కవితల్లో ధ్వనిలో గుప్పెళ్లతో వెదజల్లారు….

డా|| నాగభైరవ కోటేశ్వరరావు (లేఖ, తే.10497)

               


 

ఆదూరి సత్యవతీ దేవి గారి జలపాతగీతం మనోజ్ఞంగా సాగిపోయింది. అక్షరాలను పూలుగా పరచినట్లు, భావాలను అత్తర్లు పన్నీర్లుగా చల్లినట్లు, అర్థాలు ఆర్ద్రాతి ఆర్ద్రమై పరిమళించినట్లు, తమ కవితలను శిల్పీకరిచిన రసజ్ఞ కవయిత్రి యీమె. లలితమైన భావాలు వీరి స్వంతం. తనకు యీ లోకానికంతటికీ ఇష్టమైన ఏవస్తువు పైనైనా మమకారం చూపడానికి ఆ వస్తువులకు హానికలిగించే శక్తులను సుతిమెత్తగా మందలించడానికి ఆ లలిత భావాలనే ప్రయోగిస్తారు. ఏ సంఘటనను స్పృశించినా అద్భుతమైన భావనాపరంపర జలపాతంలా ఎగిసిపడుతుంది. వస్తువైవిధ్యాన్ని పాటిస్తూనే రూపవైశారద్యాన్ని సాధించారు కవయిత్రి.

ఆచార్య నాయని కృష్ణకుమారి (తే. 23.4.97)


 

                జలపాతగీతంఅందింది. మొదటి పుస్తకంలో కవిత్వం ఆరంభమై రెండో పుస్తకంలో మలుపు తిరిగి, మూడో పుస్తకంలో ముచ్చటైన మీ సొంత మార్గం ఏర్పడింది. మీ కవితా ప్రయాణంలో కొంత భాగానికి నేను ప్రత్యక్ష సాక్షిని కావటం నాకు సంతృప్తికరంగా సంతోషంగా వుంది.

చే.రా. (లేఖ, తే. 11.3.97)

నులివెచ్చని సంవేదన మనోనేత్రం ముద్రించిన ఆర్ద్రమైన ఛాయాచిత్రాలు:

                పొద్దుటి పూట గడ్డిపరకపై వాలిన మంచు బిందువును ముద్దుపెట్టుకున్నట్లనిపిస్తుంది ఈ సంకలనంలోని కొన్ని కవితలను చదివితే. మేఘాలై తిరిగివచ్చి గుండెలో వెచ్చని కన్నీటి జలపాతాలను వొంపినట్లు ఒక ఆనంద విషాదం. ఎందుకో ఏమిటో తెలిసీ, చాలాసార్లు తెలియక, కలిగే వేదనలోంచి పుట్టే అక్షరాలకు ఎంత మహత్తు! ఈ కంటితో అందాన్నే చూడగలగడం ఒక వరం. ఈ మనసుతో బాధనే పాడగలగడం అంతకన్నా గొప్ప వరం. ప్రేమించే తాహతును బట్టే బాధపడే అర్హత లభిస్తుందేమో!

                ఏకాంత జలపాతాల్ని నిబ్బరంగా వొంపుకుని గీతమై ధ్వనించిన ఆదూరి సత్యవతీ దేవికి ప్రకృతే తాత్త్విక భూమికను కట్టబెట్టింది. ప్రకృతిని అపారంగా ప్రేమిస్తూ, ప్రాకృతిక నియమాలతో మనిషి సహజాతి సహజంగా లయించాలని ఆమె అత్యాశపడుతున్నారు. యంత్రయుగ బీభత్సంలో అనాది సౌందర్యాల కేన్వాసు ఛిన్నాభిన్నమైపోవడం ఆమెను అమితంగా వేధిస్తోంది. మనిషి మరగా మారడం ఆమెకు దిగులుగా ఉంది. అందుకే పరాయీకరణలో అస్తిత్వాన్ని కోల్పోతున్న మనిషికి ఆమె పచ్చని వసంతాల రుచి చూపిస్తున్నారు. ఎంత నిరుపేదతనం / మనిషికీ మనిషికీ మధ్యన అని వాపోతూ. మిత్రమా మిత్రమా / రెండు స్వప్నాల మధ్య / రెండు ప్రపంచాల మధ్య / ఒక గందర్వగానం / నిరంతరం సాగనీ అని ప్రేమగా అర్థిస్తున్నారు. సత్యవతీ దేవి కవిత్వానికి లాలనగా ఆందోళన రేకెత్తించే అరుదైన సుగుణం ఉంది. మనిషి ఎన్నటికైనా ప్రేమవైపే నడవక తప్పదు కదా అన్న ఆశావాదమూ ఉంది. అంతేకాదు, చూపుల జీవన కాంక్షల్ని రెప్పల పొత్తిళ్ళలో కరిగిస్తూ, ప్రకృతి ఔన్నత్యాన్ని విడమరచి చెబుతూ మనిషితనం అంటే ఏమిటో ఈ కవిత్వం గుర్తుచేస్తుంది.

                జీవరాసుల మనుగడకై / ఆరు ఋతువుల్నీ తరగతి గదులుగా మలచుకొని / తానే ఒక పాఠశాలై చరిస్తూ / ఇచ్చిపుచ్చుకునే సందర్బాలన్నింటినీ సమతూకాలుగా చేసి / అర్పించుకొనే సంస్కారాన్ని మనిషిని / వనాల నుంచీ, గనుల నుంచీ, జీవనదుల నుంచీ / నీలాంబర జలధారల నుంచీ గ్రహించమని ప్రకృతి తన తొలిపాటగా వినిపించిందని అంటారు. కంటికి కనిపించే దృశ్యాలను చిత్రికపడుతూ, ఆ క్రమంలో తానే దృశ్యంలో లీనమై కవిత్వాన్ని వినిపిస్తారు సత్యవతీదేవి.

                మౌనంలో జీవశక్తిని, దుఃఖంలో సౌందర్యాన్ని దర్శించగలుగుతున్నారు. కనుకే, నన్ను నేను చూసుకునేదీ / తెలుసుకునేదీ / ఒక యథార్థ దుఃఖలిపిలోనే అంటారు. ఆ లిపిలోనే సౌందర్య సీమలు సాక్షాత్కరిస్తాయి. ఎవరో అన్నట్లు, తీయని పాటలన్నీ విషాద ఘడియల్లోంచి పుట్టినవే కదా!

            పసునూరు శ్రీశీధరబాబు, ఇండియాటుడే 30 ఆగష్టు 1997


 

కవిత్వ జలపాతగీతం

                అనేకానేక వాదాల వివాదాల్లో కవిత్వం గతి తప్పిపోతున్న కాలమిది. అప్పుడప్పుడు మళ్ళీ కృష్ణశాస్త్రి, తిలక్‌ లాంటి కవులు ఎక్కడో తచ్చాడుతూ మండుటెండలో జలపాతగీతాలవుతున్నారు. రెక్క ముడవని రాగంనుంచి జలపాత గీతంవరకూ ఆదూరి సత్యవతీదేవి గారి కవితాగానం, ఆమెను చదివిన సాహితీప్రియుల్ని అలా వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. ప్రకృతి స్వరాలను అక్షరాలుగా పేర్చి పచ్చటి పాటలుగా మలిచే గొప్ప శిల్పి సత్యవతీదేవి.

                జీవదానం చేసి పునర్జన్మనివ్వటం / బతుకులోని ఒక భాగాన్ని / ఎప్పటికీ కొత్తగా మెరిపించటం / ఈ అక్షరాలకి తెలుసు”– ఆమె మాటల్లోనే కాదు, మనక్కూడా ఈ కాసిన్ని అక్షరాలే చాలు తమకాన్ని తీర్చేందుకు. సత్యవతీదేవి గారు పాట నుంచి కవిత్వం వైపు మళ్ళేరు కాబట్టి సహజంగానే అస్పష్టత ఆమె జోలికి పోలేదు. ప్రకృతి పచ్చదనమంత సున్నితంగా కవిత్వమల్లగల నేర్పు ఈమె రచనల్లో కన్పిస్తుంది. ఈమెతో కవిత్వం నిజంగానే ప్రేమలో పడింది. ఎంత కవిత్వమైనా ఏ చేతులు పూచిన ఋతువులో‘! నంటూ పాట తాలూకు లయవినిపిస్తుంది.

                కవిత్వమంటే భావుకత్వమనీ, ప్రేయసీ ప్రియుల మధ్య పావురాయిపట్టుకొచ్చే ప్రేమ సందేశమనీ అర్థాలుండేవి. దాన్ని చెరిపేస్తూ కవిత్వమంటే విప్లవమనీ, సమాజాన్ని మార్చే సాధనమనీ జనం గుండె గొంతుకలో కొట్టుకునే ప్రాణధారనీ శ్రీశీశ్రీశీ లాంటి ఆధునికలు నిరూపించారు. దీన్ని కూడా కాదని… కవిత్వమంటే సామాన్యులకు అర్థం కాని అస్పష్టతనీ, గందరగోళ పదాల కూర్పనీ, అర్థాలను బద్దలుకొట్టి నిఘంటువులక్కూడా అందని కొత్తర్థాలు రాయటమని ఓ తరం పోటీపడింది. దాన్ని భూజానేస్కుని శిష్యరికం చేయటానికే మరోతరం కవిత్వం రాసింది. ఇదీ కాదని… కవిత్వమంటే దళిత, మైనారిటీ, స్త్రసీ వాదాలనీ కవిత్వం జుట్టు పట్టుకుని కులమతాల కుళ్ళు రాజకీయాల్లో ముంచి తేల్చుతున్నారు కవులు. ఈ సదర్భంలో ఎవరు రాసిన కవిత్వం వాళ్ళే చదువుకుని తృప్తి పడాల్సి వస్తుంది. ఇదంతా ఎందుకంటే ఇన్ని గందరగోళాల మధ్య నిజమైన పాఠకుడు ఎక్కడో తప్పిపోతున్నాడు. అయినా అక్కడక్కడా కొంతమంది ప్రకృతి కవులు పాఠకులని సేదతీరుస్తూనే ఉన్నారు. అలాంటిదే సత్యవదీదేవిగారి కవిత్వం. యుగాలనాటి సంగీతం / యవ్వనాల మోహవేగం / జలజల పారు గీతం / జలపాతగీతం. కృత్రిమత్వం, నటనలూ మనుషుల్లో పేరుకుపోవటం, నిజంగా మన నవ్వుల్ని మనమే నటించాల్సి రావటం పంత దారుణమో కదా! మనిషి తనను తానే వెలిగించుకుని ఒక వెన్నెల ముక్కయి బయటకు రావాలని కవి అభిలాష. కవిత్వానికి వస్తు పరిమితులు లేకపోయానా ఈ తరహా ప్రకృతి కవిత్వంలో స్పష్టమైన అనుభవాల్ని అనుభూతించటం సత్యవతీదేవిగారికి మొదట్నుంచీ అలవాటు. కొన్ని అనుభవాలు జీవితంలో చాలా చిన్న సంతోషాలని మాత్రమే కలిగించి జారిపోతుంటాయి, మళ్ళీ మనం వాటిని గుర్తుంచుకోం. కాని సత్యవతీదేవి గారు ఆ క్షణాల్ని అందంగా పట్టుకుంటారు. వాటికి అక్షరరూపమిచ్చి ఆ అనుభవాలను పునర్జీవింపజేసి ఒకే ఆనందాన్ని పదేపదే అనుభూతిస్తారు. మనకూ పంచిపెడ్తారు.

జావేద్‌, వార్త దినపత్రిక 11 ఆగష్టు 1997

 

వేదనాభరితం జలపాత గీతం

                అనాది సౌందర్యాల ప్రకృతి కాన్యాసు ఛిన్నాభిన్నమై మనిషిలోని మనిషితనం డిగ్రేడ్‌ అయిపోతున్న పరిస్థితుల పట్ల ఆవేదన,. ఆదూరి సత్యవతీదేవి గారి జలపాత గీతంలో నిదానంగా ప్రవహిస్తుంది.

                దుఃఖలిపిని తెల్సి కొత్తగా సుఖ దుఃఖాలు రెండూ సమమేనన్న తాత్విక బోధను కావిస్తారు.

                నన్ను నేను చూసుకునేదీ తెలుసుకొనేదీ ఒక యదార్థ దుఃఖ లిపిలోనే / ఒక్కొక్క దెబ్బా తగిలి జీవితం పెచ్చులూడిన గోడలా అందవిహీనమై పోతున్నదే అని / భాధ మెలిపెట్టినప్పుడల్లా దెబ్బ వెనుక సన్నివేశం నన్ను మరో ప్రక్కకు మళ్లించి /కొమ్మలు తెగినా చిగురించటం మానని చెట్టును చూపెట్టేది / ఉరిత్రాళ్ళకు వ్రేలాడిన త్యాగాల్ని చూపెట్టేది అప్పట్నించి గాయం నాకు ఆత్మీయమై పోయింది / ఓటమి నన్ను మెరిపించి గెలుపువైపు నడిపించే గురువై సాకింది. / నిజంగా ఆ కన్నీటి చెమ్మే తెలియకపోతే / జీవితం ఎంత రసాస్వాద భోజ్యాన్ని కోల్పోయేదో కదా!అంటారు కవయిత్రి!

                దుఃఖమే ఒక గురువై సుఖ పడడం నేర్పుతుంది. నరికిన చెట్టు మళ్ళీ హరితత్వాన్ని పొందిన విధంగా ఆశా జీవియై మళ్ళీ జీవించడం మొదలెడతాడు. దుఃఖాన్ని ఆస్వాదించ నేర్చుకోలేనివాడు సుఖాన్ని కూడా సరిగా ఆస్వాదించలేడనేది కవయిత్రిగా లోకానికామె ఇచ్చే సందేశం.

                21వ శతాబ్దంలో మనమెన్ని విధాల శాస్త్ర విజ్ఞానంలో అభివృద్ధిని సాధించి ముందుకు సాగుతున్నామనుకున్నా ఓమూల మనమీనాడు పర్యావరణ కాలుష్య రాక్షసి పెనుకోరల్లో చిక్కుకొని ఉన్నామన్న నిజం మనల్ని భయకంపితుల్ని చేయక మానదు. సర్వప్రకృతి సంపదే ఛిద్రమై ఓజోన్‌ పొరకు చిల్లులు పడడం మూలాన సర్వమానవాళి మనగడ ఒక తేలిక ప్రశ్నగా మిగిలిపోయింది. చెట్లు నరికివేస్తున్నాం. ప్రాణవాయువు లుప్తమై రోగాలబారిన పడుతున్నాం. ప్రకృతిలో దినదినం విడుదలయ్యే మృత్యు పొగల్లోచంద్రుడు సహితం కానరాకుండా పారిపోతున్నాడు. ఈ ప్రకృతి విధ్వంసనలో ఈ విషపు గాలుల్లో చిరునవ్వుల చిన్నారులకేదీ రక్ష? ఈ విషాద భయానక పరిస్థితుల నేపథ్యంలోనే కవయిత్రి

                విజ్ఞానం పెరిగి పెరిగి / ఈనాటి యుగవేగం కూడా / మనిషి గెల్చుకున్న విజయమే / కానీ / నీడలా వెన్నంటి పోరాడుతున్న కాలుష్య గాలులూ / నిరంతరంగా ఆకాశాన్ని చిల్లులు పొడుస్తున్న / క్లోరో ఫ్లోర్‌ కార్బన్‌లూ మిథైల్‌ బ్రోమైడ్‌లూ / ఓజోన్‌ పొరని చేదిస్తూ ఒక వికృత వేషంలో / దేశదేశాల పసిపిల్లల్నీ నమిలి మింగేయటానికి / బయలుదేరిన కంసుని దూతలల్లే భయం కొల్పుతున్నాయి.అంటారు.

                ఆధునిక విజ్ఞానం పేరుతో ఎన్నో మనం సాధించవచ్చు. ఆ శాస్త్రసీయ విజయాలన్నీ ఈ ఘోర విషకాలుష్య వాతావరణం ముందుదిగదుడిపే అవుతాయి. నేడు లెక్కల్లో తేలింది 65% శకటాలవల్ల వచ్చే కలుషితమయిన గాలి నగరాల్లో వ్యాపిస్తోందిట. దీనిని అరికట్టే నాధులేరీ? మానవులంతా కలిసికట్టుగా ఎదిరిస్తేనే ఈ విశాల వసుంధర క్షేమంగా ఉంటుంది. ఈనాటి మానవాళికిదొక సవాల్‌గా పరిణమించింది. మేధావులూ, కవులూ కదలిరండి పర్యావరణాన్ని రక్షించుకొనే మార్గాలను అన్వేషించండి. అదే కవి తపన. అదే ఆదూరి సత్యవతీదేవిగారి ఆవేదన.

                ఆదూరి సత్యవతీదేవి దుఃఖం తత్వ చింతనా కలిపి కలబోసిన కవిత్వమే జలపాత గీతంఒక ¬రు మనచెవుల్లో నినదిస్తుంది. కొన్ని కవితలయితే చక్కటి ప్రకృతి శోభను మన కళ్ళకు కట్టే పెయింటింగులు. ఆమె కలం అప్పుడప్పుడు కుంచెగా మారిపోతుంది. మరిన్ని నూతనవిలువల్ని ఆధునిక సాహిత్యంలోకి తీసుకురాడానికి ఈమె ప్రయత్నిస్తున్నారు.

ఎస్‌.ఏ. పద్మనాభ శాస్త్రి, ఆంధ్రభూమి 2 జూన్‌ 1997.


 

సౌందర్యం అనుభూతుల సమ్మేళన ప్రవాహం జలపాతగీతం

                జలపాతం స్వచ్ఛతకూ, వేగానికీ, మార్పుకూ, సౌందర్యానికీ ప్రతీక!

                ఆదూరి సత్యవతీదేవి రాసిన ఈ కవితలు మానవ జీవన జలపాతంలో ఒక్కో గీతాన్ని ఆలపిస్తున్నాయి. ఒక్కోరాగాన్ని నినదిస్తున్నయి. కవితలన్నింటి నిండా పరచుకున్న అండర్‌ కరంట్‌ మానవతే ! సృష్టినీ, మనిషినీ సౌందర్యమయంగా చూస్తూ మాయమవుతున్న మనిషితనం కోసం విలపిస్తున్న హృదయసుధ ఈ జలపాతగీతం

                చినిగిపోయిన పచ్చల కేన్వాసు; రాగాన్ని వెదికేభావం, జలపున్నమి; మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ; పలుచనయిపోతున్న పచ్చదనం; వసంతం ఒకపంచ వన్నెలపాట; పరిమళలహరి; ఒక హరితవసంతానికై; వెలుగు విహంగం; పద్యమయ్యే వేళ; జలపాతగీతం; యివన్నీ కవితల పేర్లు. ఇవి ఎంతమనోహరంగా వున్నాయో, కవితల్లోని కంటెంటు కూడా అంతే ఆలోచనా స్పోరకంగా వుంది. సౌందర్య దృష్టితో చూడడం ఒక ఎత్తైతే, ఆ సౌందర్య అనుభూతిని అక్షరబద్ధం చేసి మనోహరంగా అక్షరచిత్తరువులను మనముందు నిలపడం యింకా గొప్ప !

                మనిషితనాన్ని మరచి, త్యజించి మతం, కులం, భాష, ఆలోచన, వాదం, నమ్మకం, దేశం, యిలా చాలా రకాలుగా మనల్ని మనమే ఖండఖండాలుగా చేసుకోవడం, కోసుకోవడం స్పందించే ఎవరినైనా కలచివేస్తుంది. సత్యవతీదేవిగారు దాన్ని గొప్పగా చిత్రించి రంజింప చేశారు.

                ఏదో వివక్షతతో, విభిన్న సిద్ధాంతాలతో, సెన్సేషన్‌ ఉబలాటంతో చాలా రకాలుగా కవిత్వం చలామణి అవుతున్నవేళ ఒక్క మానవజాతేకాదు, సృష్టితో మమేకమై మానవతని సౌందర్యంతో, ఆలోచనతో రంగరించి అందరికోసం, ఆర్తితో కవిత్వం రాయడం సత్యవతీదేవిగారి ప్రత్యేకత. దాన్ని ఆదరించి, ఆస్వాదించి, అటువంటి కవిత్వం మరింత రావాలని ఆశించడం మనందరి వంతు!

                జీవదానం చేసి పుర్జన్మ నివ్వటం; బతుకులో ఒక భాగాన్ని ఎప్పటికీ కొత్తగా మెరిపించడం; ఈ అక్షరాలకి తెలుసు; (ఈ కాసిన్ని అక్షరాలే…) నేను ముందుకీ అవి వెనక్కీ పరుగుల ఆటే ఆటగా; నన్ను పసితనంలోపడవేసేవి; ప్రతి ఉదయం నాకొక మిఠాయి పొట్లాం దొరికేది; రేపటికై ఒక తీపికల మిగిలేది… (చినిగిపోయిన పచ్చల కేన్వాసు); విచ్చీ విచ్చని మొగ్గలాలిత్యాన్ని ఛిన్నాభిన్నం చేస్తాయి; వెన్నునంటి పలికేపాట గురితప్పిపోతుంది; (జలపున్నమి); తరతరాల మానవుడు; బుద్దిని అరగదీసి; చిక్కని మైత్రీ సుగంధాన్ని మనముందుంచి

                వెండి గిన్నెలోని పాల బువ్వలా / శుచి పక్వంచేసి అందించిన సారాన్ని / రుచిరార్థాలెరుగని కాకుల్లా నేల పాలుచేసి / వెన్నెలకు రక్తపు మరకలంటిస్తున్నవేళ / ఆనందం నిషేధమేఅంటారు. (మాటకి ప్రాణం పోయాల్సిన వేళ)

                ఇందులో ఏ కవితా ఖండికను ఆఘ్రాణించినా యింతవరకు మనం చెప్పుకున్న అంశాలు బోధపడతాయి. అందుకే ఆదూరి సత్యవతీదేవిగారి కవితలను చదవడం అంటే పశ్చిమాకాశంలోని సాంధ్యతారను ఆనందించినట్టు, నీలిమేఘాల కడ్డంగా ఎగిరే తెల్లకొంగను ఆనందించినట్టు, రసానుభూతి పొందుతానని సంజీవ్‌దేవ్‌ చెప్పుకున్నారు. అదెంతో నిజం. అందుకే ఈ కవితా దర్పణంలో మసకపోయిన మన మానవతకు నగిషీలు దిద్దుకుందాం !

                చివరగా నాకు బాగా నచ్చిన కవితాఖండిక (శాపాలా? బహూమానాలా?నుంచి)

                . . . నీడలా వెన్నంటి పోరాడుతున్న కాలుష్య గాలులూ / నిరంతరంగా ఆకాశాన్ని చిల్లులుపొడుస్తున్న క్లోరోఫ్లోరో కార్భన్‌లూ మిథైల్‌ బ్రోమైడ్‌లూ / ఓజోన్‌పొరను ఛేదిస్తూ / ఒక వికృతవేషంలో / దేశదేశాల పసిపిల్లల్ని నమిలి మింగేయటానికి బయలుదేరిన కంసుని దూతలల్లే భయం గొల్పుతున్నాయి. / చెంగల్వపూదండల్ని కబళించనున్నాయి. / భూమిమీద వనరుల్నీ వనాల్నీ ఎండగట్టి /గ్రహాంతరాళాల్నిండా పొగధూళుల్ని నింపి / మానవజీవిత భద్రతను జీరోడిగ్రీకి దింపి / గడగడలాడిస్తున్న యీ శాస్త్రసవిస్తృతి / ఎవరి సుఖస్వప్నాలకోసం? ఏ ఉజ్వల బాల్యాలకోసం?

నాగసూరి వేణుగోపాల్‌, ఆహ్వానం మాసపత్రిక, ఏప్రిల్‌ 1998


 

పచ్చనిగీతం

మనిషీ మనిషీ పలకరించుకుంటూ వుండాలి

మంచు వెన్నెల కాసినట్లు… వెలుగురేక చొరబడినట్లూ

కళ్ళలోంచి చిందే ప్రేమానురాగాలకు

కడుపులో చలివేంద్రం చేరినట్లుండాలి

పువ్వు పక్కన పువ్వు అమరినట్లు

తీగ సుతారంగా పందిరిపై వొదిగినట్లు

మొగ్గలోంచి సుగంధం పైకెగసినట్లు

ఎంతో లాలిత్య తమకంగా

మనిషీ మనిషీ అల్లుకుంటూ వుండాలి

వీడని మమకారంతో

గట్టు కటూ యిటూ

రెండు నీటిపాయలు ప్రవహించినట్లు

చెట్టాపట్టాలేసుకొని

రాగరసాన్ని కలబోసుకొని

సంగీతమొలికే స్వరతంత్రులల్లే

భావరసం చిప్పిల్లుతూ

అలా అలా నడుస్తూ వుండాలి

కాలం వెంట స్నేహ పిపాసతో

ఒక గుండెలో మ్రోగే అలారం చప్పుడుకు

మరొకరు సమయం సిద్ధం చేసి వుంచాలి

ఒక చల్లని వెన్నెల మాసం విడిది చేసినట్లు

జల్లు జల్లులుగా కవితా సుగంధం కురిసినట్లు

ఎల్లవేళలా పచ్చపచ్చగా

ఆత్మీయత పండించుకుంటూ వుండాలి

మనిషీ మనిషీ జతజతలై వికసిస్తూ వుండాలి.

ఎప్పుడూ జీవితంలోని ఒక భాగాన్ని

మనసులోని ప్రేమ జలపాతంలో తడుపుతూ

వడలని పత్ర గుచ్ఛాన్నీ

తరగని వసంత సోయగాన్నీ

సరళ సుందరంగా

తనకు తానుగా జాగ్రత్త చేసే వుంచాలి

మనిషి కోసం… మరోతరం కోసం.

మిత్రమా! మిత్రమా!

నీకైనా నాకైనా

చెమరించే గుండే కదా

అసలు సిసలు మూలధనం!

రచన మాస పత్రిక, జూన్‌ 2001


 

అంతర్‌ స్పర్శ

అనంతమైన రాగాల రసధ్యానానికి

ఒక స్వరపేటిక చాలు

స్వరంలోకి మధురసంగా హృదయాన్ని

ప్రవేశపెట్టగలిగే నేర్పుంటే

గానలోకపు జ్ఞాననిధులు దొరికినట్లే

ఎప్పటికప్పుడు లలితంగా పరవశించటానికి

ఒక కంఠాన్ని పదిలపరచి వుంచితే చాలు

ఐక్యతారాగాల రస సంగమానికీ

పండిన ఆ భావ మాధుర్యాలకీ

పరిసరాలన్నీ శుభ్రజ్యోత్స్నా పులికిత యామినులవుతాయి

దేహం నించి మనస్సుని తోడ్కొని పోయే ఆ దివ్యశక్తికి

మతంలేదు… మరే ఆచ్ఛాదనా లేదు.

శతశత తారకల ఆకాశం

నిత్యం కోటి కోటి దీప్తులతో

నిశ్శబ్దంగా శాంతి ప్రవచనాల్ని వల్లిస్తూ వుంటురది

తెల్లగా పట్టువస్త్రసం పరచినట్లున్నా

నీలంగా రంగులీనినా

సింధూర నారింజ పచ్చదనాల్లోసమ్మోహనమై

అలంకారాల్ని మార్చుకుంటున్నా

అంతరంగాన్ని మాత్రం ఒరులసేవకై సిద్ధపరచి ఉంచుతుంది

తనకి అందనంత దూరంలో వున్న ధరిత్రి కళ్యాణానికై

వెన్నెల గంగల్ని వొంపుతుంది

వర్షధారల శుభాశీస్సుల్ని పంపుతుంది.

నేలతల్లి తనువు మురిసి ఫలరసానందమైన వేళ

తరువులన్నీ కృతజ్ఞతాభారంతో

నభోరాసికి వందనాలర్పిస్తాయి

ఈ స్నేహాలకి మాటలు లేవు

ఈ బంధాలకి మతాలు తెలియవు

అన్ని విడివిడి శక్తులూ కలివిడిగా యేకమై

ఒక సూత్రంపై నడుస్తూ

మనిషికి పాఠాల్ని బోధిస్తాయి

ఒక్కోచోట అక్షరాలు అటుమొదలై ఇటు ముగుస్తాయి

అర్థాలూ వాక్యాలూ మరోచోట వెనకా ముందైనట్లు తోస్తాయి

ఒక్కోచోట అష్టదళ పద్మాలై సార్వజనీనమైన విషయాన్ని

ఒక శబ్దధారలో బంధిస్తాయి.

అవి కవిత్వమై మనుషుల్ని ఏకం చేస్తాయి.

అటువంటి సౌందర్యాల భాషా సంగమాన్ని

సారించగల చూపుంటే ఆస్వాదించగల నేర్పుంటే

ప్రపంచ సంస్కృతిని ఒక దర్పణంలో వీక్షించనూ వచ్చు

పవిత్ర సందర్భాల సారాంశాన్ని ఆచరించనూ వచ్చు

దానికి మతం మానవతే!

ఎక్కడున్నా పువ్వులు నవ్వులొలుకుతూనే వుంటాయి

ఎటువైపు ప్రయాణించినా నదులు తీపిదారులే అవుతాయి

ఎన్ని సౌందర్యాలు సొంతమైనా ఎన్ని సామ్రాజ్యాలు గెల్చుకున్నా

సహజాతి సహజమైన స్థానమే బలీయమైనది

తిరిగీ తిరిగీ ఎదిగీ ఎదిగీ చివరికి మనిషి కోరుకునేది

మరో మనిషి ఆత్మీయతానురాగపు స్పర్శనే

ఆ అనుభూతికి కొలతలు లేవు

ఆకలికి లేనట్లే… శోకానికీ ఆనందానికీ లేనట్లే !

ఆంధ్రప్రదేశ్‌, మాస పత్రిక, మార్చి 1999

End of the preview, rest of the book can be read @ http://kinige.com/kbook.php?id=214 

 

Related Posts:

శబ్బాష్‌రా శంకరా!–తనికెళ్ళ భరణి–పుస్తక పరిచయం

 

 

 

నాకా రావయ ఓనమాలు
బిల్‌కుల్ రాదు ఛందస్సు
నువ్వే యతివి… గణాలు సుట్టుముట్టూ
శబ్బాష్‌రా శంకరా!

 

————-

Buy this eBook from Kinige @ http://kinige.com/kbook.php?id=217

Related Posts:

వేయిరంగుల వెలుగు రాగం

 

ఒక చిద్రూప లక్ష్మి కవితలు

                తమిళభాషలో ఒక వినమ్రమైన పదబంధం వుంది. అది సామెతో, పొడుపుకథో, వ్యవహారిక సత్యమో, తాత్విక సత్యమో నేనెన్నడూ విచారించుకోలేదు. అది నా అనుభవ పరిధిలోకి అనేకసార్లు చొరబడి, నాశక్తికి వున్న పరిమితులేవో జబ్బమీదకొట్టి మరీ తెలియజేస్తుంటుంది. ఊమనార్‌కండకన (మూగవాడు కన్నకల) అన్నదే ఆ పదబంధం! మూగవాడికి స్వప్నంలో ఒక మహాద్భుత సుందరదృశ్యం కనిపించింది. తనను పరవశింపజేసిన మధురమైన గంధర్వగానం వినిపించింది. వాటిని అభివ్యక్తీకరించలేడే! చేతివేళ్లతోనూ, పొంగివస్తూన్న అశ్రుజలంతోనూ వ్యర్థప్రయత్నంచేసి నిస్పృహలోకి జారిపోతాడు. నిశ్శబ్దలోకంలోకి వాడి అనుభూతి అదృశ్యమైపోతుంది.

                మా పెద్దమ్మాయిలాంటి ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కొత్తకవితా సంపుటి చదివినప్పుడల్లా నేనుపడే కృత్యాదవస్థ మూగవాడు కన్నకలే. పురాణయుగాల్లో నైమిశారణ్యంలో సత్రయాగానికి తరలివస్తూన్న ఋషులు, ఎన్నేళ్లనుండో దట్టంగా పరుచుకుపోయిన ఎండుటాకుల మీద నడుస్తూగూడా ఏ శబ్దకాలుష్యాన్నీ సృష్టించేవాళ్లుకాదట. హిమాలయ ఊర్ధ్వశిఖరాల మధ్య, మానవుడెన్నడూ కాలుపెట్టని మార్మికలోయల్లో, తపస్వి అయిన ఏ కర్ణుడో, పర్వతపుత్రుల సాయంతో నిర్మించుకొన్న ఆశ్రమఛాయల్లో వేలాది వత్సరాల వయసుగల దారువృక్షాలు దాచివేసిన ఒక కుండులో ఎవరిపూజకో వికసిస్తున్న బ్రహ్మకమలం ఆమె కవితా చరణం! అంటే ఆ అస్పష్టవ్యాకులతను, ఆ నీరవ నిశ్చల నిశ్శబ్ద భావుకతను అర్థంచేసుకుంటేనే ఆమె ఖండికల అంతరార్ధం గోచరమవుతుందని అనుకొనే వాణ్ణి. అవి దూరంగా పోయేవి మొనమొన్నటి దాకా.

                అసూయాద్వేషాలు, మాత్సర్యకాలుష్యాలు, హింసాపూరిత నినాదాలు, పరస్పర నిందలు, పాకులాటలు, పైరవీల పాటలతో నిండిపోయిన సాహితీలోకంలో మాట!Her secular message comes like a fresh breath of life to a suffocating people అనిగూడా అనుకొనేవాణ్ణి. కాని కవిత్వ తత్వపరామర్శలో నాకు ఓనమాలు గూడా తెలియవు. ఇప్పుడు తప్పదు. ఒక అనుభూతి గీతం రాయాల్సిందే. అశీస్సులివ్వలేని పితృ వయస్కుడు పుట్టుకతోనే అంధవృద్ధుడు!

                ఆమె కవిత్వదర్శనం నారద, తుంబురుల నాదోపాసన. ఆ భావగంభీరతకు

వాక్చాతుర్యం పునాదికాదు. ఏ ఉపాసనా వరంతో ఆ కవిత్వ శబ్దమైత్రి అలవడిందో తెలియదు. ఎచ్చోటా శబ్దకాలుష్యం కానరాదు. ఆమెPoetic Concernsఏవో ఈ సంపుటిలోని పచ్చనిగీతం చదివాక నాకుతెలిసింది. ఆమె ప్రకృతి ఆరాధన నిసర్గంకాదు. సృష్టినుండి, సమధర్మం నుండి దూరంగా జరిగిపోతూ తన సహజ విధిఅయిన సాత్విక గుణాన్ని విసర్జించి, రజస్తమో గుణ చీకటిదారులు పట్టిన మానవుడికి హెచ్చరికగా యీ పచ్చటి గీతం. ఉపనిషత్‌ సారాంశాన్ని ఈ శతాబ్దపు యాంత్రిక మానవుడికి తల్లి ఉగ్గుపాలలాగా యీ పచ్చని గీతం.

                నేను కథలు, నవలలు, నాటకాలు, వేదాంత గ్రంథాలు ట్రావెలాగులు కన్నా కవితా సంపుటాల్నే ఎక్కువ చదివే అలవాటు కలవాణ్ణి. కవిత్వం గురించి ప్రచురణ అయినంత సాహిత్యం ఏ ప్రక్రియమీదా రాలేదు. ఇంత వైవిధ్యమూ అందులో లేదు. ఇన్నివేల నిర్వచనాలు మరి దేనికీ లేవు. ఇది నిరంతర చర్చ, నిర్విరామకృషి. మేధో ప్రతీక. కవిత్వం వజ్ర సన్నిభం. కుసుమ కోమలం. దుఃఖంతో వ్రాసేదీ, ద్వేషంతో రాసేది ఏది కవిత్వంకాదు? అని ప్రశ్నిస్తాడు అరకొరజ్ఞాని. దానికొక పరిభాషవుంది. కులతత్వవాదులకు, మత దురహంకారులకూ గూడా అది వాహికే. జిజ్ఞాసువుకు, జీవన్ముక్తుడికీ, భక్తుడికీ, భిక్షువుకూ అది ఆలంబనమే.

                కన్నీరు తుడిచేదే కవిత్వం అన్నాడు ఖలీల్‌ జిబ్రాన్‌. పోయెట్రీ ఈజ్‌ ప్రేయర్‌ (ఒక ఆరాధనా విశేషం) అంటారు సాహితీ వేత్త శ్రీశీ వడలి మందేశ్వరరావుగారు. మొదటిది మాతృధర్మం. రెండవది శాంతి స్థాపనకు కెటాలిక్‌ ఏజెంట్‌. కవితాత్మ ఎప్పుడు సాక్షాత్కరిస్తుంది? సాంప్రదాయ అనుసరణలోనా, సాంప్రదాయ విచ్ఛేదంలోనా? చాలా సందర్భాల్లో సాంప్రదాయమే నీ వునికికి అర్థం యిచ్చేది. నీ సంస్కారానికి మూల స్థంభంగా నిలిచేది.

                ఆదూరి సత్యవతీ దేవి కవితాత్మ కేవలం ఊహాశిల్పనైపుణ్యమేకాదు. సౌందర్య సునిశత్వ వ్యక్తీకరణేగాదు. ఈ మహాసృష్టి అంతరార్ధాన్ని మార్మిక పొరల్లో దాగివున్న అర్థతాత్పర్యాల్ని, సత్య ప్రియత్వాన్ని శిల్పసౌందర్యంతో, అద్వైతవేదాంతంతో మధురంగా గానం చేయటమే.

                నాకనిపిస్తుంటుంది ఇన్ని లక్షల కవితాచరణాల్లో, ఇన్నివేల కవుల్లో కవయిత్రుల్లో కాలప్రవాహంలో కొట్టుకుపోకుండా నిలిచేదెంతమంది అని. ఇంతద్వేషం, కాఠిన్యం, కాలుష్యం, ఆక్రోశం అసహనం వాఙ్మయంలో భాగంగా నిలిచిపోతే ఈ ముందుతరం ఆరోగ్యంగా జీవించగలదా? అని అనేకమంది ప్రశ్నిస్తున్నారు.

                సత్యాగ్రహం నిలుస్తుంది. సమన్వయం నిలుస్తుంది సహృదయం నిలుస్తుంది. సత్యవతీదేవి కవిత్వం తప్పక నిలుస్తుందని నా విశ్వాసం. సృష్టీ, మనిషి, మట్టి, ఆకాశం, జలపాతం, ప్రార్థనాగీతం, అగోచర శక్తి, శిశువు, నవ్వూ, పువ్వూ, వెన్నెల చలవ, ఆదిశక్తి, పరమ పురుషుడూ పేర్లు వేరుగాని అంతా ఒకటే అని చెప్పే తాత్విక భావనా ప్రపంచం ఆమె కవితాలోకం. కవిత్వపు వెన్నెల మొగ్గలని ఆమె నిర్మించిన పదచిత్రమంతా వేదశాంతి సూక్తమే. అట్టి మాతృగీతాలకు మరణం వుండదు.

                టి.యస్‌. ఇలియట్‌ కవిత్వాన్ని నిర్వచిస్తాడు.  Genuine Poetry Can Communicate before it is understood.  మొదటి చరణంతోనే కవిత్వభాష గుబాళింపు పఠితను స్పృశిస్తుంది. ఆమె కవితా ఖండిక ఆసాంతం చదివితే అర్థమూ స్ఫురిస్తుంది. అది సంగీతభాష. శిశుభాష. గోవుల కంటిభాష, మాతృభాష.

                ఆదూరి దంపతులు మైత్రేయీ, యాఙ్ఞ్యవల్క్యుల వంటివారు. మంచి సాహిత్య పఠనం, పోషణ ఆరాధనా వారి ప్రవృత్తి. ఎవరి ప్రక్రియలో వారు సిద్ధులు, సిద్ధార్ధులు. వారి సాహితీ బంధుత్వం నన్నెప్పుడూ ముగ్ధుణ్ణి చేస్తుంది. ఈ నాలుగు వాక్యాల పరిచయం నా అభిమానాన్ని ప్రకటించే యత్నమేగాని యీ కవితా సంపుటిలో విముక్త నిత్యవిహంగాల వంటి ఖండికల్ని సంపూర్ణంగా అంచనావేసేందుకు గాదు. అందుకు నేను అశక్తుణ్ణి. ఒక భావుకుడన్నాడు నువ్వు యీక్షణాన చదువుతున్నది గొప్పకవిత్వమో కాదో నాకు తెలియదు. కాని నీకు తరచుగా జ్ఞాపకం వచ్చే పంక్తులున్న కవిత్వమే నిజమైన కవిత్వం. శ్రీశీమతి సత్యవతీదేవి Prolific Creativity, Extreme Fluency చాలా అరుదైన కాంబినేషన్‌. నేను మళ్లీ మళ్లీ చదువుకొనే ఖండకావ్యాల్లో యీమెవీ వున్నాయి. కృష్ణశాస్త్రిగారు తన కవితా పంక్తుల్ని ముగిస్తూ ఇక హిమర్తువు వలదు, ఇక నిశీధము వలదుఅని వెన్నెలకు ఉదయ సంధ్యకు సిగ్నల్‌ యిస్తారు.

                ఈ పుస్తకంలో నేను చూసిందంతా వెన్నెలే. నేను చదివినదంతా ఉషఃకిరణాల చైతన్యమే. ఇది కవిత్వం మీద ప్రేమనుపెంచే ఖండకావ్యం అని నా సహపాఠకులూ గొంతుకలుపుతారని నా ప్రగాఢ విశ్వాసం.

(సంపూర్ణం)

విజయదశమి2005, సికింద్రాబాద్‌     

Introduction to వేయిరంగుల వెలుగు రాగాలు పుస్తకం Total book can be read @ http://kinige.com/kbook.php?id=214 

 

Related Posts:

ఉగాది మహత్వ కవిత్వ సంపద

ఉగాది మహత్వ కవిత్వ సంపద On Kinige

ఉగాది అంటేనే కవిత్వం. ఉగాది కోయిలకు, మామిడి చిగురులకు, కవులకు, కవి సమ్మేళనాలకు ప్రసిద్ధి. ఈ ఉగాది పర్వదినాన మీరు ఇప్పుడు మహత్వ కవిత్వ సంపదల్లో ఓలలాడవచ్చు. నలబై శాతం పైబడి డిస్కౌంట్ తో తొమ్మిత అపురూప కవితా పుస్తకాలను మీకు ఈ ఉగాది కానుకగా కినిగె సమర్పిస్తుంది. ఈ అవకాశం కేవలం కొద్ది రోజులు మాత్రమే. ఆలసించిన ఆశాభంగం! ఒక్క నొక్కుతో తొమ్మిది కవిత్వ పుస్తకాలు కొనండి, లేదా మీ కవి మితృలకు గిఫ్ట్‌గా ఇవ్వండి.

Related Posts:

రవిశంకర్ కవితలు – అనంత భావలోకాలకు తెరిచిన ద్వారాలు – చేరా

వేసవి వాన On Kinige

అనంత భావలోకాలకు తెరిచిన ద్వారాలు – చేరా

……శబ్ధార్ధనిబద్ధమై చిత్త ద్రవీకారకమైన భాషా సంయోజన కవిత్వమని ఒక దృక్పథం చెబితే, మరో ధృక్పథం్రకారం కవిత్వానికి భాష వాహకమైనా కవిత్వం భాషాతీతంగా ఉంటుందని చెప్పుతుంది ఈనాటిెలుగు కవులలో ఇస్మాయిల్‌గారు రెండోవాదాన్ని ప్రచలితం చేస్తున్నారు. ఆయనకు భాష ముఖ్యం కాదు. భాషా సౌందర్యం కవిత్వంలో భాగం కాదు. కవిత్వం విశ్వసత్యాలను ఆవిష్కరించాలి. భాషతో నిర్మించిన పద్యం సత్య దర్శనానికి ఒక గవాక్షంలాంటిది. దీనికి ఆయన జెన్‌బుద్ధిజం నుంచి, జాపనీస్ హైకూలనుంచి సాక్ష్యం తెచ్చుకుంటారు. తెలుగులో రెండో మార్గంలో కవిత్వం రాస్తున్నవారు కొందరున్నారు. రకం కవులు జీవితంలో సంభవించే సాధరణ సంఘటనల నుంచి, కన్పించే దృశ్యాలనుంచి, ఎదురయ్యే అనుభవాలనుంచి తాత్త్విక సత్యాలను ఆవిష్కరిస్తారు. భాషాడంబరం ఉండదు. అతి పేలవమైన అలంకారాలు ఉండవు. శబ్దమాధుర్యం వగైరా అసలు పట్టించుకోరు. సాధారణ దృశ్యాలను సంఘటనలను మామూలు మాటలను ఉపయోగించి మన అనుభవాలను కెరలించే కవిత్వం రాస్తారు. ఆలోచించకుండా చదివితే ఇది కవిత్వమేనా అని అనుమానం కూడా వేస్తుంది. భావనా నేత్రాలు విప్పిన కొద్దీ కొత్త లోకాలకు తెరలు విచ్చుకుంటాయి

—–చేరాతలు 1993 మే 2, 9,. కవిత్వానుభవం, 2001, పే. 144-145

పదేళ్ళ కిందట విన్నకోట రవిశంకర్ కవితాసంకలనం “కుండీలో మర్రిచెట్టు” ను గురించి రాస్తూ అతన్ని అరుదైన కవిగా గుర్తిస్తూ ఈ పై మాటలు చెప్పాను.

రవిశంకర్ కవితా రచన ప్రారంభించి సుమారుగా రెండు దశాబ్దాలై ఉండవచ్చు. పదేళ్ళకొక సంపుటిని వెలువరిస్తున్నాడు. తెలుగులో ఏడాదికో రెండేళ్ళకో ఒక కవితా సంపుటిని వెలువరించక పోతే చాలా మంది కవులకు నిదురపట్టదు. ఇప్పటి కవితా సంపుటి నా ముందు మాట కోసం పంపి అప్పుడే రెండేళ్ళు అయింది. కాల గమనంలో తోచిన మార్పులు చేస్తూ మరొక ప్రతిని ఇటీవలే పంపాడు. ప్రచురణ కోసం ఆదుర్దాపడని ఈ కవిని చూస్తే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. తన అనుభవాలను తన ఆలోచనలను వాటి ద్వారా తాను గుర్తించిన విశ్వసత్యాలను కవిత్వంలో ఆవిష్కరించాలనే తపనేకాని కవిత్వం ద్వారా ఏదో ఒక లాభం పొందుదామనే ఆశ ఇతనిలో కనిపించదు. అందుకే ఈ నాటి కవిలోకంలో రవిశంకర్ అరుదైన కవి.

ఈ పదేళ్ళలో రవిశంకర్ కవితా దృక్పథం మారలేదు. కవితా దృక్పథం మారని రవిశంకర్ రచనల్లో ఏమైనా గుర్తించదగిన మార్పులున్నాయా అని సహజంగానే ఎదురుచూస్తాము.

ఈ వ్యవధిలో అతని అనుభవాలు పెరిగాయి. ఆలోచనలు పెరిగాయి. కవితామార్గం విస్తరించింది. దానికొక కొండ గుర్తు ఇప్పటి కవితా ఖండికల పరిణామం పెరిగింది. “కుండీలో మర్రిచెట్టు” లో కవితా ఖండికలు తులనాత్మకంగా చెపితే మినీ కవితలకు కొంచెం సన్నిహితంగా ఉంటాయి. ఇప్పటి కవితా ఖండికలు తన అనుభవాలకు తగినట్లుగా పరిమాణం పెంచుకున్నట్లు కనిపిస్తాయి. అప్పటి కవితలను ఒక్కొక్కటే చదివిన తర్వాత అయ్యో అప్పుడే అయిపోయిందే అనిపించేది.

స్పష్టత కోసం ఇక్కడే ఒక విషయం చెప్పాలి. కవిత్వంలో క్లుప్తత సాధించదగిన గుణమే. అయితే నియత సంఖ్యాక పాదాలలోనే కవిత్వాన్ని కుదించాలనే నియమం పెట్టుకోనక్కర లేదు. తీసుకున్న వస్తువును బట్టి అది మినీ కవిత్వమో, మిడీకవిత్వమో, మాక్సీకవిత్వమో, దీర్ఘకావ్యమో అవుతుంది. కానీ ఫ్యాషన్ కోసం మినీ కవిత్వం, దీర్ఘకావ్యం రాయనక్కరలేదు. వస్తుగౌరవాన్ని బట్టి కవితారూప పరిమాణం ఉంటుంది. “వేసవి వాన” లో రవిశంకర్ కవిత్వం పరిమాణం పంచుకోవడం అవసరమైన పరిణామం.

ఇదిట్లా ఉంచి అనుభవ విస్తృతి గురించి కాసేపు మాట్లాడుకుందాము. రవిశంకర్‌కు “కుండీలో మర్రిచెట్టు” ప్రచురణానంతరం కొంత కాలానికి పెళ్ళి అయింది. తర్వాత కూతురు పుట్టింది. పిల్లలు తమ ఆటల పాటలతో తల్లిదండ్రులకు మురిపాన్ని కలిగించడం సహజం. అంతేగాక పిల్లలు అనేక విధాలుగా తమ పూర్వుల ఆకారాలను, చేష్టలను తలపింపచేస్తారు. ఇది ఒక జెనిటిక్ కంటిన్యుటీ. ఇందులో అనేక జన్యువుల సంక్లిష్ట సమాహారం మూలంగా పూర్వుల పోలికలు రకరకాలుగా కలిసిపోయి కనిపిస్తాయి. దీన్ని కవి గ్రహించి వ్యక్తీకరించిన తీరు ‘పోలికలు’ అనే కవితలో పలురకాల పరిణామాల్లో రకరకాల ఉత్ప్రేక్షలతో కనిపిస్తుంది. అంతంలో తాత్వికంగా ఇలా అంటాడు:

“వివరణ కందని దీని పెదవుల మీది చిరునవ్వు,

తమకు లభించిన ఈ కొనసాగింపుకి

వాళ్ళు తెలిపే అంగీకారం కావచ్చు.

మూసిన గుప్పట్లో దాచి ఉంచింది

విప్పి చెప్పలేని వాళ్ళ సందేశం కావచ్చు”.

శాస్త్ర సత్యాన్ని తాత్త్విక కవిత్వంగా మలచ గలిగిన నేర్పు ఈ కవికున్నట్లు ఈ రకపు కవితల ద్వారా మనం తెలుసుకోగలం.

జడపధార్థాలకు మానవత్వారోపణ మనోహరంగా చేయగల శక్తి ఈ కవికుంది. ‘వేసవి వానలో’-

“అగ్ని పర్వతం ఒకటి

హఠాత్తుగా మనసు మార్చుకొని,

మంచు కొండగా మారిపోయినట్టుగా ఉంది”

అని వేసవిలో కురిసిన వాన ఎండ తాపాన్ని మాయంచేసి చల్లదనాన్ని తెచ్చిన వైనాన్ని ఉత్ప్రేక్షించిన తీరు మనోహరంగా ఉంది. ప్రతి చిన్న సంఘటనను ఫిలాసఫైజ్ చేసే టెక్నిక్ ఒకటి ఈ కవికి బాగా పట్టుబడింది. ఇతని కళ్ళు చర్మ చక్షువులు కాదు. తాత్త్విక కిరణాల ఎక్సరే కళ్ళు. వస్తువుల సంఘటనల అంతస్తత్వాన్ని వెలికి తీసి చూపించే శక్తి ఇతని కళ్ళకు ఉంది అంటే ఇతని కవిత్వానికుంది. విమానాన్ని మొదటిసారి ఎక్కినప్పుడు ప్రతివారికి కొన్ని విచిత్రానుభవాలు కలుగుతాయి

భావుకుడైన కవికి అవి అలౌకికమే. ఆ అనుభవాన్ని ‘ఉడాన్’ అనే కవితలో ఆద్యంతం మనం గమనించవచ్చు. గాలిలో ఎగురుతున్నట్టు బాల్యంలో అందరూ కలలు కంటారు. ఆ బాల్యపు కలలన్నీ నిజమైనట్టుగా ఈ కవితలో అనుభూతి చెందుతాడు.

“అద్వైతం” అనే కవితలో భిన్నధృవాల ఏకత్వాన్ని స్వభావోక్తులతో చెబుతూ గడుసుగా అద్వైత భావాన్ని ప్రతిపాదిస్తాడు. ఈ కవితలో కూడా వాళ్ళ అమ్మాయి వస్తుంది. ఈ కవితంతా Oxymoron ను నిర్వహించిన తీరుకు మంచి ఉదాహరణ. కవితంతా ఉదాహరణీయమైనా మచ్చుకు ఒక భాగం:

“ఇది నేర్వటానికి, నేర్పటానికి మధ్య

తెలివికి, జ్ఞానానికి ఉన్నంత దూరం.

అన్నింటా మమ్మల్ని అనుకరిస్తూ,

తెలియకుండానే సర్వం నేరుస్తుంది.

మా అన్ని ప్రశ్నలకు ఒకే సమాధానమిచ్చి

అర్థం చేసుకోవటం మాకు నేర్పుతుంది.”

ఈ సంపుటిలో ప్రతి కవితలోనూ కవి తాత్త్వికపరిణతిని గుర్తించ గలుగుతాం. ‘గతచిత్రం’ అనే కవితలో గతాన్ని ఆగతాన్ని పోలుస్తూ రెంటిలోనూ మార్మికతను ప్రతిపాదిస్తాడు.

ఇతని కవిత్వమంతా చదివితే కవిత్వంలో చిక్కదనం తగ్గకుండానే వైశద్యం వైపు విస్తరించుతున్నట్లుగా గ్రహించ గలుగుతాము. అందుకే ఖండికల పరిమాణం తగినంతగా పెరిగింది. ఇతని కవిత్వాన్ని ఎన్నో విధాల వ్యాఖ్యానించవచ్చుగాని ఇతని కవిత్వం చదివే పాఠకునికి కావలసింది వ్యాఖ్యానం కాదు సాలోచన, సావధానం. ఏకాంతంగానూ మరొక తోడుతోనూ మనస్సును ప్రకృతికి సన్నిహితం చేసి చదివితే ఇతని కవిత్వం మనస్సుకు బాగాపడుతుంది. ఇందులో నేను ప్రయత్నించినది అందుకు దిశానిర్దేశం చెయ్యడమే. అక్కడక్కడ ప్రలోభపడి వ్యాఖ్యానించినా పాఠకుడికి దారి చూపించే ప్రయత్నంలో భాగంగానే.

“ఆఖరి క్షణం” అనే ఖండికలో ఈ క్రింది భాగం చదవండి

“రెండు ప్రపంచాల మధ్య

ఒకే బిందువుగా కుంచించుకుపోయిన సరిహద్దు రేఖ

రెండు కాల యవనికల్ని

గుండీలా కలిపి కుట్టిన ఏకైక సందర్భం.”

ఇది చదివితే నాయని సుబ్బారావు గారి మాతృగీతాల్లో ఈ క్రింది పద్యం గుర్తు వచ్చింది.

రెండు పొలిమేరలొకటైన రేఖ మీద

నేను నీ యొడియందున మేను మరచి

నిదుర పోదును. జోల పాడుదువు నీవు

చిచ్చుగొట్టుచు చీకటుల్ విచ్చు దనుక

ఈ రెంటి మధ్యన పోలిక ఉందని చెప్పటానికి వీటిని కోట్ చేయలేదు. కవితా నిర్వహణలో ఏ పోలికా లేదు. పోలికల్లా రెండు ప్రపంచాల మధ్య కనిపించని సరిహద్దును ఊహించడం వరకే. ఊహించిన తీరులు వేరు. సందర్బం భిన్నం. ఉన్నతంగా ఊహించగలిగిన ఇద్దరు కవుల సామర్థ్యం వీటిల్లో కనిపిస్తుంది. దీన్నే చాలాచోట్ల స్పూర్తి అనే భావన ద్వారా పూర్వం వివరించాను. కవికి పాఠకునికి మధ్యన ఇంత సేపుండటం న్యాయం కాదు. ఇంకా సమయం తీసుకోవడం నేరమవుతుంది.

ఈ రవిశంకర్ కవితలు అనంత భావలోకాలకు తెరచినద్వారాలు. ఆలస్యం చేయకుండా ప్రవేశించండి.

చేరా

జూన్ 2, 2002

వేసవి వాన On Kinige

Related Posts:

ఆరున్నొక్క రాగం — ఆంధ్రజ్యోతి వివిధ పై.

 

ఆరున్నొక్క రాగం శీర్షికతో సీతారం వ్రాసిన ‘మో’ కవితా సంపుటి ‘నిషాదం’ ముందుమాటలోంచి కొన్ని భాగాలు ఈ రోజు ఆంధ్రజ్యోతి వివిదలో ప్రచురించారు.

లింకుhttps://www.andhrajyothy.com/vividhaNewsShow.asp?qry=2011/feb/28/vividha/28vividha2&more=2011/feb/28/vividha/vividhamain&date=2/28/2011 

 

 

ఈ పుస్తకం కినిగె పై లభిస్తుంది. చదవండి మీకు కంప్యూటర్ దూరంలో, మరెప్పుడూ లేనట్టు.

నిషాదం (మో) On Kinige

కవి ఏమంటున్నాడు? నేను వికృతి స్వరంలో పాడుతున్నాను ఈ సమాజ వికృతాన్ని, దుష్కృతాన్ని, దష్మృత్యాన్ని, దురాగతాన్ని, దుర్మార్గాన్ని అని. .

Related Posts: