నానీల పరిశోధనా దిక్సూచి

విశ్వవిద్యాలయాల్లో పరిశోధన అనగానే కొంత తేలికభావం, నిరాసక్తత చోటు చేసుకున్న రోజులివి. ఒక పునరావాసం కోసం పిహెచ్‌డిలో చేరి వ్యక్తిగత పనులు చేసుకుంటూ పోటీ పరీక్షలకు ప్రిపేరవుతున్న పరిశోధక విద్యార్థులున్న కాలమిది. ఇటువంటి ప్రాక్టికల్ ప్రణాళికలకు ప్రాధాన్యమిస్తున్న దశలో ప్రముఖ కథారచయిత, పాత్రికేయుడు చింతకింది శ్రీనివాసరావునవ్య కవితారూపం నానీ-వివేచన’ అనే పిహెచ్‌డి సిద్ధాంత గ్రంథం కొంత విస్మయాన్ని, కొత్త ఆశను, సరికొత్త నమ్మకాన్ని అందిస్తుంది. ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్తునుండి వచ్చిన ఈ సిద్ధాంత గ్రంథం నానీలపై వచ్చిన మొట్టమొదటి పరిశోధన కావడం విశేషం.

ఏదో ఒక పత్రికలో నానీలు చదివి ఆకర్షితుడైన చింతకింది వాటిపై పరిశోధన చేయాలనే తీవ్రమైన అనురక్తిలోకి వెళ్లడం ఆశ్చర్యం. అందుకోసం ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో ఎంఎ తెలుగు కరస్పాండెన్స్‌లో చేరడం, కాలేజీ కుర్రాళ్లా కాంటాక్ట్ క్లాసులకెళ్లడం, ఫస్ట్‌క్లాస్‌లో పాసవ్వడం, ఆ తర్వాత పిహెచ్‌డిలో చేరడం, థీసిస్ రాయడం, దాన్ని ముద్రించడం సామాన్యమైన విషయం కాదు. అదీ ఎంతో పని వత్తిడి ఉండే పాత్రికేయ వృత్తిలో వుంటూ ఇవన్నీ చేయడం అంటే చాలా పట్టుదల, క్రమశిక్షణ, ఆత్మవిశ్వాసం ఉండాలి. ఇవన్నీ శ్రీనివాసరావులో నిండుగా వున్నాయి. అంతేకాదు మధ్యలో చదువు మానివేసిన వారికి ఈ వయసులో ఏం చదువుకుంటాములే అనుకునేవారికి, అన్ని సౌకర్యాలు, సమయాలు అందుబాటులో ఉన్న పరిశోధకులకు ఈ వ్యక్తి మార్గదర్శిగా స్ఫూర్తికారుడుగా నిలుస్తాడు.ఇక చింతకింది శ్రీనివాసరావు పరిశోధనలోకి వెళితే వీరి సిద్ధాంత రచన కూడా ప్రామాణికమైన పరిశోధనా పద్ధతులకు అనుగుణంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగానే జరిగింది. ఒక సిద్ధాంత గ్రంథం గొప్పదనం అధ్యాయంలో విభజనల్లో తెలుస్తుంది. అలాంటి స్పష్టమైన పటిష్టమైన విభజన చేసుకున్నారు చింతకింది. పరిశోధన పేరుతో అనవసరపు సమాచారాన్ని కుప్పపోసి ఇచ్చే అధ్యాయాలు ఇందులో లేవు. చర్విత చరణాంశాలను విపులంగా వివరించే ప్రయత్నం చేయలేదు. రేఖామాత్రంగా ఆ విషయాలన్నీ మనకు అర్థమయ్యేట్లుగా సరళంగా పరామర్శించుకుంటూ వెళ్లారు. తన పరిశోధనను ఏడు అధ్యాయాలుగా చేసుకుని ప్రతి అధ్యాయంలో సూటిగా విషయ వివరణలోకి వెళ్లి విశే్లషణలు చేశారు చింతకింది.

ఇప్పటివరకు నానీల ప్రక్రియ పేరు మాత్రమే తెలిసి దాని నేపథ్యం, ఆవిర్భావం, వికాసం తెలియని వారికి, అసలు ప్రక్రియ అంటే ఏమిటి? లఘు ప్రక్రియల గురించిన స్థూల వివరాలు కథనాత్మకంగా సూటిగా మొదటి అధ్యాయం తెలియజేస్తుంది. ఇక నానీల్ని నాలుగు పాదాల్లో ఇరవై ఇరవై ఏడు అక్షరాల్లో రాయాలనే వౌలిక లక్షణాన్ని తెలుపుతూ వాటిలోని రూప నిర్మాణ శిల్పాన్ని, వ్యూహాల్ని రెండవ అధ్యాయం వివరిస్తుంది. ఇందుకోసం వీరు తీసుకున్న ఉదాహరణ పూర్వక నానీలు ప్రక్రియా లక్షణ నిర్మాణానికి బలమైన నిరూపణలుగా నిలబడతాయి. ‘ఒక రచనలోని కవితాత్మకతను, కవిత్వ సాంద్రతను గుర్తించడానికి భాష, భావం, వస్తువు, ధ్వని తదితర ఉపకరణాలు తోడ్పడతాయి’-అంటూ నానీల్లోని కవితాత్మను మూడవ అధ్యాయంలో విశే్లషించారు. ఇందుకోసం వారు ఎన్నుకున్న నానీలు చదివితే నానీలు ఎందుకు పాఠకులను ఆకట్టుకున్నాయో అర్థమవుతుంది. అందుకే సామాన్య పాఠకుల్ని సైతం కదిలించగల శక్తి ఈ ప్రక్రియకు నిసర్గ లక్షణమైంది అని పరిశోధకుడు సరైన అంచనా వేయగలిగారు.కవిత్వం వర్తమానానికి అద్దం లాంటిది. భవిష్యత్ తరాల వారికి చరిత్రను నిష్పాక్షికంగా తెలుసుకోవడానికి కవిత్వం విశ్వసనీయ భావోద్వేగ ఆధారంగా ఉపయోగపడుతుంది. అదేవిధంగా నానీలు కూడా సమకాలీనతను ప్రతిబింబించడంలో ముందు వరసలో ఉంటాయి. తెలుగు సాహితీ రంగంలో నానీలు ప్రవేశించిన కాలంలో, తదనంతరం అవి ప్రజాదరణ పొందుతున్న వేళవరకు మన దేశంలో చాలా మార్పులొచ్చాయి. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ విషయాన్ని చింతకిందివారు నిశితంగా పరిశీలించారు.

ఆ పరిశీలనా ప్రతిఫలనాలు స్థానికంనుండి అంతర్జాతీయం వరకు నానీల్లో ఏ విధంగా ప్రతిఫలించాయో ‘నానీలు సమకాలీనత – కేశీయత’ అనే నాల్గవ అధ్యాయంలో విస్తృతంగా లోతుగా చర్చించారు. సమకాలీనత నానీల కవిత్వానికి ఆరవ ప్రాణంగా అభివర్ణించారు. ఈ అధ్యాయంలోనే మరో పార్శ్వంగా నానీల్లోని దేశీయతను, స్థానీయ మూల్యాలను ఆవిష్కరించే ప్రయత్నం చేశారు. సంపూర్ణమైన దేశీయ సాహితీ విభాగానికి చెందిన ప్రక్రియగా నానీలనీ, అందుకనుగుణమైన లక్ష్యాత్మక నానీల్ని విభిన్న కోణాల్లో చూపెట్టే ప్రయత్నం చేశారు. ఇందుకోసం చింతకింది చేసిన వ్యాఖ్యానం ఆర్ద్రంగా మనల్ని పలకరిస్తుంది. నిజానికి దేశీయత-స్థానికతలపై ప్రత్యేక అధ్యాయాలుగా రాయవలసినంత పరిధిగల అంశాలు.భరతావనికి గ్రామాలు సహజ చిరునామాలు. సాహిత్యకారులకు వౌలిక స్ఫూర్తిని అందించే నేపథ్య కేంద్రం గ్రామం. నానీల్లో గ్రామీణ వాతావరణం విస్తృతంగా చిత్రితమైంది. ఇందుకు ప్రధాన కారణం నానీల కవుల్లో అత్యధికులు గ్రామీణ ప్రాంతాలనుండి వచ్చిన వారే. పల్లెసీమల్లో వస్తున్న మార్పుల్ని దగ్గర్నుండి గమనించినవారే. అందుకే చూసింది చూసినట్టుగా నానీల్లోకి అనువదించారు. ఈ విషయాల్ని చింతకిందివారు ‘‘నానీల్లో పల్లె-ప్రపపంచీకరణ, మానవీయత’ అనే ఐదో అధ్యాయంలో సంక్షిప్తంగా వివరించారు. ప్రపంచీకరణ, మానవీయత అనే అంశాలపై వచ్చిన నానీల్ని కూడా ఇదే అధ్యాయంలో పరిశీలించారు. పరిశోధకుడు గ్రంథ విస్తరణ భీతితో అధ్యాయాల్ని సంక్షిప్తీకరించుకుని పఠన సౌలభ్యం కోసం చేసిన కసరత్తుగా ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. ఇందులోని నానీలను చదివితే మూల నానీల కవితా సంపుటాలను చదవాలనే ఆసక్తి ఏర్పడుతుంది.ఆధునిక కవిత్వంలో ఎన్నో వాదాలు, ధోరణులు ఉన్నాయ్. అవన్నీ నానీల్లో వ్యక్తమయ్యాయి. ముఖ్యంగా స్ర్తివాద సిద్ధాంతాల్ని బలంగా ప్రతిఫలించేట్టుగా సుమారు ఇరవై మంది కవయిత్రులు రాసిన నానీలపై ‘నానీల్లో స్ర్తి-తాత్వికత’ అధ్యాయంలో చర్చించారు. వచన కవిత్వంలో స్ర్తి హృదయ సంవేదన ఎంత గాఢంగా అభివ్యక్తీకరించబడిందో ఆ స్థాయిలో స్ర్తివాద ధోరణులు నానీల్లో స్పష్టంగా ప్రతిబింబించాయని చింతకిందివారు నిరూపణ చేశారు. మనిషి జీవితంలో అనివార్యమైన తాత్విక చింతన గురించి నానీలను ఇదే అధ్యాయంలో రేఖామాత్రంగా పరామర్శించారు. నానీల్లోని తాత్విక వేదన లోతులనూ స్పర్శిస్తూ నానీ కవుల తాత్త్విక చైతన్యాన్ని పరిచయం చేసే ప్రయత్నం చేశారు పరిశోధకుడు.ఏ ప్రక్రియకైనా వస్తువైవిధ్యమే ప్రధాన బలం. ముఖ్యంగా నానీల్లాంటి లఘు ప్రక్రియకు వస్తువే ప్రధానాంశం. ఈ కీలకాంశాన్ని పరిశోధకుడు గుర్తించాడు. కవుల గుండెలోతుల్లోంచి గంగాధారలా పైకి వచ్చిన నానీల్లో వస్తువైవిధ్యం సామాన్యమైంది కాదు.

‘నానీల కవులు ముట్టని కవితా వస్తువు లేదు, చుట్టని లోకం లేదు. జీవితం అనే విశాలమైన సాగరాన్ని నానీల్లో ఇంకిపోయేలా చేయగలిగారు’’ అంటూ ‘నానీల వస్తువైవిధ్యం’ అనే ఏడో అధ్యాయంలో పరిధిమేరకు సమగ్రంగా వివరించారు. ఒక కొత్త ప్రక్రియ రావడం, అది పదిహేనేళ్లకుపైగా కొనసాగుతూ ఉండడం, రెండు వందల కవితా సంపుటాలు వెలువడడం, ఇంకా గ్రంథ రూపంలోకి రాని నానీలు, కవులు అసంఖ్యాకంగా వుండడం అనే అద్భుతాన్ని ప్రశంసిస్తూ నానీల రూపకర్త డా.ఎన్.గోపి గారిని ఎందుకు నానీల కవులంతా అభిమానంగా ‘నానీల నాన్నగారని’ పిలుచుకుంటారో చెప్పిన తీరు ఔచిత్యవంతంగా, ఆమోద యోగ్యంగా ఉంది.చింతకింది వారి పరిశోధన సాంతం ఏకపక్షంగా, ప్రశంసాపూర్వకంగానే నడవలేదు. ఈ సిద్ధాంత గ్రంథం ఉపసంహారంలో అతనిలోని నిష్పాక్షిక పరిశీలకుడు, విమర్శకుడు నిష్కర్షగా కనిపిస్తాడు. నానీల లక్షణాలను పాటించకుండా నియమోల్లంఘన చేసిన నానీలను ప్రస్తావించాడు. నానీల ప్రక్రియపైన, నానీలు రాస్తున్న కవులపై వచ్చిన విమర్శలను యధాతథంగా ఉటంకించాడు. ఆ విమర్శలకు ప్రతిగా వచ్చిన సమాధానాలను, వాదనలను వినిపించాడు. వీటిని నిశితంగా విశ్లేషిస్తే నానీలపై వచ్చిన విమర్శలు సాహిత్య పరమైనవా, సాహిత్యేతర కారణాలపై, వైయక్తిక విభేదాలపై వచ్చినవా అనే సత్యం వెల్లడవుతుంది. వీటన్నింటిని పరిశోధకుడు సంయమనంతో పాఠకుల ముందుంచాడు.చివరగా నానీలు ఏ ఇతర భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి, నానీల ఎదుగుదల, నానీల సదస్సులు, నానీల అవార్డులు, నానీల వర్తమాన స్థితి, భవిత మొదలైన అంశాలన్నింటిని వివరిస్తూ తన పరిశోధనకు ఒక సమగ్ర స్వరూపాన్ని అందించే ప్రయత్నం చేశారు చింతకిందివారు. 1998 నుంచి 2007 వరకు దశాబ్ద కాలంలో వెలువడిన 112 నానీల సంపుటాలను పరిశోధనకు ప్రమాణంగా తీసుకున్నారు. అయినా అక్కడి వరకే ఆగిపోకుండా 2013లో వచ్చిన 200వ నానీ సంపుటి ‘సిరిమాను నానీలు’ వరకు నానీల గ్రంథాల జాబితాను, తను సంప్రదించిన ప్రతి చిన్న సమాచార వివరాలను ఉపయుక్త గ్రంథ సూచికలో ఇవ్వడం పరిశోధకుడి శ్రమకు, అంకిత స్వభావానికి నిదర్శనం. తన ముందున్న విస్తృతమైన వివరాలను, విశేషాలను, కొటేషన్లను ఎక్కువగా వాడుకోకుండా తన పరిశీలనను, విశ్లేషణకు ప్రాధాన్యమిచ్చారు పరిశోధకుడు. పరిశోధనలో ఇది ఒక మంచి ప్రయత్నం. చేయి తిరిగిన కథకుడిననే స్పృహ, ఎన్నో ఆలంకారిక కథనాలు అందించిన పాత్రికేయ వృత్తికార్మికతను పక్కనపెట్టి అకడమిక్ ప్రమాణాలకు లోబడి పరిశోధక విద్యార్థిగా-బాధ్యతాయుతంగా చేసిన పరిశోధన ఇది. ప్రత్యేకంగా ఏ రాగద్వేషాలను పెట్టుకోకుండా విషయానికే ప్రాధాన్యతను ఇచ్చాడు.

ఈ గ్రంధాన్ని ఒక పరిశోధనా గ్రంథంగా కాకుండా అద్భుతమైన కవితా గ్రంథంగా కూడా చదువుకోవచ్చు. నానీలపై పరిశోధన చేయాలనుకునే వారికి, నానీలు రాయాలనుకునే వారికి ఈ గ్రంథం బహుళార్ధక దిక్సూచిగా ఉపయోగపడుతుంది!

డా.ఎస్.రఘు , ఆంధ్రభూమి దినపత్రిక అక్షర పేజీ, 25 మే 2013

* * *

“నవ్య కవితారూపం నానీ – వివేచన” పుస్తకం డిజిటల్ రూపంలో కినిగెలో లభిస్తుంది. మరిన్నివివరాలకు ఈ క్రింది లింక్‌ని అనుసరించండి.
నవ్య కవితారూపం నానీ – వివేచన On Kinige

Related Posts: